Constanter

Constanter

Het werfboek van Eeltje Holtrop van der Zee vermeldt dat de boeier op 13 juni 1877 aan Tromp afgeleverd. Bij de tewaterlating werd hij gedoopt met de naam die hij nog steeds voert. De heer Tromp was een belezen man en een groot bewonderaar van Constantijn Huygens, die verschillende van zijn dichtwerken ondertekende met 'Constanter'. Ongeveer gelijktijdig werd aan de Ee in Woudsend ook een nieuw schiphuis voor de boeier in gebruik genomen.

Zoals wettelijk voorgeschreven, waren in de negentiende eeuw alle binnenvaartuigen, ook die bestemd voor de pleziervaart, belastingplichtig doordat ze waren onderworpen aan het recht van patent. Pleziervaartuigen waren 30 cent per ton laadvermogen verschuldigd, open vaartuigen beneden 4 ton waren hiervan vrijgesteld. Alle vaartuigen moesten gemeten worden door een rijksscheepsmeter, die ten bewijze hiervan brandmerken aanbracht. Bij de "Constanter" zijn die nog aanwezig in een spant onder de achterdoft. De patentrechtwetten werden in 1893 ingetrokken en vervangen door een directe belasting op inkomsten. Na dit jaar gebouwde plezierjachten hebben dus geen brandmerk meer.

Tekeningen van de 'Constanter' gemaakt door L. Stelwagen i.o.v. SSRP (Coll. FSM)
Tekeningen van de 'Constanter' gemaakt door L. Stelwagen i.o.v. SSRP (Coll. FSM)
Tekeningen van de 'Constanter' gemaakt door L. Stelwagen i.o.v. SSRP (Coll. FSM)
Tekeningen van de 'Constanter' gemaakt door L. Stelwagen i.o.v. SSRP (Coll. FSM)

In de beginjaren van het Stamboek is aan diverse jachtontwerpers gevraagd om (nog) bestaande schepen in tekening te brengen. Al deze tekeningen zijn opgenomen in de collectie van het Fries Scheepvaart Museum. L. Stelwagen uit Grouw heeft de 'Constanter' in tekening gebracht. Deze tekeningen staan afgedrukt in ons standaardwerk 'Ronde en Platbodemjachten van Mr. Dr. T. Huitema. Van deze tekening zijn diverse modellen gebouwd, waarbij in ieder geval een paar op ware grootte: De 'Otter' (hout) gebouwd in 1974/1976 in Eindhoven en de 'Ichtus' (staal) in 1985 in Lemmer.

Eigen website

Eigenschappen

Plaquette nummer:5 Zeil nummer: RC50
Categorie:A Tekening nummer:
Type:Boeier

Bouw

Bouwjaar:1877 Ontwerper:E. Holtrop van der Zee
Werf:E. Holtrop van der Zee Werf plaats:Joure
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:Eikenhout
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:8,06 m Breedte berghout:3,20 m
Diepgang:0,60 m Masthoogte water:13,85 m
Oppervlakte grootzeil:0,00 m2 Oppervlakte fok:0,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:0,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Register Varend Erfgoed Nederland

Registratie nummer:703 Registratie datum:15-08-2016
Geregistreerd als:Varend Monument

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

Opdrachtgever 1877 - Tijdens bouw verkocht – 1877 mr J. Minnema Buma, Leeuwarden ( Constanter)
1877 – 1887 W.A. Tromp , Woudsend ( Constanter)
1887 – 1901 Jhr. A.J. van Sminia , Oenkerk ( Constanter)
1901 – onbekend P.G. Halbertsma, Grouw ( Constanter)
onbekend – 1967 H.B. Halbertsma , Grouw ( Constanter)
1967 – 1979 N.V. Halbertsma, Grouw ( Constanter)
1979 – Nu (laatst bekend) B.L. Halbertsma, Wilnis ( Constanter)

Geschiedenis

1877

1924

1956

maart 1956

maart 1956: Waterkampioen maart 1956: Constanter, een Friese Boeier

Monumenten van de Nederlandse jachtbouw zijn onze boeiers en een van de mooiste van deze monumenten is de 'Constanter'. Het is bijzonder verheugend, dat wij, dankzij de activiteit van de Stichting Stamboek van Ronde en Platbodemjachten, in staat zijn de tekeningen van dit bijzondere jacht weer te geven.

pdf Waterkampioen maart 1956 nr967 - Constanter een Friese Boeier.pdf

1959

maart 1959

maart 1959: Waterkampioen maart 1959 nr1018 - Het zeilen met de Constanter

Jan Loeff, eind-redacteur van de waterkampioen schrijft:
Tijdens de reünie van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten te Rotterdam, hield de heer H.B. Halbertsma uit Grouw een warm pleidooi voor het zeilen met ronde jachten, maar dan op de juiste manier! Iedereen uit de wereld der Ronde en Platbodemjachten kent de heer Halbertsma als een uitzonderlijk deskundig boeier-zeiler die uit zijn 'Constanter' grote snelheid weet te halen. Natuurlijk vroeg ik hem: schrijf daar nu eens over voor De Waterkampioen. Het blijkt, dat ook anderen de heer Halbertsma gevraagd hebben eens iets op papier te zetten over hetgeen hij weet van het „trimmen" van Ronde en Platbodemjachten en de heer Halbertsma is voor deze aandrang bezweken.

Wij mogen veilig aannemen, dat zijn grote liefde voor dit soort jachten en de wens het zeilen ermee aan te moedigen, zeker zwaar hebben meegewogen om hem de schroom te laten overwinnen zijn ervaringen aan het papier toe te vertrouwen. Wel schrijft hij mij, dat een paar glazen Haute Médoc A.C. bij een houtsnip met zuurkool en een scheut port bij de kaas nodig zijn geweest om hem de moed te geven voor zijn geschrift, maar dat neem ik met een korrel zout.

pdf Waterkampioen maart 1959 nr1018 - Het zeilen met de Constanter

1977

1977

1977: Waterkampioen: 'Constanter' 100 jaar en Boot van het jaar

De Boeier Constanter van de familie Halbertsma te Grouw beleefde onlangs het feit, dat dit prachtige, goed onderhouden schip 100 jaar geleden te water ging van de werf van de befaamde Eeltsje Holtrop van der Zee te Joure. Het feit van deze verjaardag heeft bij de opening van de Sneekweek geleid tot een manifestatie in Sneek, waar namens Sneek Promotion aan de eigenaar in een bijeenkomst in de raadzaal een anderhalve meter lange wimpel met Sneeker wapen en tekst benevens een oorkonde werd aangeboden. Een en ander hield verband met het feit, dat de Constanter benoemd werd tot 'Boot van het jaar', waarbij voorgingen de reddingsvlet Jansje Baart uit Lemmer (1974), Het jacht Elisabeth, waarmee Hoekmeyer om de wereld voer (1975), de Great Escape van watersportbedrijf Twellegea (1976).
Zowel van de zijde van Sneek Promotion als door de eigenaar, de heer P. G. Halbertsma, zijn bij deze feestelijke plechtigheid interessante gegevens over de Constanter meegedeeld, terwijl het Fries Scheepvaartmuseum te Sneek een kleine expositie kon inrichten met in het centrum een schitterend model van de Constanter (in particulier bezit), dat in drie jaar tijds werd gebouwd door de inmiddels overleden scheepsbouwer H. Hoogeveen, destijds te Balk, die in zijn jeugd bij het bedrijf van Holtrop van der Zee heeft gewerkt. Toen hij met pensioen ging, begon hij aan zijn model, waarbij hij gebruik maakte van de opmetingen vanwege het Stamboek Ronde en Platbodemjachten door de heer L. Stelwagen te Grouw (1955) en van eigen opmetingen.

pdf Waterkampioen 1977 - 'Constanter' boot van het jaar

1980

1980

1980: De 'Constanter' in de serie monografieën van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten

Het lijkt ons dan ook verantwoord eens wat dieper op de historie van dit schip in te gaan, te meer, daar het thans honderd jaar geleden is, dat het zijn vaart over de Friese wateren begon. Het was in de herfst van het jaar 1876 dat de toenmalige griffier van het Gerechtshof te Leeuwarden, mr. Jan Minnema Buma, aan Eeltje Holtrop van der Zee opdracht gaf tot de bouw van een boeier. Dat 'het Jagt van den Heer Minnema Buma' (afb. 2) zoals van der Zee in zijn werfboek schrijft, inderdaad een boeier was, blijkt duidelijk uit de vermelding 'roef 8 voet' (zie bijlage I). Trouwens in de werfboeken treft men meer schepen aan, aangeduid als 'jagt', die in feite door ons boeiers zouden worden genoemd. Dat Eeltjebaas wel de naam boeier kende, blijkt onder andere uit zijn dagboek in 1852, wanneer hij noteert: 'Een boeijer' gemaakt voor den heer A. Hulk van Amsterdam.

2005

2005

2005: Het boek 'De Boeier van Dr. Ir. J. Vermeer

Dr. Ir. J. Vermeer ​schrijft zijn standaardwerk 'De Boeier':
Opmerkelijk is dat Eeltje dit schip in zijn werfboek een jagt noemt. Dat het een boeier betreft, blijkt uit de vermelding van een roef in het bestek. Wij hebben eerder betoogd,dat het gebruik van het woord jagt door Eeltje van der Zee erop duidt dat het een vaartuig betreft uitsluitend bestemd om ermee te spelevaren, dus niet (mede) bestemd voor bedrijfsdoeleinden. Deze boeier was dus een echt pleziervaartuig. De oorspronkelijke opdrachtgever was mr J. Minnema Buma, griffier van het gerechtshof te Leeuwarden. Deze had al eerde, in 1868, een boot bij Eeltjebaas laten bouwen. namelijk het ook heden nog bestaande open jacht "Dolphijn", eertijds jarenlang eigendom van politiecommissaris Hendrik Voordewind te Amsterdam.
Waarom Buma van de opdracht af wilde, is niet bekend. Het gelukte Eeltjebaas de heer Wigle Ages Tromp, directeur van de Onderlinge Brandwaarborg Maatschappij Woudsend', voor de boeier te inte-resseren. Deze liet hem voor zijn rekening afbouwen. De "Constanter" is de oudste nog bestaande boeier die op de Jouster werf van stapel liep. De historie van dit schip is zeer uitvoerig beschreven in twee artikelen van de hand van H.G. van Slooten, destijds secretaris van de Koninklijke Zeilvereeniging 'Oostergoo'. Deze publicaties, respectievelijk getiteld De Friese boeier "Constanter" 1877-1977' en "'Constanter" semper constans', zijn ook uitgekomen in de serie monografieën van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten. Vooral in laatstgenoemd artikel wordt uitvoerig geciteerd uit brieven van Eeltje van der Zee aan Tromp, die in het familiearchief-Tromp bewaard bleken te zijn.

 

pdf Het Boek 'De Boeier' van Dr. Ir. J. Vermeer - De Constanter

2010

2010

2010: Restauratie 'Constanter' door Martijn Perdijk - Wind & Water Heeg

In 2006 werd de 'Constanter' voor het eerst door Martijn Perdijk van Wind & Water onder handen genomen. Martijn houdt van elke restauratie een uitgebreid verslag bij in woord en beeld.

2011

maart 2011

maart 2011: SSRP Jaarverslag 2010 - Met subsidie uit het Restauratiefonds FONV uitgevoerde restauraties van in het Stamboek ingeschreven jachten

In het SSRP jaarverslag 2010 wordt melding gemaakt van de volgende restauratie:

Enigszins opgehouden door de lange ijsperiode, is de boeier Constanter van de familie Halbertsma begin 2010 naar de werf van Wind en Water gebracht. Bij het kaalhalen van het onderwaterschip bleken een aantal vlakdelen aan vervanging toe te zijn. 


Ook is een stuk berghout vervangen ter plaatse van de las tussen de stuit en het middendeel. Tevens is een door witrot aangetaste strook van het berghout en boeisel vervangen ter voorkoming van verdere verspreiding van de witrot. 

Na het zeilseizoen is de Constanter eind 2010 weer naar de werf gebracht. Ditmaal om de kielgang en het teenstuk te vervangen. Bij het enorm geveegde onderwaterschip van de Constanter zit het voorste punt van het 3.5 m lange teenstuk maar liefst halverwege de roef. Vooraan is het teenstuk 30 cm breed en 0.5 cm hoog. Achteraan is het teenstuk tot 8 cm verjongd en 60 cm hoog. De vraag hoe dit teenstuk van oorsprong samengesteld was, kon worden beantwoord toen bij het omzichtig slopen van het oude teenstuk halverwege een stuik met keernagels gevonden werd. 


De kielgang bestond door gedeeltelijke vervanging inmiddels uit meerdere delen. Bij de restauratie is weer een kielgang uit één lengte gemaakt, die vooraan binnen langs de voorsteven oploopt. Dit is zowel stijf en duurzaam als authentiek.

mei 2011

mei 2011: Vervolg restauratie 'Constanter' door Martijn Perdijk - Wind & Water Heeg

2015

2016

2016

2016: Vervolg restauratie 'Constanter' door Martijn Perdijk - Wind & Water Heeg

Heeft u vragen en/of opmerkingen?

Terug naar het overzicht