De Friese Palingaken

In de vaart op Londen en de Oostzee

Een boek over het leven en werken aan boord van de Friese palingaken in de vaart op Londen en de Oostzee.

Van 1929 tot 1933 maakte de schrijver deel uit van de bemanning van een in 1872 op de werf van Eeltje Holtrop van der Zee te Joure gebouwde Friese palingaak. Dat was de laatste van een vloot die in de bloeitijd van de Friese palinghandel op Londen, uit een twintigtal schepen bestond. Eeuwenlang is deze handelsvaart voor Holland en Friesland van grote betekenis geweest. Na een ontwikkeling die ergens in de 14de eeuw begonnen moet zijn en waarin Amsterdam, de Zaanstreek, en het omliggende Waterland een voorname rol hebben gespeeld kwam deze voor wat Holland betreft in de 17de eeuw op het toppunt van zijn bloei. Daarna ging Friesland een steeds grotere rol spelen met als hoogtepunt de tweede helft van de 19de eeuw toen er regelmatig drie of vier schepen tussen Friesland en Londen onderweg waren.

In Engeland gold voor de Hollandse en Friese schippers een merkwaardig privilege. Zij betaalden voor de voor hun schepen gereserveerde ligplaats geen havengeld, en voor hun handel die zij op de markt van Billingsgate verhandelden ook geen marktrechten. Talloos zijn de vaak romantisch gekleurde verhalen over het ontstaan van dit privilege, waarmede in dit boek helaas moest worden afgerekend.

Het is Zetzema's verdienste dat hij, toen hij als negentienjarige op een van de laatste nog in de vaart zijnde palingaken aanmonsterde, direct begreep dat hij nog even zou kunnen meespelen in een geweldig stuk maritieme geschiedenis van Friesland dat zich nog net niet aan het oog van de waarnemer onttrokken had. Met glasplaatcamera en tekenstift, door eigen waarneming en door gesprekken met oudere collega's verzamelde hij het materiaal waaruit hij dit boek kon samenstellen.

Auteur

Jan Zetzema

Uitgeverij De Tille BV Leeuwarden en A.J. Hilgersom Navigare Amsterdam

Hardcover gebonden, 1976, 160 pagina's, Fryske Akademy 500

Terug naar vorige pagina