Brack

Brack

Dirk Huizinga schrijft in zijn boek "Lemsteraken voor de recreatie":
De LE58/LE64 is in 1901 gebouwd bij J.J. Bos in Echtenerbrug in opdracht van de Fam. Visser in Lemmer. Deze visaak is vanaf 1901 steeds in gebruik gebleven bij de familie Visser in De Lemmer. Ze voer ook enige tijd onder nummer LE58 (Overzicht van de Lemster visservloot vanaf 1907). Na de visserijperiode, eind jaren dertig, werd ze gekocht door Ir. Koolhaas die de aak na de oorlog op een vrachtschip naar Hong Kong liet verschepen. Daar werd de aak in 1960 nauwkeurig opgemeten en tot jacht verbouwd. Later is de aak weer teruggekomen in Nederland.

Geschiedenis

De LE58 werd in 1911 ingeschreven voor visser Jelle A. Visser onder de naam ‘De Jonge Andries’. In 1911 liet Rinze A. Visser ook een half gedekte platbodem inschrijven onder nummer LE64, ook met de naam ‘De Jonge Andries’. Dat zou volgens Jan Wouda een houten aak zijn geweest, terwijl de aak van Jelle Visser een ijzeren aak was, gebouwd bij Bos in Echtenerbrug.
De zoon van Rinze A. Visser, Andries R. Visser, liet in 1935 een even groot schip registreren, weer onder de naam ‘De Jonge Andries’. Welke aak was dat? Normaal gesproken die van zijn vader.  De verklaring kijn zijn: een houten visaak heeft een eindig leven. Het is dus waarschijnlijk, dat de LE58 over is gegaan van Jelle A. Visser naar Rinze A. Visser (of diens zoon).
Vanuit de overlevering wordt gesteld, dat de aak die wij kennen als de LE64 vroeger ook als LE58 heeft gevaren.De foto hironder, van de jaarlijkse wedstrijd toont de LE58 voorop, een ijzeren aak. Wellicht dat zoon Rinze A. Visser in 1935 is gaan vissen met de LE58 van Jelle A. Visser, terwijl de oude houten LE64 in 1935 uit de vaart is genomen...?

In 1957 (na verlaten van de visserij) is de Lemsteraak verbouwd tot jacht in Hongkong. De kajuit is gemaakt van ijzer en op het schip geklonken. Het interieur is opgebouwd met hout, dat is gesloopt uit oude koopvaardij- of passagiersschepen. De mast is nog van 'Amerikaans grenen'.

Werkschepen, maar als boeiers zo mooi. Vooraan de LE  58, gebouwd bij J.J. Bos in 1901, als LE 64.
Werkschepen, maar als boeiers zo mooi. Vooraan de LE 58, gebouwd bij J.J. Bos in 1901, als LE 64.

Eigenschappen

Plaquette nummer:354 Zeil nummer:
Categorie:B Tekening nummer:
Type:Lemsteraak

Bouw

Bouwjaar:1901 Ontwerper:J.J. Bos
Werf:J.J. Bos Werf plaats:Echtenerbrug
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:Staal Materiaal kajuit:IJzer
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:11,30 m Breedte berghout:3,75 m
Diepgang:1,00 m Masthoogte water:14,00 m
Oppervlakte grootzeil:0,00 m2 Oppervlakte fok:0,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:0,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1901 – 1911 Jelle A. Visser, Lemmer ( LE158 'De Jonge Andries')
1911 – 1935 Jelle A. Visser, Lemmer ( LE58 'De Jonge Andries')
1935 – 1957 Rinze A. Visser ??, Lemmer ( LE64 'De Jonge Andries')
1957 – 1968 Ir. R.D. Koolhaas, Laren (NH) ( Brack)
1968 – Nu (laatst bekend) S.J. Henstra, Tijnje ( Brack)

Geschiedenis

1938

1938

1938: Foto's van de LE64 tijdens zeilwedstrijden

1984

1984

1984: Lemsteraken weekend in Lemmer

1990

1990

1990: Fotoalbum Lemsteraak 'Brack'

Buitenom schoonmaken van het schip
Buitenom schoonmaken van het schip

2016

24 januari 2016

24 januari 2016: E-mail van de heer J.W. Koolhaas

De LE64 is in 1957 gekocht door ir R.D. Koolhaas van de eigenaar, de heer Visser in Lemmer. De aak is naar Rotterdam gevaren, waar zij als deklading op een schip van de VNS of een nieuwbouw schip van de KJCPL naar Hong Kong is getransporteerd.
In Hong Kong is zij naar het ontwerp van de nieuwe eigenaar verbouwd bij "The Kowloon Dock Company" en is toen omgedoopt tot "Brack" naar één van de schepen van Houtman.
Tot en met de zomer van 1960 is er rond Hong Kong gevaren. In het voorjaar van 1961 is de aak weer naar Nederland gebracht. De 'Brack' heeft een aantal reizen naar Scandinavië gemaakt. In 1980 is de 'Brack' verkocht aan de heer Siebe Henstra.

25 januari 2016

25 januari 2016: Het bestaan van Lemsteraken van Hout

Aanvulling van Dirk Huizinga

Mijn stelling was altijd, dat er, op de 'Zevija' na, geen houten Lemsteraken bewaard zijn gebleven. Toen ik een paar jaar geleden in het Fries Scheepvaart Museum een voordracht hield over ‘Dè Lemsteraak bestaat niet’, kwam na afloop een oudere man naar me toe die mij een foto gaf van een houten visaak. Hij was een nazaat van de familie Visser uit De Lemmer en hij wilde mij laten zien dat hun houten aak nog in functie was tot in het midden van de vorige eeuw. Niet meer op het IJsselmeer, maar als moederschip voor de binnenvisserij.

Houten Lemsteraak LE58/LE64 ????????
Houten Lemsteraak LE58/LE64 ????????

Nu weet ik helaas niet van welke familie Visser de schenker van die foto was. Er waren diverse ‘Vissers’ in Lemmer, maar slechts een paar met een grote aak. Ook waren er rond 1915 maar heel weinig houten aken in gebruik. Het is dus mogelijk, dat deze foto van een houten visaak de oude, houten LE64 is. Opvallend is ook dat deze aak sprekend lijkt op de ijzeren aak die Bos voor de familie Visser bouwde. Het zou dus denkbaar zijn dat Bos zowel de houten LE64 heeft gebouwd als de ijzeren LE58/64   ......
 
Helaas blijft het speculatie!

De stamboom van de fam. Visser op www.spanvis.nl vertelt: Jelle Visser liet de ijzeren LE58 bouwen bij Bos. Jelle leefde van 1871 – 1935. Hij overleed in 1935 in Oldeboorn, waar zijn zoon Renze een viswinkel had. De houten aak LE64 werd door Renze uitgeschreven en zijn zoon Andries nam de ijzeren aak LE58 over van zijn oom Jelle. Het schip werd geregistreerd onder nummer LE64 en kreeg de naam ‘De Jonge Andries’.  Overigens: de oudere zus van Jelle Visser, Klara, was getrouwd met Auke Bakker van de LE6.

Visserijregistratie vanaf 1882

De visserijregistratie van de LE64 is die van 1911, toen de vissers zich opnieuw moesten inschrijven voor de kustvisserij en waarbij tevens de gemeentelijke registraties werden opgeschoond (‘omnummering’). De verplichting om als visser op de Zuiderzee bij je gemeente geregistreerd te staan, stamt uit 1882 en was bedoeld om wat meer greep te krijgen op de tot die tijd vrije zeevisserij. H.C. Redeke deed in 1905 i.o.v. de regering onderzoek naar de Zuiderzeevisserij en maakte daarbij overzichten van de geregistreerde vissersschepen per gemeente.

In 1905 stond de ijzeren aak van J.A. Visser nog geregistreerd als LE158 en de naam ‘De Jonge Andries’. Jelle zijn vader Andries R. Visser had een houten aak geregistreerd onder nummer LE164 met de naam ‘’De jonge Kaatje’. In 1911, bij de registratie voor de kustvisserij, kreeg Jelle A. Visser nummer LE58 voor de ijzeren aak en zijn broer Renze A. Visser nam de houten aak van vader Andries over met de nieuwe registratie LE64 onder een andere naam ‘De Jonge Andries’.

In 1935 overleed Jelle A. Visser. De houten aak LE64 werd door Renze uitgeschreven en hij nam de ijzeren aak LE58 over van zijn oom Jelle. Het schip werd geregistreerd onder nummer LE64 en de naam ‘De Jonge Andries’.

Heeft u vragen en/of opmerkingen?

Terug naar het overzicht