Korneliske Ykes II

Korneliske Ykes II

De palingaak was een vrachtschip met een bun (of beun) waarin de levende paling werd vervoerd, bijvoorbeeld naar de vaste ligplaats van Hegemer vishandelaren aan de Thames in London. De zeewaardige palingaak is waarschijnlijk het laatste houten zeilende koopvaardijschip met een Nederlandse zeebrief. In de dertiger jaren kwam het einde van een van onze oudste stukjes Kleine Handelsvaart die sinds mensenheugenis vanuit de Zuidwesthoek van Friesland is bedreven. W. & A. Visser Zonen te Heeg, de laatsten in een lijn van ondernemers die vanaf 1731 als reders en groothandelaren in paling de bekende zeegaande palingaken in de vaart hadden, besloten in het voorjaar van 1933 de vaart op Londen te stoppen. In de winter van 1932 is er nog van januari tot april op Londen gevaren door de laatste palingaak die toen nog in de vaart was. Dat was de in 1872 gebouwde 'Korneliske Ykes' waarin in 1928 een kleine hulpmotor geplaatst was. 

Het Engelse betaalmiddel was in die jaren sterk gedevalueerd. De Skandinavische landen waren daar in meegegaan, Nederland echter niet. En dat valutaverschil verhaastte het einde van de vaart op Londen. Er is na 1932 nog wel een aantal jaren in de herfst op de Oostzee gevaren, tot najaar 1934. De vaart op Londen was echter voorgoed voorbij. In de winter van 1940-1941 werd de palingaak ' De Heeg' in Groningen gesloopt. Kort na de Tweede Wereldoorlog werd de laatste, de 'Korneliske Ykes', gesloopt.

'Oude' geschiedenis voor de werf in Heeg
'Oude' geschiedenis voor de werf in Heeg
'Nieuwe' geschiedenis voor de werf in Heeg
'Nieuwe' geschiedenis voor de werf in Heeg

Replica van de palingaak 'Korneliske Ykes' zonder originele bouwtekeningen

De werf in Heeg echter bestaat nog steeds en daar ontstond rond 1999 het idee om een nieuwe aak te bouwen en daarmee de nog net grijpbare historie naar het heden te trekken en te bewaren voor de toekomst. Van de Korneliske Ykes bestonden geen bouwtekeningen. Wel zijn er wat foto’s en metingen die tijdens de sloop zijn gedaan. Aan de hand van deze summiere gegevens zijn ontwerptekeningen gemaakt voor de bouw van een nieuwe palingaak. De kiellegging was op 26 november 2005. De bouw van de Korneliske Ykes II geschiedde in een eigen loods van het Houtbouwmuseum naast de werf van bouwmeester Pier Piersma. De dagelijkse leiding had Kees Sars, in de beginperiode geassisteerd door Martijn Perdijk.

Eigen website

Eigenschappen

Plaquette nummer:2095 Zeil nummer:
Categorie:C Tekening nummer:
Type:Palingaak

Bouw

Bouwjaar:2009 Ontwerper:-
Werf:P.P. Piersma Werf plaats:Heeg
Motor:Inbouw Motor type:Perkins
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:
Materiaal zeil:Katoen
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:18,43 m Breedte berghout:5,25 m
Diepgang:1,30 m Masthoogte water:0,20 m
Oppervlakte grootzeil:95,00 m2 Oppervlakte fok:27,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:33,00 m2
Oppervlakte totaal:155,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

2009 – Nu (laatst bekend) Stichting De Palingaak, Grou ( Korneliske Ykes II)

Geschiedenis

1931

1931

1931: Film Pathé over de palingaken: The Eel Men "A glance at the old Dutch Schuyts"

The Eel Men (1931)

The Eel Men (1931)

1999

1999

1999: Foto's uit de oude doos

Op de werf inHeeg
Op de werf inHeeg
Aan de mooring in Londen
Aan de mooring in Londen
Palingaak 'De Heeg' en de botter 'Coerier' 1940-41 in Groningen. Op de achtergrond de werf van Kerstholt.
Palingaak 'De Heeg' en de botter 'Coerier' 1940-41 in Groningen. Op de achtergrond de werf van Kerstholt.

2005

2005

2005: Kiellegging Palingaak in 2005 in Heeg

2009

2009

2009: Spiegel der Zeilvaart Juli 2009 nummer 5: Tewaterlating Palingaak 'Korneliske Ykes II' in 2009

Na bijna drie en een halfjaar bouwen is de 'Korneliske Ykes II' op 4 april te water gezet. De palingaak is op traditionele wijze gebouwd door een team van professionele bouwers onder leiding van Kees Sars en Pier Piersma en ruim vijftig stagiairs en vrijwilligers. Bij de afwerking hebben vele bedrijven hun producten en/of arbeid belangeloos geleverd. De financiering van de bouw is mogelijk gemaakt door provinciale subsidies, hulp van de gemeente Wymbritseradiel en vele sponsors. Tijdens de bouw zijn ruim 7.000 bezoekers komen kijken.

pdf SdZ Juli 2009 nr05 - Palingaak Korneliske Ykes II te water

augustus 2009

augustus 2009: Spiegel der Zeilvaart Augustus 2009 nummer 6 - De Heeger Palingaak zeilt

Kees Sars heeft een eigen bedrijf met enkele vaste vakkrachten: Sars Houtbouw in Utrecht. Kees is al vele jaren actief als bouwmeester en voelt zich hierbij helemaal in zijn element. Hij bouwde van 1986-1992 als leermeester mee aan de Batavia. In het Archeon bouwde hij met een collega van '92-'94 een Romeins vrachtschip en middeleeuwse huizen. Toen kwam een periode van vier jaar in Kampen waar hij de bouw van de Kamper Kogge in goede banen leidde, vervolgens het Statenjacht Utrecht met eenbouwtijd van 1998-2003. Het werd wat rustiger met replica's, maar in Utrecht was er volop werk voor Kees' bedrijf in kerken en monumentale panden, waar op zeer historische wijze gerestaureerd moest worden. Toen in Heeg plannen werden gesmeed om de palingaak 'Korneliske Ykes II'' te herbouwen nam Pier Piersma contact met hem op. Het klikte tussen deze twee vakmensen en nadat alle afspraken met de stichting De Palingaak onder voorzitterschap van Marius Jonkhart waren vastgelegd konden Pier en Kees met zijn mensen en twee andere collega's aan de gang.

pdf SdZ Augustus 2009 nr06 - De Heeger palingaak zeilt

2013

2018

19 juni 2018

19 juni 2018: Met de Palingaak op weg naar Londen

De palingaak vaart, maar heeft nog nooit het zilte nat van het kanaal geproefd. De Korneliske Ykes II heeft de overkant -Engeland- nog niet mogen bereiken. Stichting De Palingaak heeft nu het plan opgevat met de Korneliske Ykes II naar Engeland te varen, de Theems op naar de oude vaste ligplaats, de zogenaamde ‘Dutch Mooring’. Geschiedenis is niet alleen een papieren verhaal, de geschiedenis van palingaken, paling, palingvangst en palinghandel kun je vandaag de dag nog zelf beleven. Aan boord van de palingaak waan je je terug in de tijd en om de geschiedenis los te maken van het papier en louter eigen voorstelling, wil de Stichting met het schip naar Londen.

Voor deze reis -eigenlijk meer een expeditie- heeft de Stichting de steun nodig van fondsen, bedrijven en vrijwilligers. De aak moet goed uitgerust worden met alle veiligheidsmiddelen die nodig zijn voor een tocht over zee. De bemanning dient getraind te zijn, zodat ze de weergoden tijdens de tocht kunnen trotseren. Er moet voldoende materiaal een boord zijn om bezoekers het Hegemer palingverhaal in Londen te kunnen laten ervaren.

Met de reis van de Corneliske Ykes II naar Londen vraagt de Stichting aandacht voor:

  • In stand houden van het houten cultureel varend erfgoed
  • Kennis en ervaring van het ambacht scheepsbouw bewaren en verspreiden
  • Varen met cultureel erfgoed, ook door de jeugd
  • Paling, palingvissers, palinghandel
  • Duurzaam omgaan met de vissoort paling om die in stand te houden
  • Nieuwe wegen vinden voor vrije palingmigratie
  • Constructief bijdragen aan het debat over paling en duurzaam palingvissen
  • Bevorderen dat er meer onderzoek komt naar paling en de wereldwijde palinggedrag
  • Aandacht vragen voor de natuurlijke wilde palingketen, maar ook voor de keten van gekweekte paling
  • Oude contacten en handelsbetrekkingen in ere herstellen voor paling en ook andere branches
  • Culturele uitwisseling bevorderen tussen Londen en Heeg
  • Zelf ervaren wat het is om met een palingaak te varen en van paling te genieten

De projectgroep is inmiddels druk in de weer. De plannen vorderen gestaag en trainingsdagen zijn gepland. Wij gaan er voor om er een prachtige en memorabele reis van te maken. Blijf ons volgen en laat het ons weten als u interesse heeft om ons te ondersteunen of als vrijwilliger of bemanningslid te helpen via london@palingaak.nl.

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht