Catharina

Catharina Niet actief

Dit schip heeft een plaquette van de SSRP aan boord van een eerdere inschrijving, maar staat nu "geregistreerd" in Categorie X in het Stamboek en wordt dus gekenmerkt als 'Inactief'. Schip en eigenaar zijn op dit moment NIET "actief" aangesloten bij de SSRP als Behoudsorganisatie. De huidige eigenaar is (nog) niet in onze administratie opgenomen. Deelname aan Evenementen waarbij de eis wordt gesteld, dat het schip en de eigenaar zijn aangesloten bij dezelfde Behoudsorganisatie als onderdeel van de FVEN, is vanuit de SSRP daarom NIET mogelijk.

Dit betekent dat het schip nog onderdeel is van de Aanmeldingsprocedure (her-inschrijving) of, en dat geldt voor de meeste schepen, de eigenaar heeft het schip niet her-aangemeld en betaalt dus ook geen jaarlijkse bijdrage aan de SSRP voor Inschrijving in het Stamboek. Eventueel vermelde gegevens van schip en oud-eigenaren dateren meestal uit de periode van eerdere 'actieve' Inschrijvingen en zijn waarschijnlijk niet volledig en mogelijk niet correct. Voor dit schip kan, omdat het niet aantoonbaar voldoet aan de Criteria van de SSRP, geen Meetbrief door de KNWV worden afgegeven.
Vanwege de doelstelling van de SSRP om alle historie van de in het Stamboek opgenomen schepen vast te leggen, worden in de Schepenlijst wel de in het stamboekarchief beschikbare gegevens van dit ooit geregistreerde schip en summiere gegevens van de (oud-)eigenaren getoond.
Heeft u informatie over dit schip of bent u eigenaar en wilt u het graag weer 'activeren'? Laat het ons weten!

De kajuit kreeg wat meer lengte de kuip werd wat kleiner gemaakt. De boeier toonde in open water pas haar goede eigenschappen vooral als er een krachtige wind stond. De verschillende eigenaren gaven de 'Catharina' andere namen zoals 'Jannetje' en 'Agnesje'. Toen de zoon van de eerste eigenaar nog eens bij Lantinga kwam kijken in 1938 werd hij van de werf afgestuurd. Lantinga voegde Van Sminia jr toe, dat hij geen been aan boord moest zetten De grootste grief van de werfbaas was dat er nooit een cent aan de boeier was verdiend.

De 'Catharina' na haar tewaterlating in 1904
De 'Catharina' na haar tewaterlating in 1904

Op transport naar Turkije (en weer terug)

Onder de naam 'Agnesje' werd de boeier naar Griekenland getransporteerd aan boord van een zeeschip. De nieuwe eigenaar wilde met het Friese jacht op de Egeïsche Zee gaan zeilen maar de Duitsers verhinderden dit toen ze Griekenland hadden bezet. De Engelse consul in Piraeus, Forestier Walker nam de boeier in 1945 over en vijf jaar later zeilde hij 'Agnesje' naar zijn vaderland. De boeier trok veel aandacht tijdens de tocht over de Middellandse Zee. Forrestier Walker was onkundig van het scheepstype. De nieuwe eigenaar bracht hei schip met een lengte van ruim tien meter door de Franse kanalen naar Engeland. De laatste eigenaar was een John Granger in Maldon. Maar na een opknapbeurt op een helling in 1976 of daaromtrent bleef de boeier op de wal.

Enkele jaren daarna werd de boeier toch weer naar het land gebracht waar zij was gebouwd. Er was niet veel goeds meer aan te ontdekken.

Tekeningen gemaakt door B. Hobma en T. Nijdam in 1983
Tekeningen gemaakt door B. Hobma en T. Nijdam in 1983

Eigenschappen

Plaquette nummer:1491 Zeil nummer: RB37
Categorie:X Tekening nummer:
Type:Boeier

Bouw

Bouwjaar:1904 Ontwerper:L. Lantinga
Werf:L. Lantinga Werf plaats:IJlst
Motor:Inbouw Motor type:Yanmar 56pk
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:Eikenhout
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:Kielbalk

Afmetingen

Lengte stevens:10,50 m Breedte berghout:3,70 m
Diepgang:0,88 m Masthoogte water:12,30 m
Oppervlakte grootzeil:52,30 m2 Oppervlakte fok:40,00 m2
Oppervlakte botterfok:91,47 m2 Oppervlakte kluiver:18,40 m2
Oppervlakte totaal:202,17 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1904 – 1921 Jhr. A.J. van Sminia , Oenkerk ( Catharina)
1921 – onbekend J.J. Enthoven , Voorburg ( Catharina)
onbekend – 1938 Kapt. Vermeulen ( Catharina)
1938 – 1945 ( Agnesje)
1945 – 1949 A. Warder Baker (HM consul Piraens), Smyrna ( Agnesje)
1949 – 1951 C.F. Forestier-Walker (brigadier Military Mission in Griekenland), Dover ( Agnesje)
1951 – 1952 Mr. Beurleigh, Frinto on Sea ( Agnesje)
1952 – 1963 Finchley Sea Cadet Corps van de Britse Marine, South Benfleet, Essex ( Agnesje)
1963 – 1975 R.W. Bishop, K.P. Butcher en A.F. Morris, Hornchurch ( Agnesje)
1975 – 1979 John Grainger, Stowmarket ( Agnesje)
1979 – 1981 St. tot behoud v/d boeier Catharina i.o. ( Catharina)
1981 – 1984 St. tot behoud v/d boeier Catharina ( Catharina)
1984 – 2000 G.J. Hofstede, Lekkum ( Catharina)
2000 – 2001 N.V. Nuon Water, Leeuwarden ( Catharina)
2001 – onbekend Vitens Fryslân N.V., Leeuwarden ( Catharina)

Geschiedenis

1925

1939

maart 1939

maart 1939: Waterkampioen maart 1939 nr633 - Boeier Agnesje ex-Catharina naar Turkije

"De Golfslag" 27 januari 1939: Een oude Friese Boeier gaat naar Turkije

Bij de scheepswerf Lantinga te IJlst, is momenteel in reparatie, de voor 34 jaar bij die werf, voor rekening van Jhr. A. J. v. Sminia te Oudkerk gebouwde Friese boeier „Catharina". Behoudens enkele delen, die dan thans vernieuwd zijn, bevindt dit schip, dat nu de naam „Agnesje" draagt, zich nog in uitstekende conditie. De boeier die 10.50m. lang en 4m. breed is, is thans het eigendom van een Amsterdamsen importeur van zuidvruchten Doch lang zal deze niet meer in het bezit blijven van prachtige staal van Friese scheepsbouwkunst, want de als het ware verjongde boeier, die o.a. van een nieuwe mast en een nieuw tuig zal worden voorzien, gaat binnenkort nog een verre reis ondernemen: “Hij is n.l. verkocht naar Smyrna in Turkije en zal mogelijk met z’n nieuwe eigenaar straks op de Egeïsche Zee of in de Dardanellen kruisen.”
Het ligt in de bedoeling, dat de „Agnesje" deze week nog z'n verre reis, die begint met een sleeptocht naar Amsterdam, zal aanvangen. Daar wordt het vaartuig aan boord van een Oceaanstomer geladen. Van de Friese wateren, via de Zeeuwse - het laatst voer de „Agnesje" onder de naam „Jannetje" met de oud-kapitein Vermeulen als eigenaar in Zeeland - naar de Turkse. Ook het leven van een boeier leidt soms langs wonderlijke wegen. Vaarwel oersterke en betrouwbare Stânfries en laat je nieuwe baas straks over je tevreden zijn. Vertegenwoordig Nederland op waardige wijze, daar in den vreemde.

Nieuwsblad van Friesland : Hepkema's courant 06-03-1939

1953

2 februari 1953

2 februari 1953: In 1953 wordt de 'Agnesje' eigendom van het Finchley Sea Cadet Corps van de Britse Marine in South Benfleet, Essex

Brief van A. Huysman, Engeland

"Zij is nu een opleidingsschip voor jonge zeecadetten en ligt te South Benfleet, Essex, Zij heeft een 6" false kiel. C.F. Forestier-Walker, die haar voor de Tweede Wereldoorlog in Griekenland kocht, bracht haar terug door de Middellandsche Zee en door de Franse Kanalen naar Engeland."

De naam 'Agnesje' boven de kajuitdeurtjes
De naam 'Agnesje' boven de kajuitdeurtjes

1955

1955

1955: Informatie uit het Stamboekarchief

Foto Boeier 'Catharina' op de Kager Plassen - datum onbekend
Foto Boeier 'Catharina' op de Kager Plassen - datum onbekend

1984

1984

1984: Leeuwarder Courant: Tachtigjarige boeier wordt gerestaureerd in Lekkum door Jan Hofstede

De boeier 'Catharina' of wat er nog van over is werd zaterdag afgeleverd in Snakkerburen op een dekschuit die werd getrokken door een slepertje. Als de 'Catharina' weer te water wordt gelaten zal het een gaaf rond jacht zijn zo stelt de nieuwe we eigenaar ir. Jan Hofstede zich voor. Hij kreeg belangstelling voor het schip, in 1904 gebouwd bij Lantinga in IJlst, toen toen de 'Stichting tot behoud van de Boeier' er geen gat meer in zag, of eigenlijk teveel gaten De restauratie van deze voormalige trots van de Friese wateren zou heel heel veel geld gaan kosten en ook veel tijd.
Ir Hofstede is eigenaar van het internaat De soete Hofstee in Lekkum en samen met de studenten en allicht deskundige hulp van buitenaf wil hij de 'Catharina' in oude staat herstellen. „maar het zal er wel op neerkomen dat het vrijwel een helemaal nieuw schip wordt zegt Hofstede.
De boeier er heeft behalve in Nederland ook gezeild zeild op de Egeïsche Zee toen een Britse consul in Izmir haar had gekocht. De Catharina werd enkele jaren geleden vanuit Engeland naar Friesland gebracht. De boeier heeft geruime tijd op een dekschuit gelegen in Workum.

De Boeier 'Catharina' terug in Nederland op een dekschuit in Workum (foto Leeuwarder Courant)
De Boeier 'Catharina' terug in Nederland op een dekschuit in Workum (foto Leeuwarder Courant)

De restauratie zal zeker enkele jaren in beslag nemen verwacht Jan Hofstede. „Er zijn mensen die denken dat ik wel vijf jaar nodig zal hebben maar in drie jaar moet het het toch bekeken zijn zegt hij.

De Boeier 'Catharina' komt aan in Lekkum om gerestaureerd te worden
De Boeier 'Catharina' komt aan in Lekkum om gerestaureerd te worden

1990

1990

1990: Vordering restauratie tm februari 1990

28 april 1990

28 april 1990: Boeier 'Catharina' te water (na restauratie)

In 1990 te water gelaten door Commissaris der Koningin in Friesland Hans Wiegel
In 1990 te water gelaten door Commissaris der Koningin in Friesland Hans Wiegel

Spiegel der Zeilvaart Juli-Augustus 1990 nr06 - De boeier Catharina herbouwd en weer te water

In 1979 komt de „Catharina" naar Nederland. Het is ondertussen een volledig wrak geworden. Na nog weer een aantal jaren van verval, wordt als laatste eer, met hulp van WVC en donaties van vele liefhebbers van soortgelijke klassieke schepen, de „Catharina" in detail opgemeten en getekend om tenminste op papier voor het nageslacht behouden te blijven. Een set van negen zeer gedetailleerde tekeningen wordt aangeboden aan het Fries Scheepvaartmuseum en dan blijkt zich toch nog een klein strohalmpje aan te dienen voor behoud van de „Catharina".

Jan Hofstede vertelt:
Het bestuur van de Stichting tot behoud van de „Catharina" moet wel desperaat zijn geweest om met een volledig onbekende, niets van boten afwetende amateur in zee te gaan. Ik kwam niet uit de botenwereld. Het enige dat mij trok was het opschrift in de krant dat een „unieke boeier" gesloopt ging worden. Zonde! Het leek mij bovendien leuk om met de kinderen van ons internaat met een eigen boot te kunnen gaan zeilen en misschien konden de jongens wel meehelpen restaureren. Dat houdt ze van de straat. Dus gebeld met de krant en contact gezocht met het stichtingsbestuur. Het toeval wilde dat mijn vrouw en ik in een restaurant een kopje koffie dronken en dat aan de tafel ernaast mijn naam viel. Daar zat het voltallige stichtingsbestuur op weg naar de officiële overdracht van de tekeningen aan het museum. We zijn toen maar samen op pad gegaan en zijn dat pad vervolgens ook samen helemaal afgegaan tot en met het moment dat de doelstelling van de stichting, het  behoud van de boeier „Catharina", op 28 april 1990 werd gerealiseerd. Veel dank verdient de voorzitter van de stichting, Hendrik de Ruig, voor al hetgene dat hij heeft gedaan voor de „Catharina".

pdf SdZ Juli-Augustus 1990 nr06 - De boeier Catharina herbouwd en weer te water.pdf

30 juli 1990

30 juli 1990: Spiegel der Zeilvaart november 1990 nr09 - De maidentrip van de Boeier Catharina

Maandagmiddag 30 juli, na de Lustrumreünie van de ronde en platbodemjachten in Heeg en na een aantal noodreparaties te hebben verricht, zijn we uitgevaren, uitgewuifd door vele andere lustrumgangers die ons een behouden vaart toewensten. Via het Heegermeer, het Gaastmeer naar Workum. In Workum hebben we even stil gelegen, pal voor het sluisje waar „Catharina" vier jaar had liggen rotten. Velen hebben het wrak daar zien liggen. Je kon er toen dwars doorheen kijken en ook dat was indrukwekkend, maar wel triest. Nu voer „Catharina" trots en op eigen kracht voorbij de plaats die haast haar graf was geworden. 
Via het IJsselmeer zeilden we naar de sluizen van Kornwerderzand. We hebben de sluiswachter via de marifoon gemeld dat „Catharina" eraan kwam. Wist die man veel hoe trots wij wel waren. Dan de Waddenzee op, zout water! Toch moest het echte werk voor „Catharina" en haar bemanning nog beginnen. Dus op naar de doorgang tussen Vlieland en Terschelling. We konden nog net voor de kentering van het tij naar buiten. En toen was „Catharina" echt op zee, haar element waar ze ongetwijfeld het grootste deel van haar bestaan moet hebben gevaren.

pdf SdZ november 1990 nr09 - De maidentrip van de Boeier Catharina

2002

2002

2002: De Boeier voor de oude werf van Lantinga in IJlst

2005

2005

2005: De Boeier 'Catharina' in het boek "De Boeier" van Dr. Ir. J. Vermeer

De familie Van Sminia bewoonde het landgoed 'De Klinze' te Oudkerk, toen nog door een vaartje verbonden met open zeilwater. In het schiphuis lag sinds 1887 de door Eeltje Holtrop van der Zee gebouwde boeier "Constanter". Omstreeks 1900 verhuisden de Van Sminia's naar de stad Leeuwarden. In 1901 werd de "Constanter" verkocht aan de familie Halbertsma te Grouw. Na een jaar kreeg Van Sminia spijt van deze verkoop en bood de nieuwe eigenaar aan, de boeier voor duizend gulden meer terug te kopen. Dat was voor Halbertsma een zeer aantrekkelijk bod, vooral omdat op dat moment tegen een gunstige prijs het Friese jacht "Frisia" te koop was. Echter omdat mevrouw Halbertsma weigerde in een open bootje plaats te nemen, ging de transactie op het laatste moment niet door, zoals we bij de bespreking van de "Constanter" reeds zagen.

De wens een boeier, geschikt voor open water te bezitten leidde ertoe dat jhr Van Sminia in 1904 opdracht gaf voor de bouw van een boeier van 10,50 meter. In eerste instantie ging de opdracht naar Auke van der Zee in Joure; daar was immers door diens vader ook de "Constanter" gebouwd. Aangezien Auke van der Zee bleef volharden in zijn weigering om vooraf prijsopgave te doen, ging de opdracht uiteindelijk naar Lolke Lantinga in IJlst. Deze bouwde een zwaar schip, waarmee buitengaats kon worden gegaan. De roef werd wat langer gemaakt en de bollestal wat korter teneinde overkomend water zoveel mogelijk te weren. Met de overeengekomen prijs sneed Lantinga zich echter behoorlijk in de vingers. Bij de tewaterlating werd het schip "Catharina" gedoopt, naar het dochtertje van de heer Van Sminia. Het tuig werd gemaakt door de firma Molenaar in Grouw voor f 723,-. De nieuwe boeier bleek in wedstrijden niet opgewassen tegen zijn kleinere voorganger, wat niet verwonderlijk is, aangezien dit zwaardere schip op de ondieptes van de binnenwateren onhandelbaar bleek. Aan de andere kant echter was de opdracht zeker geslaagd; met harde wind op ruim water was de boeier in zijn element. Met een stevige bries voer men in zes uur van Lemmer naar Amsterdam. Er was een vaste schipper aan boord, Klingsma, een oud-Zuiderzeeloods uit Lemmer. Voor langere tochten, bijvoorbeeld naar Antwerpen, kwam er nog een knecht bij. Beiden bivakkeerden in het vooronder, alwaar de schipper kookte voor de opvarenden.

Jonkheer van Sminia verkocht de boeier in 1921 aan Johan Enthoven te Voorburg door een toevallige samenloop van gebeurtenissen. In dat jaar lag namelijk de "Catharina" bij Auke van der Zee aan de werf voor herstelwerkzaamheden, toen Johan Enthoven daar kwam met zijn op de werf Kromwál gebouwde boeier (nu) "De Greate Bear", om er een ijzeren kiel onder te laten zetten, omdat hij haar te rank vond.

pdf Boek De Boeier Dr Ir J Vermeer - Boeier Catharina.pdf

2009

22 juni 2009

22 juni 2009: Spiegel der Zeilvaart november 1999 nr09 - Een spannende reis met de Catharina

Ons grootste wapenfeit, na de herrijzenis van de boeier 'Catharina', is de tocht geweest om Groot-Brittannië en Ierland in 1991. Na de aanlooprace voor SAIL Amsterdam in 1990 was dit de tweede keer na haar herrijzenis dat Catharina weer het zilte water proefde. Eigenlijk was deze tocht ook bedoeld als generale repetitie om de kwaliteiten van schip en bemanning te testen, omdat er toen nog plannen leefden om met Catharina in 1990 in het Columbus-500-herdenkingsjaar naar Amerika te zeilen.
Op 22 juni varen we met een bemanning van zes man bij Harlingen uit. De wind zit in het zuidwesten en we besluiten het rondje rechtsom te maken. Iedereen is uitgelaten en vanuit ons volgbootje worden fantastische foto's gemaakt van Catharina in haar element. Het thuisfront maakt zich dan al snel zorgen, omdat het weer verslechterd en we middels de marifoon niet meer bereikbaar blijken te zijn. De stemming aan boord is optimaal. 's Ochtends vroeg wordt er brood gebakken, in de namiddag is iedereen present voor een belastingvrije borrel en 's avonds wordt er een uitgebreide maaltijd geserveerd. Best om uit te houden. Als we Pentland Firth, het noorden van Schotland naderen, krijgen we onze eerste averij. De bout van de zwaardophanging breekt ten gevolge van een ondeugdelijke las. Het zwaard wordt met een val binnenboord gehesen. We wijzigen onze koers door overstag te gaan en de haven van Aberdeen op te zoeken. Aberdeen bereidt zich voor op de Tall Ship Race, die vanuit Delfzijl hetzelfde rondje zal volgen, alleen in tegengestelde richting.
De reparatie van beide zwaardophangingen duurt twee dagen. Dan, eindelijk op naar Pentland Firth, waar we met de halfwinder van 95 m2, op het juiste moment aankomen.

pdf SdZ november 1999 nr09 - Een spannende reis met de Catharina

2014

1 augustus 2014

1 augustus 2014: Boeier 'Catharina' wordt verkozen tot Boot van het Jaar 2014

Tijdens de officiële opening van de Sneekweek op vrijdagavond 1 augustus wordt de meer dan een eeuw oude boeier 'Catharina' tot Boot van het Jaar 2014.
Al sinds 'mensenheugenis' staat de nieuwe schipper in de orde van de Sneker Pan op het voordek van de 'Catharina'. 
Het 110 jarig jubileum van het schip is voor het bestuur van Sneek Promotion de reden geweest tot deze eervolle benoeming, en de boeier en haar bemanning in het zonnetje te zetten en te bedanken voor hun jarenlange vrijwillige inzet. De 'Catherina' is in 1904 gebouwd op de werf van Lolke Lantinga in IJlst in opdracht van jonkheer Van Sminia uit Oudkerk.

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht