De Wulp

De Wulp

Nog voor de "Salamander" geheel gereed is wordt er bij de Gebr. de Boer in Lemmer al weer een grote Lemsteraak op stapel gezet. Nu voor de heer Willy Vastenagel te Antwerpen. In de werfboeken van de Gebr. de Boer genoteerd onder nummer 13 van het jaar 1912. Deze werf- en rekeningenboeken werden door Dirk de Boer nauwkeurig bijgehouden. Alles werd genoteerd zoals hoeveelheid ijzer aantal kilogrammen klinknagels aantal spanten en natuurlijk de onderlinge afstanden van die spanten, het aantal uren dat er aan een schip gewerkt werd enz. De juiste maten van deze aak zijn 14.85 meter over de stevens en 4.50 meter op het grootste spant.

foto uit 1913
foto uit 1913

Ook Willy Vastenagel vluchte met zijn Lemsteraakjacht in 1914 naar Nederland. Door geld gebrek in 1917 werd het schip verkocht aan de toenmalige voorzitter van "de Maas" de heer L.M.A. Hoffman de naam werd "Wulp" het zeilnummer OA13. Door Hoffman werden vele wedstrijden met de aak gezeild. Ook was hij met de aak op de vlootschouw in 1923 te Amsterdam aanwezig. In 1931 gaat de aak over aan de heer N. van der Walle te Mechelen. De naam verandert weer en wordt dan "Georgette". In 1962 kocht de veearts Bron uit Sneek het nagenoeg originele schip.
Tijdens wedstrijden voerde deze aak ongeveer 120 m2 zeil. Een zijden halfwinder behoorde in die tijd tot de uitrusting. Op 19 september 1970 verkoopt Bron de aak aan een Amerikaan. Deze heer Fryer was piloot bij de American Airlines en woonde in de wintertijd op het eiland St. Croix in de Caraibische Zee. De aak werd overgebracht naar Amsterdam om aldaar als deklading naar St. Croix vervoerd te worden. Onder de aak werden kimkielen gelast en later van een dubbele bodem voorzien. In 1950 werd de aak overgezeild van de Virgin eilanden naar Galveston in de staat Florida, vandaar per dieplader naar San Diego in de staat Californië waar het ligplaats vindt in een baai in de nabijheid van Jamaica Village. In 1981 brandde het gehele interieur uit.

Eind 1987 koopt de heer M. Dekker te Velp de "Georgette" en laat de aak weer als deklading overbrengen naar Rotterdam. Na enkele weken te Schiedam wordt de aak overgebracht naar een museum werf te Hoogezand. De aak verkeerd in een zeer slechte staat. Mede door drukke werkzaamheden besluit de heer Dekker de aak in december 1989 te verkopen aan J.B.J.Geise te Amsterdam die aan Jachtwerf Stofberg in Leimuiden de opdracht geeft om de aak te restaureren. De heer Geise geeft de aak de naam 'De Wulp'.

Eigenschappen

Plaquette nummer:360 Zeil nummer: VA13
Categorie:A Tekening nummer:
Type:Lemsteraak

Bouw

Bouwjaar:1912 Ontwerper:H. de Boer
Werf:Gebr. de Boer Werf plaats:Lemmer
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:Staal Materiaal kajuit:Staal
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:Kielbalk

Afmetingen

Lengte stevens:15,02 m Breedte berghout:4,60 m
Diepgang:0,90 m Masthoogte water:17,50 m
Oppervlakte grootzeil:70,00 m2 Oppervlakte fok:30,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:30,00 m2
Oppervlakte totaal:130,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Register Varend Erfgoed Nederland

Registratie nummer:687 Registratie datum:13-11-2012
Geregistreerd als:Varend Monument

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1912 – 1916 W. Fastenakel / Ant. Franck, Antwerpen ( Primrose)
1917 – 1930 L.M.A. Hoffman, Rotterdam ( Wulp)
1930 – 1962 W. van de Walle, Antwerpen ( Georgette)
1962 – 1968 E.J.S. Bron, Sneek ( Georgette)
1968 – 1987 R. Fryer, San Diego ( Georgette)
1987 – 1989 M. Dekker, Sappemeer ( Georgette)
1989 – Nu (laatst bekend) J.B.J. Geise, Amsterdam ( De Wulp)

Geschiedenis

1924

12 september 1924

12 september 1924: Illustratie in "de Watersport"

1925

1988

1988

1988: Advertentie 'Georgette' in 1988

1989

november 1989

november 1989: Spiegel der Zeilvaart: De vier 15-meter Lemsteraakjachten van de Gebr. de Boer

Nog vóór de „Salamander" gereed is, wordt er al weer een grote Lemsteraak op stapel gezet. Nu voor de heer Willy Vastenagel, ook uit Antwerpen. In de werfboeken is deze aak genoteerd als nummer 13 van het jaar 1912. Deze werf- en rekeningenhoeken werden door Dirk de Boer nauwkeurig bijgehouden. Alles werd genoteerd, zoals bijvoorbeeld de hoeveelheid verwerkt ijzer, de kilogrammen klinknagels, het aantal spanten en natuurlijk de onderlinge afstand van die spanten, het aantal uren dat er aan het schip werd gewerkt, enz. De juiste maten van deze aak. die „Primrose" werd gedoopt, zijn 14.85 m over de stevens cn 4,50 m op het grootste spant.

pdf SdZ 1989 nr09 november - De vier 15-meter Lemsteraakjachten van de Gebr. de Boer

1990

1990

1990: Maasnieuws 1990 (Koninklijke Roei- en Zeilvereeniging De Maas in Rotterdam) nummer 2

In 1931 nam een van onze meest markante voorzitters van "De Maas", L.M.A. Hoffman, na een veelbewogen periode afscheid van het bestuur. Ongeveer tezelfder lijd nam hij ook afscheid van zijn Lernsteraak 'Georgette', waarmee hij sedert 1916 intensief had gevaren en aan vele wedstrijden met succes had deelgenomen. De aak heeft sedertdien, op een periode van ca. acht jaar na, onder buitenlandse vlag gevaren, waarvan de laatste twintig jaar in de Verenigde Staten. Twee jaar geleden keerde het schip in sterk verwaarloosde staat naar Nederland terug en bleek vervolgens vrijwel rijp voor de sloop. Getroffen door lijn en historie besloot J.B.J. Geise desondanks het schip te restaureren. Deze zomer zal, als alles voorspoedig verloopt, de aak weer onder zeil zijn en in augustus / september voor het eerst na 60 jaar afwezigheid weer onder Maasvlag In de Veerhaven afmeren.

pdf 0360 Maasnieuws VA13 Lemsteraak De Wulp 1990.pdf

2012

2012

2012: Honderd jaar 'De Wulp' ex 'Georgette'

Eigenaar-schrijver J.B.J. Geise vertelt in de inleiding van het boek Honderd jaar 'De Wulp' ex 'Georgette':

De Wulp heeft in juni van 2012 haar Eeuwfeest. Maar het had weinig gescheeld of zij was door interne aftakeling al een kwart eeuw geleden ten onder gegaan. Getroffen door de schoonheid en door de historie van De Wulp als één van de vier tussen 1912 en 1915 rechtstreeks als jacht gebouwde 15 meter Lemsteraken van de vermaarde werf Gebr. De Boer in Lemmer heb ik, na ampele overwegingen vanwege die desolate staat, eind 1988 toch besloten over te gaan tot aankoop, en daarmee tot een totale restauratie, van De Wulp.

Dit eeuwfeest is voor mij de aansporing geweest in de vorm van een boek aandacht te geven aan de historie, de teloorgang en de wederopstanding van 'De Wulp' ex 'Georgette'. Dit is deels gedaan om de redenen te beschrijven waarom iemand aan een dergelijk omvangrijk restauratieproces begint, hoe zo'n proces in de praktijk is verlopen en aan te geven met welk genoegen je, zeker na afloop, tegen een restauratie kunt aankijken. Maar vooral ook om de geschiedenis van 'De Wulp' te beschrijven. Platbodems in het algemeen en Lemsteraken zijn daarop zeker geen uitzondering, zijn immers een belangrijk deel van het Maritiem Cultureel Erfgoed van Nederland. En dat Erfgoed verdient behoud van de geschiedenis door vastlegging en verspreiding.

2013

2016

april 2016

april 2016: Boeier 'Lethe', Botter 'Scaldis' en Lemsteraak 'Wulp' op weg naar België in 1922

Een drietal platbodems, met alle drie een ligplaats in de Veerhaven van de Koninklijke Roei- en Zeilvereniging "De Maas", besluiten om in 1922 gezamenlijk een zomerreis te ondernemen naar de Schelde. Doel is Terneuzen om via het kanaal het ook toen al toeristisch interessante Gent te bereiken. Het zijn de boeier 'Lethe' van W.J. van Alphen, het botterjacht 'Scaldis' van A.M. van Dusseldorp en L.M.A. Hoffman's Lemsteraak 'Wulp'. Wat we weten over deze reis is ontleend aan de logboeken van de 'Lethe' en de 'Wulp'. Daarnaast is gebruik gemaakt van een tekst van Michiel van Alphen. Hij was als twaalfjarige aan boord van de 'Lethe', zestig jaar later zette hij zijn vroege jeugdherinneringen aan de Koninklijke Roei- en Zeilvereeniging "De Maas" op papier. Ook de zomerreis van 1922 komt in dit verhaal voor.
Geen van de drie platbodems was gemotoriseerd, wel voeren ze alle drie met een betaalde bemanning. Op de negen meter lange boeier van de familie Van Alphen was schipper Leen aan boord. Voordat hij jachtschipper werd voer hij 12 jaar bij de Marine. De meeste andere schippers waren vooral afkomstig uit de binnenvaart. Michiel van Alphen schrijft daar in zijn herinneringen over: 'Ze hadden het harde bestaan van beurtschipper ingeruild voor een baantje als jachtschipper voor een beloning van 30 á 35 gulden per week. De meesten waren bekwaam, maar hadden meestal geen haast. Op het lage binnenvlot in de Veerhaven werden eindeloos veel cigaretjes gedraaid en werden uitvoerig ervaringen uitgewisseld. [...] Sommige schippers waren bepaald lui geworden in dit luxueuze bestaan, een bekende uitdrukking van deze groep was: "Meneer, gaan we op de motor of maken we de zeilen nat?"'

pdf SdZ 2016 nr03 april - Boeier 'Lethe', Botter 'Scaldis' en Lemsteraak 'Wulp' op weg naar België in 1922

2017

maart 2017

maart 2017: Spiegel der Zeilvaart maart 2017 nummer 2 - De 4 Plezieraaken van De Boer

Alweer bijna dertig jaar geleden beschreef Jan Brilleman in de Spiegel de bouw en historie van de vier vermaarde 15 meter lemsteraakjachten van de werf Gebr. De Boer: Salamander, Primrose/ Wulp/Georgette/De Wulp, Thistle/Distel en Onrust/De Onrust. Regelmatig wordt naar dit artikel verwezen, recent nog in een bijdrage van Frits van der Mark over een vaartocht in 1922 van onder meer de Wulp. En recent aangevangen restauratie van de Salamander. Echter, een gedetailleerde bestudering van de werfboeken van Gebr. De Boer, die in het Fries Scheepvaart Museum zijn gearchiveerd, levert nieuwe, verrassende informatie op over deze vier jachten.
Als eerste blijkt dat de Salamander en Primrose vrijwel identiek zijn gebouwd; Primrose blijkt het eerste schip. De bouwopdracht "voor een Pleziervaartuig model Lemmerjacht" voor deze eerste twee aken werd op precies dezelfde dag gegeven: op 14 november 1911 wordt voor beide jachten het Bestek getekend. Eén voor de Primrose, op naam van Aug. Van Vijlen, en een vrijwel identiek Bestek voor de Salamander, met opdrachtgever L. Herfurth. De namen en handtekeningen van Van Vijlen resp. Herfurth, beiden "gedomicilieerd te Antwerpen", staan op de betreffende contracten: In beide Bestekken is 11 november 1911 als datum voor "Aangenomen" vermeld, met een gevraagde aflevering in maart 1912. Ook de gevraagde aanbetalingen met bijbehorend tijdschema zijn identiek.

pdf SdZ 2017 nr02 maart - De 4 Plezieraaken van De Boer

23 juli 2017

23 juli 2017: Reactie van Tim Collord uit Alkmaar

Ik ben van Amerikaanse afkomst en woon al 20 jaar in Nederland. Ik was de stiefzoon van de heer Bob (Robert) Fryer, eigenaar van 1968 tot 1987, met wie mijn moeder was getrouwd. Als kind woonde ik 1 1/2 jaar op de jacht 'Georgette' (nu 'De Wulp') in de havens van Christiansted, St. Croix USVI en West End, Tortola BVI. We hebben daarna in Coronado (San Diego) de boot gehad achter ons huis en af en toe gingen we varen. Na een echtscheiding ca. 1978-9 zagen mijn moeder en ik, Fryer en de boot niet meer. Ik heb twee kleine voorwerpen van de boot. Ook weet ik waar de tafel van de grootste kamer (salonkamer?) is: bij mijn moeder in Pennsylvania VS.
Ik zocht af en toe naar informatie over de jacht sinds in Nederland. Jaren geleden vertelde iemand aan mijn moeder dat 'Georgette' in Australië was (niet waar dus). Eureka, eindelijk gevonden en heel dichtbij. Voor mij is het fascinerend om de geschiedenis van het jacht te lezen, hoewel triest over brand en schade. Ik vind het mooi wat de heer J.B.J. Geise met De Wulp heeft gedaan.
 

Heeft u vragen en/of opmerkingen?

Terug naar het overzicht