Jachtwerf Kooijman & de Vries en Jachtwerf van Rijnsoever

Jan Kooijman startte in 1967 in Deil met de werf Kooijman & de Vries, nadat hij in 1961 in Zwijndrecht was begonnen met het bouwen van ronde-en platbodemjachten. Bij Kooijman en De Vries Jachtbouw N.V. was men helemaal vertrouwd met de ronde voor- en achterschepen. Schepen die historisch verantwoord ontworpen zijn door J.K. Gipon, A. de Boer en Ir. H. Vreedenburgh.

Tijdschrift Watersport 1977: Built by Jan Kooijman

Een grijs ringbaardje en dito snorretje markeren het gebruinde, wat kalende hoofd van Jan Willem Kooijman, de 54-jarige jurist. Onderaan de dijk, waar de Linge tussen de fruitbomen pronkt, voelt hij zich temidden van het scheepse gebeuren beter thuis dan voor de balie, een plaats waar hij óók voor 1959 toen hij zijn jurist-zijn in de praktijk op gaf, nimmer acteerde. Opgegroeid tussen, met en op de schepen, zegt hij ook niet zonder de activiteiten op de inmiddels tot vijf moderne loodsen gegroeide werf aan de zuidkant van de Betuwe te kunnen. Een bedrijf, dat ook in de naam duidelijk het samenwerkingsverband met de in de staal-bouw-sectie ook zelf meewerkende De Vries vertoont en een tiental jaren geleden nog maar één loods groot was. Een karakteristieke verbouwde woning-annex-deel op de dijk vormt het administratieve en theoretische middelpunt van het veertig tot vijfenveertig werknemers tellende bedrijf in Deil. Het typeert óók het ambachtelijke produkt, dat in de loop der jaren in rond zeshonderdvijftig uitvoeringen is afgeleverd. „Blij ben ik zeker met de sfeer van deze opgeknapte boerderij," zegt Kooijman zonder omhaal. „De keus was indertijd of tegen de grond en nieuwbouw of opknappen. Hoewel het eerste financieel verreweg het meest gunstige zou zijn, hebben we gelukkig voor het tweede gekozen. Als je nu ook ziet hoe zo'n oude deel in elkaar zit, hoe ambachtelijk dat is gemaakt, misschien niet machinaal mooi zoals tegenwoordig, maar wel met veel vakmanschap en liefde. Het past bij de wijze waarop ook wij boten proberen te maken."
Mr. Jan Willem Kooijman. Eén „poot" van het bedrijf Kooijman en De Vries aan de Deilsedijk in Deil onder de rook van Geldermalsen. Een man die een aantal jaren als penningmeester deel uitmaakte van het bestuur van de HISWA, die in die club nog aktief is in de Milieucommissie en die zelf de stap van jurist in overheidsdienst naar werfbaas en botenbouwer helemaal niet als zó opmerkelijk wil betitelen. „In Nederland komt zo'n stap waarschijnlijk niet zo vaak voor. In het buitenland is het een meer normale zaak dat iemand van beroep of vak verandert. Voor mijzelf was het ook een niet zo vreemde stap. Ik kom uit een schippersmilieu. Mijn vader en grootvader hadden een beurtvaartbedrijf. Ik ben groot geworden met die schepen. Vanaf mijn jongste jeugd heb ik prettige ervaringen aan het varen overgehouden. Ik kan er alleen maar fijne dingen over vertellen. Ik ben er zodanig door gepakt, het heeft zoveel indruk op me gemaakt, dat ik niet zonder schepen zou kunnen. Misschien klinkt het wat overdreven, maar in feite is het wel zo. Ik vaar zelf dan ook nog altijd graag en veel. Ik ben al aan mijn negende, eigen schip bezig dat ook steeds op de eigen werf is gebouwd en die in naamvoering de geschiedenis weer-geven." Historie in platbodems, derhalve.

pdf Tijdschrift Watersport 1977: Built by Jan Kooijman

Vollenhovense bollen een specialiteit

De bollen mochten gerust een specialiteit van Kooijman en de Vries worden genoemd. Men bouwde niet alleen Vollenhovense bollen, maar ook de Enkhuizer en de Workumer bol stonden op het bouwprogramma. De heer Kooijman zorgde er voor dat het zakelijk gedeelte van de werf draaide en de heer De Vries verzorgde het gehele staalwerk. Maar bovendien waren zij beide enthousiaste zeilers, die in hun eigen rond of platbodemjacht - het wisselde regelmatig - vele tochten maakten. Niet alleen de weekends, maar ook de vakanties werden gebruikt om nieuwe dingen uit te proberen en ... om gewoon plezierig te varen. Hierdoor was het mogelijk dat er maar weinig problemen waren waarvoor beide heren geen oplossing wisten te bedenken.


 

SSRP bijlage Spiegel der Zeilvaart juli-augustus 2005 nummer 6: De Vollenhovense bol

Een van de populairste schepen die er op de werf van Kooijman en de Vries, tegenwoordig Van Rijnsoever, in Deil aan de Linge, van stapel zijn gelopen is de Vollenhovense Bol. Dat het schip zo populair is onder platbodemzeilers komt doordat het in een aantal afmetingen te krijgen is, hanteerbaar zeilt en wendbaar is, bij zijn verschillende lengtes ruim van opzet is, door zijn bouwwijze in staal relatief weinig onderhoud vergt en gunstig geprijsd kan worden genoemd. Het ontwerp is van de bekende scheepsarchitect Ir. J.K. Gipon, die, vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw, een groot aantal moderne stalen ronde en platbodemjachten heeft ontworpen. Het door hem getekende ontwerp sluit aan bij het bestaand scheepstype met dezelfde naam.

Scheepsbouwer Kroese uit Vollenhove
Oorspronkelijk is het type ontwikkeld door de scheepsbouwer Kroese te Vollenhove, die voor zijn klanten iets zocht dat het midden hield tussen de visaken zoals die op de binnenwateren rond dit Zuiderzeestadje gebruikt werden, de wat grotere botters en de toenmalige 'nieuwe' Lemsteraken die her buitenwater bevoeren. We schrijven dan ongeveer het jaar 1900. Bij zijn ontwerp had Kroese nog geen jacht voor ogen maar een visserijscheepje, of een ander schip waarmee op bedrijfsmatige wijze de kost moest worden verdiend. De jachtontwerpen zijn eerst van later datum. De eerste bol bouwde Kroese naar het schijnt voor de visser A. Jongman Pzn, die tot dan toe met een punter op de Zuiderzee had gevist. Vaak wordt gedacht dat de Vollenhovense bol, de nazaat van de in veel oudere werfboeken genoemde "Vollenhoofse schuitjes" is, maar dat is een vergissing. Met dat laatste begrip werden door Kroes, maar ook door Snoek te Blokzijl, door Schepman en door Van Goor te Kampen, of door andere meest Overijsselse scheepsbouwers, bonsjes aangeduid. Bonsjes werden zo genoemd omdat dit scheepstype een zeer geringe diepgang had, nodig om over de drempel die voor de haven van Vollenhove was gelegen heen te kunnen komen en de havenkom binnen te kunnen varen.

Visaken als voorbeeld

Wel heeft Kroese waarschijnlijk met zijn nieuwe ontwerp goed gekeken naar eerdere producten van zowel hemzelf, als die van anderen als bijvoorbeeld Schepman en ook van Van Goor. Aan de uit 1873 stammende visaak 'De Hekse', die nu nog in onze vloot zeilt, van de hand van de werf van Egbert van Goor uit Kampen is dat te zien. Opvallend is overigens dat Kroese op de rekening aan de visser Jongman zet dat hij "een vischaak" aan hem geleverd heeft. Een tweede schip wordt geleverd in 1904 aan de lichtwachter op Schokland die het gebruikte voor zijn tochten van en naar het eiland. Er bleek vraag te zijn naar dit type schip en Kroese heeft er een aantal van gebouwd, tot een lengte van 10 meter! Ook Snoek te Blokzijl ging er een aantal bouwen en ook Wolter Huisman op de Ronduite nam het type in zijn bouwprogramma op. Doordat deze laatste werf zich steeds meer op de jachtbouw ging toeleggen, werd de afwerking van het scheepje steeds fraaier. En zo ontstond in de loop van de jaren 1921 rot 1954 een serie van vier Vollenhovense bollen in jachtuitvoering. Tussen 1978 en 1982 zijn er door de scheepsbouwer B. Brandsma te Rohel nog twee eikenhouten Vollenhovense bollen gebouwd.

Scheepssier

Op de vissersschepen zat eigenlijk nauwelijks versiering. Op her roer werd onder het helm-hout wel eens een "prins" (rood wit blauwe driehoekjes) geschilderd, en in de top van de mast een hemelboender gevoerd, maar daar bleef het dan ook bij. Voor de jachteigenaren lag dat vanaf het begin toch war anders. De kluisborden werden van een ster voorzien en langs het gehele boeisel werd een bies van voor naar achter getrokken, de vlaggenstok bekroond met een mooie knop.
Wie van zijn schip houdt wil graag dat het er mooi uitziet, en, zo lijkt het, ontstaat er bij sommige scheepseigenaren een versierzucht, die bijna niet te beteugelen valt. Als we naar de moderne jachten van dit type kijken vormen die daarop geen uitzondering. Vele bollen hebben een mastbord, zorgvuldig uitgestoken en vaak beschilderd en verguld. De klik van het roer wordt eveneens besneden, liefst met een verwijzing naar de naam van het schip. Naambordjes, versierde helmstokken en vlaggenstokken met een gebeeldhouwde vergulde knop, zijn steeds vaker te zien. Zelfs een gestoken kajuitomranding zoals die bij de boeier, heb ik al op een van de scheepjes kunnen bewonderen. Natuurlijk is daar niets op tegen, maar ook hier geldt "overdaad schaadt". Het oorspronkelijke karakter van dit scheepstype is nog steeds de stoerheid van een werkschip, al is het dan ook als "plezierjacht" gebouwd. Het zou soms goed zijn als scheepseigenaren zich dat ook enigszins realiseerden.

pdf Spiegel der Zeilvaart: Bijlage in het kader van het 50 jarig bestaan van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten

Kooijman en de Vries wordt Van Rijnsoever

 

In 1981 namen Ted en Lydia van Rijnsoever de werf over en veranderde de naam in Jachtwerf van Rijnsoever Deil BV. 
Vanaf 1981 zijn er 158 Ronde en Platbodemjachten in Deil gebouwd tijdens de periode Jachtwerf van Rijnsoever.
Er zijn veel Lemsteraken gebouwd: t.w. 15 x 9.10 m ontwerp A. de Boer, 40 x 10.05 m ontwerp A. de Boer, 4 x 10.10 m ontwerp Hoek Design, 23 x 10.75 m ontwerp Hoek Design,  5 x 11.50 m ontwerp Hoek Design, 3 x 11.50 m ontwerp Brinksma, 1 x 15.50 m ontwerp Lefeber.
e rest van de gebouwde schepen waren Vollenhovense Bollen, Staverse Jollen en Schokkers, met daarnaast nog een aantal motorvletten.

Tijdschrift "Watersport" in 1984: Lemsteraak van Van Rijnsoever op de beurs

Ted en Lydia van Rijnsoever verkopen de jachtwerf op 1 januari 2009

Ted en Lydia van Rijnsoever verkochten 1 januari 2009 de jachtwerf en verhuurden de gebouwen en het terrein aan Rik en Petrie Stevens. Helaas hebben Rik en Petrie in mei 2012 alle bouwactiviteiten moeten staken.

In Deil zijn bijna 1000 schepen gebouwd. Veel van deze schepen staan ingeschreven in het Stamboek.


 

Alle resultaten

Overzicht van schepen met SSRP-Plaquette, gebouwd door Kooijman & de Vries

Alle resultaten

Overzicht van schepen met SSRP-Plaquette, gebouwd door van Rijnsoever


 

Schipperskring Kooijman, De Vries en Van Rijnsoever

De stichting met de naam “Stichting Schipperskring Kooijman, De Vries en Van Rijnsoever" is opgericht in 1976 en heeft de heer J.W. Kooijman als ere-voorzitter, vanwege zijn bijzondere verdiensten voor de Schipperskring en zijn grote bijdrage aan de ontwikkeling van het traditionele zeilschip tot familiejacht. In 2016 is de naam Van Rijnsoever in de naam opgenomen.

Terug naar vorige pagina