Banjaard NZ1

Banjaard NZ1

Het schip wordt in 1932 als visserman gebouwd op de werf van Van Duivendijk in Tholen, voor rekening van De Quelery uit Terneuzen. (Zie hierover ook Consent, voorjaar 1998 met foto's van de tewaterlating). Na de tewaterlating wordt het schip naar Yerseke gesleept waar bij de Motorfabriek Bakker een Industrie gloeikop motor van 12 pk wordt geïnstalleerd. De firma Van Poelje heeft het schip verder getuigd. De totale kosten bedroegen 3.500 gulden.

Uit de kaarten van het visserijregister in het Visserijmuseum in Vlaardingen blijkt dat de NZ1 op 25-2-1932 werd ingeschreven onder de naam "Adriana", een half gedekte platbodem met motor. Als eigenaar werd vermeld De Quelery Jzn. De meting was 30 m3 bruto, 20 m3 netto. De motor was een 12 pk Industrie.

Eigenschappen

Plaquette nummer:165 Zeil nummer: VB16
Categorie:B Tekening nummer:
Type:Hoogaars

Bouw

Bouwjaar:1932 Ontwerper:Van Duijvendijk
Werf:M. van Duivendijk Werf plaats:Tholen
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:Eikenhout
Materiaal zeil:Katoen
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:12,23 m Breedte berghout:3,80 m
Diepgang:0,80 m Masthoogte water:13,50 m
Oppervlakte grootzeil:47,55 m2 Oppervlakte fok:34,28 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:81,83 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1932 – 1946 Dhr. de Quelery, Terneuzen ( Adriana)
onbekend – onbekend J. Knolle, Arnemuiden ( Adriana)
onbekend – onbekend B. Lels ( Meerman)
onbekend – 1955 H.Q. Horstmann ( Vuilbaard)
1955 – 1958 W. Pierrot ( Banjaard)
1958 – 1969 G. Bosschieter ( Banjaard)
1969 – 1974 C.F. Diesch, Raalte / Zwolle ( Banjaard)
1974 – 1978 H. Bloemers, Broek in Waterland ( Banjaard)
1978 – 1983 A.R. de Waal, Elburg ( Banjaard)
1983 – 1990 D.W. van Terwisga, Leeuwarden ( Banjaard)
1990 – 1994 S.P. Muys, Kortgene ( Banjaard)
1994 – 2004 P. Rinkes, Pesse ( Banjaard)
2005 – Nu (laatst bekend) C.M.F.A. van Hooft, Wijk en Aalburg ( Banjaard NZ1)

Geschiedenis

2005

juli 2005

juli 2005: SSRP bijlage Spiegel der Zeilvaart: De hoogaars Banjaard

In de afgelopen maanden is er een stevige restauratie uitgevoerd op de werf Joh. van der Meulen aan de Woudvaart te Sneek aan de hoogaars 'Banjaard'. Nadat we daar een kijkje namen, waren we van mening dat dit een goed voorbeeld is van een platbodem die sinds 1960 in onze bestanden voorkomt, en die nu weer voor een groot aantal jaren verzekerd is van haar voortbestaan in een goede staat van onderhoud dankzij uitstekend vakmanschap. Zoals veel van dit soort schepen kent deze hoogaars een rijk verleden en vertellen we u hier eerst iets over de geschiedenis ervan.

In 1932 wordt op de werf van Dirk van Duyvendijk op Tholen, door Dirk en Melis van Duyvendijk een nieuwe hoogaars gebouwd in opdracht van een garnalenvisser uit Terneuzen. Het schip krijgt als consentnummer TH29. Helaas heeft niemand ons iets kunnen vertellen over de opdrachtgever en over de eerste eigenaar van het schip. Daarmee was het ook niet mogelijk de registratiecijfers te achterhalen. Wellicht dat toekomstig archiefonderzoek door de huidige eigenaar daar nog eens verandering in brengt. De 'Banjaard' kan worden gekenschetst als een echte Tholense hoogaars met een lengte van 12,23 m en een breedte van 3,80 m, gaffelgetuigd. Tot 1938 werden op de Tholense werf van Van Duyvendijk veel hoogaarsen gebouwd, in totaal ongeveer 125 stuks. De laatste aldaar gebouwde hongaars was de toenmalige 'Remcoline' thans 'Atalante'geheten.

De hoogaars is van oorsprong het meest karakteristieke vaartuig van de Zeeuwse wateren en werd gebruikt als vracht-, veer-, maar vooral als vissersschip. Het type komt al voor op een schilderij uit de eeuw en is mogelijk ontwikkeld uit de Middeleeuwse vrachtschepen zoals die op de bovenloop van de Maas in gebruik waren. Er zijn verschillende subtypen bekend, zoals de Vlaamse, de Arnemuidense, de Kinderdijkse en de Tholense hongaars. Vorm en bouwwijze daarbij verschillen op onderdelen behoorlijk van elkaar. AIs gemeenschappelijk kenmerk hebben ze allemaal een plat vlak, druppelvormig met de ronde kant aan de voorzijde, ter hoogte van de mast de grootste breedte en onder de sterk vallende voorsteven het diepst stekend. In het achterschip zijn vlak en gangen sterk opgebogen. Sommige deskundigen verklaren de naam van dit scheepstype dan ook uit de "opgestoken" kont. De kimplaten buigen in de boeg naar boven en raken de voorsteven een heel eind boven het vlak, aldus een driehoek vormend. Er zijn drie overnaadse huidgangen aan elke kant. Het berghout verloopt van voor tot achter in een vloeiende vallende lijn en heeft, van achteren gezien, een kenmerkende, liggende S-vorm. De hongaars kent een zgn. vissend roer.

Al in 1936 wordt de hoogaars waar we het in dit stukje over willen hebben, uit de visserij gehaald en door Van Duyvendijk omgebouwd tot plezierjacht met registratienummer HB16. Wie daarbij de opdrachtgever was is helaas onbekend. Wel is bekend, dankzij de naspeuringen van de voormalige conservator van het Nationaal Scheepvaart Museum te Antwerpen; J. van Beylen, een autoriteit op het gebied van de kennis over de hongaarsen en schrijver van het standaardwerk 'De Hongaars', dat het schip sinds die tijd ook bij Van Duyvendijk in onderhoud is geweest.

De 'Banjaard' na de laatste restauratie bij Van der Meulen in Sneek. Foto Henk van der Meulen
De 'Banjaard' na de laatste restauratie bij Van der Meulen in Sneek. Foto Henk van der Meulen

Sinds 1960 heeft het schip een tiental eigenaren gekend waaronder rond 1990 notaris Hans Muijs uit Kortgene, die het schip verkocht aan Peter Rinkes. Het schip is thans eigendom van de fan. C. en Y. van Hooft. In 1995 werd de gehele buitenkant gerestaureerd bij de fa. Bültjer te Ditzuin (Dld). Het schip was toen echter al enige jaren in onderhoud hij de Fa. joh. van der Meulen, maar deze werf had er op dat moment geen tijd voor. Het was de tijd dat er naast nieuwbouw in de ronde en platbodemwereld veel werd gerestaureerd en opgeknapt. Nu is ze dus opnieuw onder handen genomen en wordt ze op de werf van Van der Meulen van een aantal nieuwe inhouten voorzien en wordt opnieuw ingetimmerd met een opvallend ruime indeling. Ook wordt ze van een zelflozende, ook geheel vernieuwd betimmerde, kuip voorzien. Als slotstuk is er een nieuwe motor geplaatst. Een zeer omvangrijke klus die al met al een aantal maanden in beslag heeft genomen, en die het schip weer in een zeer stabiele conditie heeft gebracht. Een trots schip dat nu ook weer terecht een trotse eigenaar kent.

pdf Spiegel der Zeilvaart: Bijlage in het kader van het 50 jarig bestaan van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten

2014

2014

2014: Het blad Consent: De Thoolse Hoogaars 'Banjaard'

CONSENT is een uitgave voor de donateurs, sponsors en relaties van de uitgevende organisaties; dit zijn naast VZW Tolerant, de Stichting Museumhaven Zeeland uit Zierikzee en Stichting Behoud HoogaarsIn het blad Consent verscheen in 2011 een artikel met de kop 'De Thoolse Hoogaars 'Banjaard''. Vanaf oktober 2004 is schrijver dezes de trotse eigenaar. Dit jaar hebben wij een stichting opgericht voor 'Banjaard' NZ1. Met restauraties zijn nu eenmaal grote kosten gemoeid en wij zijn natuurlijk slechts particulieren. Wij beleven echter veel plezier aan het schip en zijn er van overtuigd dat de 'Banjaard' nog wel een poosje mee kan. Natuurlijk komt er na ons ooit weer een andere eigenaar die voor de 'Banjaard' gaat zorgen. Maar zolang het fysiek nog kan blijven we er mee varen!
Het is dankzij de oplettendheid van zoon Jaap Bosschieter dat de historie nu nagenoeg geheel bekend is. Hij zag de 'Ban­jaard' terug in het artikel van de Spiegel der Zeilvaart, waarin verslag werd gedaan over de restauratie. Hij heeft met mij contact opgenomen en zo zijn mijn vrouw en ik op een middag op bezoek geweest en kregen een oude film met de 'Banjaard' te zien. Ook kregen we veel verhalen en ordnermappen met documentatie mee. Met de informatie uit deze mappen en het logboek zijn veel raadsels opgelost. Of hiermee alles bekend is zal de geschiedenis ons leren.

pdf 2011-8 Geschiedenis 'Banjaard'.pdf

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht