Holland

Holland Niet actief

Dit schip heeft een plaquette van de SSRP aan boord van een eerdere inschrijving, maar staat nu "geregistreerd" in Categorie X in het Stamboek en wordt dus gekenmerkt als 'Inactief'. Schip en eigenaar zijn op dit moment NIET "actief" aangesloten bij de SSRP als Behoudsorganisatie. De huidige eigenaar is (nog) niet in onze administratie opgenomen. Deelname aan Evenementen waarbij de eis wordt gesteld, dat het schip en de eigenaar zijn aangesloten bij dezelfde Behoudsorganisatie als onderdeel van de FVEN, is vanuit de SSRP daarom NIET mogelijk.

Dit betekent dat het schip nog onderdeel is van de Aanmeldingsprocedure (her-inschrijving) of, en dat geldt voor de meeste schepen, de eigenaar heeft het schip niet her-aangemeld en betaalt dus ook geen jaarlijkse bijdrage aan de SSRP voor Inschrijving in het Stamboek. Eventueel vermelde gegevens van schip en oud-eigenaren dateren meestal uit de periode van eerdere 'actieve' Inschrijvingen en zijn waarschijnlijk niet volledig en mogelijk niet correct. Voor dit schip kan, omdat het niet aantoonbaar voldoet aan de Criteria van de SSRP, geen Meetbrief door de KNWV worden afgegeven.
Vanwege de doelstelling van de SSRP om alle historie van de in het Stamboek opgenomen schepen vast te leggen, worden in de Schepenlijst wel de in het stamboekarchief beschikbare gegevens van dit ooit geregistreerde schip en summiere gegevens van de (oud-)eigenaren getoond.
Heeft u informatie over dit schip of bent u eigenaar en wilt u het graag weer 'activeren'? Laat het ons weten!

Dr. Ir. J. Vermeer schrijft in zijn boeken "Het Friese jacht" en later in "De Boeier" over Boeier/Fries jacht 'Holland':
In het boek 'Het Friese Jacht' is dit schip beschreven, omdat de huidige eigenaresse het bij een restauratie in 1980 door jachtwerf Brandsma in de oorspronkelijke toestand van open Fries jacht heeft laten terugbrengen. Door meer recente naspeuringen is de historie nu voor een groot deel, hoewel niet geheel, aan het licht gekomen.

Aanvankelijk was slechts het volgende bekend. In 1941 kocht de Amstel Brouwerij te Amsterdam, die meer jachtjes ten behoeve van de recreatie van haar personeel bezat, een kleine boeier van een zekere Ensingh te Hilversum. Het schip kwam onder de hoede van A. Tasma, die als schipper in dienst was van de brouwerij. Het vaargebied was de Westeinderplas en omgeving. Na de oorlog werden er ook wedstrijden mee gevaren; zowel in 1951, 1952 als 1954 vermeldt "De Waterkampioen" de boeier "Holland" met stuurman A. Tasma in verslagen van de Westeinder Zeilwedstrijden. In 1956 werd de heer Tasma zelf eigenaar van het schip. De eerste schepenlijst van de pas opgerichte Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten vermeldt inderdaad A. Tasma als eigenaar. In 1965 verkocht hij de boeier aan de heer E. Luuring, een zeilvriend en eveneens woonachtig in Amsterdam. In 1979, twee jaar na het overlijden van de heer Luuring, kwam de boeier in handen van mevrouw F.M. van Son-Nahan, destijds wonende in Arnhem, thans te Makkum.

Bekende restauraties

Restauratie door Stofberg, jaar niet bekend. Tot 1979 voorzien van kajuit aangebracht omstreeks 1930. Teruggebracht tot Fries jacht door Jachtwerf Brandsma te Rohel in 1979-'80.  

Eigenschappen

Plaquette nummer:417 Zeil nummer:
Categorie:X Tekening nummer:
Type:Fries jacht

Bouw

Bouwjaar:1918 Ontwerper:F. Lantinga
Werf:F. Lantinga Werf plaats:IJlst
Motor:Buitenboord Motor type:
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:5,95 m Breedte berghout:2,50 m
Diepgang:0,40 m Masthoogte water:9,95 m
Oppervlakte grootzeil:0,00 m2 Oppervlakte fok:0,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:0,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1918 – 1918 H. van der Zee, Sneek
1918 – 1918 Dhr. v.d. Berg, Leeuwarden ( De Vriendschap)
1918 – 1928 R. Buisman, Zwartsluis ( De Vriendschap)
onbekend – 1941 Dhr. Ensingh, Hilversum ( Holland)
1941 – 1956 Amstel Brouwerij, Amsterdam ( Holland)
1956 – 1965 A. Tasma, Amsterdam ( Holland)
1965 – 1979 E. Luuring, Amsterdam ( Holland)
1980 – 2011 F.M. van Son-Nahan, Makkum (Fr) ( Holland)

Geschiedenis

1925

1980

1980

1980: De 'Holland' teruggebracht naar Fries jacht.

Tot 1979 voorzien van kajuit aangebracht omstreeks 1930. Teruggebracht tot Fries jacht door Brandsma te Rohel in 1979-'80.

Foto onder zeil nog met kajuit
Foto onder zeil nog met kajuit
Teruggebracht naar Fries jacht in 1979-1980
Teruggebracht naar Fries jacht in 1979-1980

2005

2005

2005: De Boeier / Het Fries jacht 'Holland' beschreven door Dr. Ir. J. Vermeer in de boeken "Het Friese jacht" 1992 en daarna in "De Boeier" 2005

Bij onderzoek bleek al direct dat het schip als open Fries jacht moet zijn gebouwd. Overblijfselen van een versierde bedelbalk onder het verhoogde voordek en ook een lage doft wijzen in die richting. Mevrouw Van Son besluit het schip in de oorspronkelijke staat terug te brengen! De roef wordt verwijderd, een laag voordek met nieuwe bedelbalk aangebracht en er komen weer kistbanken in de kuip. Het karwei is uitgevoerd op de werf van Brandsma te Rohel. Dit initiatief is voor de Stichting Stamboek aanleiding geweest aan mevrouw Van Son in 1980, tijdens de vijfde lustrumrenie, als huldeblijk de W.H. de Vos-prijs uit te reiken.

Verhuizing naar Makkum

Na haar verhuizing naar Makkum werd het vaargebied het IJsselmeer en de Friese binnenwateren. Vanaf 1980 tot 1991 deed de "Holland" - met een enkele onderbreking - mee met de evenementen van ronde en platbodemjachten in Friesland, zoals de Regionale Reünie in Heeg en de bijeenkomsten in Sloten en de Veenhoop, waarbij haar vier zonen zich als fanatieke wedstrijdzeilers ontpopten. Een leuke ervaring was de viering van het 50-jarig bestaan van de Sneekweek in 1985. Op de traditionele Hardzeildag (7 augustus) kwam er een wedstrijd tussen de commissarissen van de koningin en de burgemeesters in de deelnemende boeiers en Friese jachten. Bij heel mooi weer vertrokken de schepen vanuit de Kolk in Sneek naar het Sneekermeer, voorop het Statenjacht "Friso", gevolgd door de "Toerist" met aan boord Prinses Margriet en de andere genodigden, hierachter de Friese jachten, boeiers, skûtsjes, enzovoort. Al deze antieke schepen voeren in een lange rij langs de Oude Water poort en door de stadsgracht, gadegeslagen door een talrijk publiek op de oevers. Tijdens de wedstrijd kreeg de "Holland" de burgemeester van Wymbritseradeel de heer B.W. Cazemier en zijn vrouw aan boord. De burgemeester, die goed kon zeilen, veroverde de tweede prijs.

Tweede grote beurt 1991

In 1991 was de "Holland" toe aan een tweede grote beurt. Die werd door zoon Robin van Son in zijn vrije tijd uitgevoerd. In 1996 verscheen het jacht weer fraai gerestaureerd op de reünie in Heeg.

Gebouwd door Feike Lantinga

Wat de herkomst betreft merken wij het volgende op. Zoals in het boek 'Het Friese Jacht' is aangetoond, komen vorm, verhoudingen, constructie, de belijning van de berghouten en detailleringen overeen met die van de jachten gebouwd door Lantinga. Het lijdt geen twijfel dat de "Holland" van deze werf afkomstig is. Bijgaande foto, genomen in de jachthaven van Heeg, onderstreept dat nog eens; zij toont naast elkaar de achterschepen van de jachten "Holland" (rechts) en "Sylnocht", de laatste een product van Feike Lantinga gebouwd in 1938. Wat het bouwjaar en de mogelijke opdrachtgever betreft, de door Boschma gepubliceerde werfboeken, die de periode 1904 tot en met 1922 beslaan, vermelden drie open jachten met een lengte van 6 meter. Daarvan komt er slechts een in aanmerking, namelijk het jacht gebouwd in 1918 in opdracht van H. van der Zee te Sneek. Deze Hylke van der Zee, een neef (oomzegger) van Eeltje Holtrop van der Zee, trad voor verschillende Friese werven op als tussenpersoon. Hij zal het jacht hebben doorverkocht, aan wie, dat werd duidelijk toen wij recentelijk van mevrouw Van Son het volgende verhaal te horen kregen.

Oude foto's van R. Buisman

Nadat haar zoon, luitenant-ter-zee A.G. van Son, in 1989 het door Eeltje Holtrop van der Zee gebouwde Friese jacht "Frisia" had gekocht, kwam zij in contact met mevrouw G. Blei-Buisman te Zwartsluis, dochter van een van de vroegere eigenaren van de "Frisia", de koffiestroopfabrikant R. Buisman. Daarbij kwamen oude foto' s tevoorschijn waarop behalve de "Frisia" ook prominent een ander Fries jacht stond afgebeeld. De heer Buisman bezat namelijk voordat hij in 1928 de "Frisia" kocht, een Fries jacht met de naam "De Vriendschap", dat in het Nederlandsch Jachtregister van 1924-25 inderdaad op zijn naam staat; afmetingen 5,50 bij 2,00 meter, bouwer F. Lantinga IJlst; een bouwjaar is niet vermeld. 

Brief aan Van Waning

In een brief aan de heer Van Waning schreef de heer Buisman over dit jacht:
.. In 1918 kocht ik van banketbakker Van den Berg uit Leeuwarden het jacht "De Vriendschap". een lief jacht. gebouwd in IJlst. Maar wat vaak gebeurde, lagen wij in Grouw met "De Vriendschap" voor 't jacht "Frisia" van de Heer Lykles, die zijn zaak juist naast hotel "Oostergoo" had en dan zei ik wel eens: Ik wil wel ruilen met ƒ 500 uit m'n portemonnee! En ik kocht dit schip in 1928 voor de som van f 700! met de gehele inventaris.
Uit deze regels blijkt het volgende: zoals ook in het Nederlandsch Jachtregister vermeld, was "De Vriendschap" op de Lantinga-werf gebouwd. Het bouwjaar is ten laatste 1918, veronderstellende dat Van den Berg het jacht direct na de bouw aan Buisman heeft doorverkocht. Een van de foto's van mevrouw Blei laat echter duidelijk zien dat het jacht "De Vriendschap" langer is dan de 5,50 meter die het Nederlandsch Jachtregister vermeldt. Naar schatting is de lengte ten minste 6 meter; de tevens op de foto voorkomende "Frisia", lang 6,24 meter, kan bij die beoordeling als maatstaf dienen. Verder vertoont het jacht verschillende kenmerken die frappant overeenkomen met die van het huidige jacht "Holland": met name het verloop van de berghouten aan voor- en achtersteven, de kluisbordversiering in de vorm van een veelpuntige ster binnen een witte cirkel, de boordrandverhoging midscheeps en andere details. Een tweede foto van dit jacht, onder zeil in de Arembergergracht, toont deze kenmerken nog duidelijker. Dit alles doet het zeer sterke vermoeden rijzen dat het jacht "De Vriendschap" identiek is met de huidige "Holland" en niet, zoals in het boek "Het Friese Jacht"" werd verondersteld, met het eveneens voormalige boeiertje "Maintsje" waarvan de lengte inderdaad overeenkomt met de in het Nederlandsch Jachtregister vermelde 5,50 meter, hetgeen zoals uit de foto's blijkt, wat "De Vriendschap" betreft beslist onjuist is. 

Onze conclusie

Wij zijn daarom geneigd deze identificatie te accepteren. Hiermede wordt tevens de reeds eerder geuite veronderstelling bevestigd dat de "Holland" afkomstig zou zijn van de werf Lantinga. Het bouwjaar moet op grond van de werfboeken van Lantinga inderdaad het jaar 1918 zijn, zoals hiervoor reeds werd betoogd. Een vroeger bouwjaar komt niet in aanmerking; eerder gebouwde open jachten met een lengte van 6 meter dateren uit 1908 en 1909 en vallen dus af; een hiervan is de nog bestaande "Zwaluw"(ex "Haaf'). De "Holland" heeft trouwens zeker niet de karakteristieke kenmerken van de jachten van Lolke Lantinga, veel meer die van de schepen van Feike, die in 1918 de leiding van het bedrijf van zijn vader overnam.

Technische gegevens

Hoofdafmetingen    

  • Lengte over de stevens    6,01 m
  • Grootste breedte over de berghouten    2,47 m
  • Holte op het grootspant    1,02 m
  • Diepgang    
  • Zeiloppervlak: grootzeil + fok    33,0 m2

Bijzonderheden

  • kielbalk hoog 6 cm, dik 8 cm (mogelijk later aan¬gebracht)
  • grootspant bijna rond
  • vlaktilling 4°
  • zwakhoekige kimmen
  • kielgang + 7 huidgangen
  • laag vast voordek met (nieuwe) bedelbalk
  • snijwerk (nieuw) op bedelbalk, hennebalk en kluisborden
  • roer bekroond met kleine klik (vroeger met leeuwtje)

Opmerkingen

Bij de restauratie in 1980 werden de oorspronkelijk brede vlakgangen vervangen door smallere, in afwijking van de bij Feike Lantinga gebruikelijke bouwwijze.

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht