De Bonte Vogel

De Bonte Vogel

In het naslagwerk 'Het Friese Jacht' van Dr. Ir. J. Vermeer staat dat omstreeks 1893 de heer Parmentier uit Leiderdorp op de Kaag verscheen met zijn pasgebouwde tjotter 'Aletta', volgens de eigenaar gebouwd door Van der Zee te Joure. Dat de bouwer inderdaad Eeltjebaes moet zijn geweest, wordt mede bevestigd door een mededeling van Dr. Teupken. Hij vermeldt namelijk dat op de lummel van de giek de naam van de maker stond gegraveerd, namelijk Minkema. Nu is bekend dat alle smeedwerk voor de jouwster-werf afkomstig was van smederij Minkema in Oosterlittens. Hoewel natuurlijk ook in Joure goede smeden woonden, gaf Eeltjebaes aan Minkema de voorkeur! In de werfboeken van Eeltjebaes kunnen we de tjotter niet traceren.

In 1999 ontdekten medewerkers van Unigarant de restanten van de 'Bont Vogel' bij Pier Piersma op zijn werf in Heeg. Toen Van der Meulen en Kamphuis van Unigarant boven in de loods bij Piersma het bouwpakketje van de 'Bonte Vogel' in de balken zagen hangen, werden ze onmiddellijk enthousiast. Van der Meulen: 'Pier Piersma was behoorlijk nuchter. Ik vroeg hem wat er met die boot aan de hand was en hij zei: 'Oja, dat is een project. Als er iemand in geïnteresseerd is, hoor ik het vanzelf. Het is een boot die mijn heit ooit heeft gevonden en waarvan hij altijd zei dat ik hem niet zomaar mocht verkopen, tenzij een liefhebber hem in oorspronkelijke staat zou restaureren. Bovendien wil ik er als eerste mee varen na de restauratie.' 'Nou, maak maar een offerte', hebben we toen geroepen.' 

Unigarant ging met Piersma in zee, maar maakte eerst een plan, want het moest voor de verzekeraar natuurlijk wel commercieel interessant zijn. Het Friese jacht kon meteen worden gebruikt om de Hiswa-stand aantrekkelijk te maken. Het eerste jaar kwamen de wrakstukken op de stand (het wrak was een plaatje, er zat zelfs nog een echt vogelnest in), in 2000 komt de gerestaureerde romp en in 2001 is het hele schip onder zeil te zien. 

Eigenschappen

Plaquette nummer:21 Zeil nummer: OE12
Categorie:A Tekening nummer:
Type:Fries jacht

Bouw

Bouwjaar:1888 Ontwerper:E. Holtrop van der Zee
Werf:E. Holtrop van der Zee Werf plaats:Joure
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:5,45 m Breedte berghout:2,50 m
Diepgang:0,35 m Masthoogte water:9,00 m
Oppervlakte grootzeil:16,90 m2 Oppervlakte fok:10,10 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:27,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1888 – 1899 A.R. Parmentier, Leiderdorp ( Aletta)
1899 – 1907 W.H. Teupken ( Geisha)
1912 – 1923 Dordrechtse Roei-en Zeilvereeniging, Dordrecht ( Geisha)
1923 – onbekend A.J. Dijkstra, 's Gravenhage ( Geisha)
1951 – 1960 H. de Groot, Rotterdam ( De Bonte Vogel)
1960 – 2000 P.P. Piersma, Heeg ( De Bonte Vogel)
2000 – 2009 Stichting Recreatief Maritiem Erfgoed, Hoogeveen ( 2000)
2009 – 2014 J. en H. Rotgans - Vogelaar, Tuitjenhorn ( De Bonte Vogel)
2014 – Nu (laatst bekend) J. Bot, Avenhorn ( De Bonte Vogel)

Geschiedenis

1899

1899

1899: Dr. W. Teupken kocht in 1899 de 'Aletta', die hij omdoopte in 'Geisha'

Dr. W. Teupken (in 1912 oprichter en hoofdredacteur van het watersporttijdschrift De Watersport, de voorloper van de Waterkampioen, die tot 1937 heeft bestaan) kocht in 1899 de 'Aletta', die hij omdoopte in Geisha. In een brief vermeldde hij de afmetingen: lengte over de stevens 5.45 meter, grootste breedte 2,50 meter. De tuigage bestond uit twee masten (de langste was 11 meter!), twee stel zeilen (de langste gaffel was 2 meter lang!), een grote jager en een kluiver. Nadat Teupken zich als medicus had gevestigd en hij zekerder van zijn tijdstip van thuiskomst moest zijn, verruilde hij de 'Geisha' voor een motorjacht.

1943

1943

1943: Tekening van waarschijnlijk de tjotter 'Geisha' door W.K. Versteeg

Tjotter 'Geisha' (coll. FSM)
Tjotter 'Geisha' (coll. FSM)

1951

1951

1951: Foto's Collectie Fries Scheepvaart Museum

1992

1992

1992: De 'Bonte Vogel' in het boek 'Het Friese jacht' van Dr. Ir. J. Vermeer


 


 


 

2000

2000

2000: Restauratie vanaf 2000 door Pier Piersma

In het geval van de 'Bonte Vogel' kunnen we eigenlijk niet meer van een restauratie spreken. Het enige dat nog origineel is, zijn de blokken en de gaffel. De rest van het schip is nauwkeurig nagebouwd van de wrakstukken ernaast. Die zijn ontmanteld en hebben als mal gediend. Ook de wrangen en spanten zijn allemaal vervangen. Tegenwoordig noemen we dat "Vernieuwbouw". Het jacht is in 2000 al 112 jaar oud en werd in 1888 door Eeltje Holtrop van der Zee in Joure gebouwd. Tenminste, daar gaan de deskundigen van uit.

Het originele snijwerk op de boeisels van de "oude" 'Aletta'
Het originele snijwerk op de boeisels van de "oude" 'Aletta'
Informatie folder van Unigarant
Informatie folder van Unigarant
Informatie folder van Unigarant
Informatie folder van Unigarant

2001

2001

2001: Hiswa presentatie 'De Bonte Vogel'

De 'Bonte Vogel' in de Waterkampioen

Het Fries jacht Bonte Vogel is weer in de vaart. Wat als een soort bouwpakket op zolder lag bij de werf van Pier Piersma, vaart nu weer glimmend en strak in de lak over de Friese meren. Een reddingsactie van verzekeringsmaatschappij Unigarant. En wellicht worden er nog meer boten gerestaureerd. Het begon tijdens de Bolkoppenrace van 1999· De vloot lag verwaaid in Staveren met windkracht 8, dus het varen met relaties, iets dat Unigarant als sponsor van deze wedstrijd altijd doet, kon niet doorgaan. Er moest een alternatief programma komen. Marketingmanager Fokke van der Meulen en directeur Rob Kamphuis namen de gasten mee naar de werf van Pier Piersma in Heeg voor een rondleiding bij deze traditionele bouwer. Nu was het ook nog zo dat er al over gesproken was om een fonds in het leven te roepen om klassieke en zeldzame schepen te restaureren en terug in de vaart te brengen. 

pdf Waterkampioen 2001 nr16: Fries jacht De Bonte Vogel

2006

2006

2006: Fotoalbum 'Bonte Vogel'

2016

maart 2016

maart 2016: Foto van Pieter Hofkamp

Een Fries Jacht onder het afdak bij de zeilschool in Heeg. Er hebben er meerdere gelegen. Volgens Pier is dit de 'Bonte Vogel''. Er heeft ook nog een in het blik gezet, wit geschilderd, jachtje gelegen: 'De Jonge Jelmer'.

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht