Lichtstraal

Lichtstraal Niet actief

Dit schip heeft een plaquette van de SSRP aan boord van een eerdere inschrijving, maar staat nu "geregistreerd" in Categorie X in het Stamboek en wordt dus gekenmerkt als 'Inactief'. Schip en eigenaar zijn op dit moment NIET "actief" aangesloten bij de SSRP als Behoudsorganisatie. De huidige eigenaar is (nog) niet in onze administratie opgenomen. Deelname aan Evenementen waarbij de eis wordt gesteld, dat het schip en de eigenaar zijn aangesloten bij dezelfde Behoudsorganisatie als onderdeel van de FVEN, is vanuit de SSRP daarom NIET mogelijk.

Dit betekent dat het schip nog onderdeel is van de Aanmeldingsprocedure (her-inschrijving) of, en dat geldt voor de meeste schepen, de eigenaar heeft het schip niet her-aangemeld en betaalt dus ook geen jaarlijkse bijdrage aan de SSRP voor Inschrijving in het Stamboek. Eventueel vermelde gegevens van schip en oud-eigenaren dateren meestal uit de periode van eerdere 'actieve' Inschrijvingen en zijn waarschijnlijk niet volledig en mogelijk niet correct. Voor dit schip kan, omdat het niet aantoonbaar voldoet aan de Criteria van de SSRP, geen Meetbrief door de KNWV worden afgegeven.
Vanwege de doelstelling van de SSRP om alle historie van de in het Stamboek opgenomen schepen vast te leggen, worden in de Schepenlijst wel de in het stamboekarchief beschikbare gegevens van dit ooit geregistreerde schip en summiere gegevens van de (oud-)eigenaren getoond.
Heeft u informatie over dit schip of bent u eigenaar en wilt u het graag weer 'activeren'? Laat het ons weten!

In 1892 wordt de klipper op de werf "De Hoop geleid ons" van de wed. A. van Duyvendijk te Papendrecht gebouwd voor rekening van schipper Wijland. Hij noemt het schip naar zijn dochtertje "Maria". Tot 1915 vaart zij als beurtvaarder van Rotterdam naar Terneuzen, met als thuishaven Bergen op Zoom. Verder is het vaargebied Vlissingen - Rotterdam - Moezel - Londen. Het schip is getuigd als eenmaster en heet erg snel te zijn. In 1915 wordt zij verkocht aan ir. G.L. Tegelberg. Op de werf van de gebroeders de Jong te Heeg wordt zij verbouwd. Het laadruim wordt ingericht als jongensverblijf (vast middendek i.p.v. luikenkap) en er komen twee masten op, zoals het schip ook nu nog steeds is uitgerust. Het schip wordt dan ter beschikking gesteld van de Amsterdamse padvinders om de zeilsport te beoefenen. 

Bovendeks is het schip uitgerust met een grote mast en een bezaansmast, die beiden voorzien zijn van origineel strijkbare stengen. De zeilen worden met de hand (dus zonder lieren) gehesen. Alle technische voorzieningen (zoals b.v. motorkontrole) zijn zoveel mogelijk weggewerkt, zodat het schip haar authentieke karakter bewaard heeft.

Eigenschappen

Plaquette nummer:27 Zeil nummer: TA13
Categorie:X Tekening nummer:
Type:Klipper

Bouw

Bouwjaar:1892 Ontwerper:Van Duyvendijk
Werf:Wed. A. van Duyvendijk Werf plaats:Papendrecht
Motor: Motor type:
Materiaal romp: Materiaal kajuit:
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:0,00 m Breedte berghout:0,00 m
Diepgang:0,00 m Masthoogte water:0,00 m
Oppervlakte grootzeil:0,00 m2 Oppervlakte fok:0,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:0,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1892 – 1915 Schipper Wijland ( Maria)
1915 – onbekend G.L. Tegelberg ( Lichtstraal)
1977 – onbekend Stichting Hendrik de Keysergroep, Duyvendrecht ( Lichtstraal)

Geschiedenis

1916

3 september 1916

3 september 1916: Op 3 september 1916 vindt de eerste zeiltocht als tweemaster plaats.

Voortaan heet het schip "Lichtstraal". Juni 1917 gaat Z.K.H. Prins Hendrik der Nederlanden met de Lichtstraat mee voor een tweedaagse zeiltocht op de Zuiderzee. Tot 1918 wordt het schip gebruikt door de plaatselijke afdeling Amsterdam van de vereniging "De Nederlandse Padvinders".

In dat jaar wordt zij aangekocht door de Vereniging tot Bevordering van de Watersport onder Jongeren, die haar gebruikte als opleidingsschip voor scheepvaartscholen. In 1935 kocht de Padvindersgroep 3 de 'Lichtstraal' voor de som van fl 1.500,--. Het zeilen op het IJsselmeer was wel mooi, maar het op tijd thuiskomen lukte meestal niet. Als het nodig was bleek de Havendienst bereid de Lichtstraal naar haar ligplaats in de Sixhaven te slepen. Alle havens moesten in de die tijd nog zeilend binnengevaren worden.

In 1938 wordt er dan ook een opduwer voor de 'Lichtstraal' aangeschaft. Bij het uitbreken van de oorlog ligt de Lichtstraal in Durgerdam, maar lijdt geen schade bij het bombardement op Durgerdam. Het schip wordt wel naar Amsterdam gebracht en krijgt, naar men hoopt, een veiliger plaats in de Oude Houthaven. Omdat de Padvinderij een verboden vereniging wordt, probeert men de Lichtstraal onder te laten duiken bij Rijks Waterstaat in Hoorn. Dit wordt verraden en het schip komt in handen van de Marine Jeugdstorm. Zij dopen het schip om in "Van Speijk". Een zwarte dag in haar geschiedenis. Over het lot van het schip aan het eind van de oorlog zijn een paar lezingen, n.l.: In 1945 wordt geprobeerd met het schip naar Duitsland uit te wijken, waarvoor zij volgeladen wordt met proviand. Dit is niet gelukt. Ook is er een lezing dat men geprobeerd heeft het schip tot zinken te brengen op het IJsselmeer. Dit is evenmin gebeurd.

Wonderlijk is dat de Lichtstraal op Bevrijdingsdag 5 mei 1945 terug gevonden wordt naast de Tolhuispont. Vandaar wordt zij weer teruggebracht naar haar oude ligplaats in de Sixhaven, geheel verwaarloosd en gehavend. Het houten dek is gesloopt, de inventaris en een zwaard verdwenen. In 1946 kan er met enige improvisatie weer gevaren worden. De Amerikaanse Marine stuurt eikenhout voor een nieuw zwaard. Dit eikenhout is echter zo overdadig verpakt in grenenhout, dat van dit grenen alle vloerdelen gemaakt kunnen worden.

In 1947 krijgt de Lichtstraal haar eerste motor, een tweedehands Junkers. In de jaren die volgen wordt hard gewerkt, acties gehouden, het schip tijdens weekenden en weken verhuurd om alle in 1945 gemaakte schulden te kunnen aflossen, wat in 1954 lukt.

In 1959 heeft de Lichtstraal hulp nodig van de reddingsboot. In het juninummer van "de Reddingboot" 1960, staat het volgende geschreven: Bericht 2075, Klipper Lichtstraal gestrand op Enkhuizerzand. 28 juni, 13.00 uur vertrok de mrb. "K.F. Sluijs" uit de haven van Enkhuizen naar de klipper Lichtstraal, die op de Oostrug van het Enkhuizerzand was gestrand en een noodsein gehesen had. Wind w.z.w. 7. Hoewel er slechts 70 cm. water bij de Lichtstraal stond, slaagde de reddingsboot erin langszij te komen. Elf passagiers, waaronder 2 kinderen en 7 vrouwen werden overgenomen en naar de wal gebracht. Op verzoek van de schipper van de Lichtstraal is de hulp van de sleepboot ingeroepen. De "K.F. Sluijs" voer met de sleepboot "Ens" naar de klipper terug, de sleepboot kon echter de Lichtstraal niet dichter naderen dan tot 600 m., zodat zij terug moest naar de haven om lange sleepdraden te halen. Intussen hebben de "K.F. Sluijs" en het vissersvaartuig EH4 geruime tijd tevergeefs getracht beweging in de klipper te
krijgen. Nadat de sleepboot "Ens" met de sleepboot "Giat" te plaatse waren gearriveerd heeft de reddingsboot een sleepverbinding tussen de Lichtstraal en de sleepboten tot stand gebracht. Na een uur trekken slaagden de sleepboten erin de klipper vlot te trekken. de "K.F. Sluijs" was te 19.00 uur te Enkhuizen terug. De schipper van de Lichtstraal toonde zich zeer erkentelijk voor de assistentie van de "F.K. Sluijs". Hij schreef o.a.: Hoewel er niet onmiddelijk van gevaar sprake wasl, was het voor de dames, die nogal gauw in paniekstemming dreigden te raken, een hele geruststelling dat de "Sluijs" paraat was en hen naar Enkhuizen bracht zodat wij op de 'Lichtstraal' de handen vrij hadden.

De Sixhaven, die jarenlang thuishaven van de Lichtstraal was, moet verlaten worden omdat deze haven gebruikt zal worden voor de IJtunnelbouw. Uiteindelijk komt de Lichtstraal bij de Amstelsluizen te liggen. 1962. De fa. Stork N.V. stelt een dieselmotor type "Ganz" beschikbaar, die met behulp van de leerlingenwerkplaats wordt aangepast en ingebouwd in Hengelo.

Groep 3 kampt met een groot leiders tekort en gaat in 1967 een fusie aan met groep 4, de Hendrick de Keijser. De 'Lichtstraal' komt terecht bij het troephuis "De Zuidpool" bij het Nieuwe Meer aan de IJssloot.

In 1969 krijgt het schip hete luchtverwarming en een jaar later elektrisch licht. Het dagelijks vervangen van de gaskousjes behoort tot het verleden.

1928

1928

1928: Waterkampioen: Klipper 'Lichtstraal' te huur

Vaak bereikten ons vragen naar de gelegenheid om een jacht voor eenigen tijd te huren. Heel veel aanbod op dit gebied is er in Holland nooit geweest, doch wij willen thans de aandacht vestigen op een paar groote zeiljachten, die voor dit doel beschikbaar zijn.
De Vereeniging ter Bevordering van de Watersport onder Jongeren (secretariaat: 12 Stolberglaan, Aerdenhout) brengt thans haar klipperjacht „Lichtstraal" voor huurdoeleinden in de vaart. Het vaartuig is kits-getuigd en heeft zijzwaarden, dus zeer geringen diepgang. De inrichting van het schip, dat vroeger als oefenschip voor onderwijsdoeleinden diende, is in verband met de nieuwe bestemming veranderd. Het groote ruim kan des nachts door een schot in tweeën gedeeld worden en in elke afdeeling zijn slaapplaatsen voor 4 personen. Bovendien kunnen in het achterschip nog 4 personen slapen in twee kajuiten. Voor waschtafels en een douche-gelegenheid is gezorgd. Het breede, 20 M. lange schip is een vertrouwd vaartuig met alle weersgesteldheden. Een motor heeft het niet, doch wel een krachtige motorvlet, die in staat is bij windstilte de „Lichtstraal" een behoorlijke snelheid te geven. Een tocht op onze Nederlandsche wateren met zulk een schip is een vacantie, die er zijn mag!

1960

augustus 1960

augustus 1960: De Klipper 'Lichtstraal' in de Waterkampioen

Onbekend maakt onbemind, zegt men en daarom worden de zeeverkenners wel eens niet voldoende door andere watersporters gewaardeerd. Dat is zeker ten onrechte - immers elke deugdelijke manier om jongens op het water te krijgen, moeten wij toejuichen. Waar dit geschiedt in het verband van de Nederlandse padvinderij, kunnen wij vertrouwen hebben in die deugdelijkheid. Dat er zeilende jeugdleiders zijn, die hun tijd aan dit hoogst nuttige werk geven, is verheugend. De opleiding van de zeeverkenners moet wel een boeiende taak zijn, maar vereist ongetwijfeld veel tijd en toewijding.
Het verheugt ons een artikel te kunnen opnemen over het zeeverkenners-schip 'Lichtstraal' van de Amsterdamse Groep III, waarin tevens de organisatie van de zeeverkenners in het algemeen uit de doeken wordt gedaan. Wij hopen, dat dit zal bijdragen tot meer waardering voor deze zeilersopleiding.

pdf Waterkampioen begin Augustus 1960 nr1043 - Klipper Lichtstraal van de Zeeverkenners.pdf

1967

maart 1967

maart 1967: Waterkampioen nr1193: Klipper 'Lichtstraal' 75 jaar

Dit jaar is het 75 jaar geleden dat het vlaggeschip van de Amsterdamse zeeverkennersgroep "De Batavieren", de bekende klipper 'Lichtstraal', te water werd gelaten. Dit geschiedde in 1892 op de werf „De Hoop Geleidt Ons" van de weduwe A. van Duyvendijk te Papendrecht. Schipper Wijland, die de opdrachtgever was, noemde het schip naar zijn dochter 'Maria' en voer ermee tot 1915.
In dat jaar wordt de 'Maria' gekocht door de heer Tegelberg die met dit schip de padvinders op het water wilde brengen. Met steun van Z.K.H. Prins Hendrik, een aantal scheepvaartmaatschappijen en enkele vrienden liet hij het schip verbouwen en inrichten door de werf van de gebroeders de Jong in Heeg. Het laadruim werd ingericht tot verblijf van de jongens. In 1916 werd het schip omgedoopt tot 'Lichtstraal' en werd het overgedragen aan de toenmalige Nederlandse Padvinders Bond. Later werd de 'Lichtstraal' gekocht door de Vereniging ter bevordering van de watersport onder de jongeren, die het onder andere gebruikte als opleidingsschip en het schip verhuurde. In 1935 werd de klipper gekocht door de oudercommissie van zeeverkennersgroep 3 „De Batavieren" die tot op heden eigenaar is.
De binnenvaart-klipper 'Lichtstraal' heeft een lengte van 20 meter en kan 240 m2 zeil voeren. Als hulpmotor dient een 60 pk Stork scheepsdieselmotor. Aan boord zijn 21 vaste kooien, een kombuis en sanitair. De verkenners van „De Batavieren", jongens van 12 tot 18 jaar vormen de bemanning van de Lichtstraal. Het IJsselmeer is het water waar zij meestal te vinden zijn. De Batavieren, de oudste padvindersgroep van Amsterdam, bezitten tevens een drietal zeilvletten die in Vinkeveen zijn gestationeerd. Met deze vletten zeilen de jongste leden van de troep die hier de eerste zeillessen in ontvangen.
In de leeftijdsgroep van 12 tot 18 jaar kan de verkennerstroep nog jongens plaatsen. Wie kan zwemmen en actief de zeilsport wil beoefenen en in de omgeving van Amsterdam woont, kan inlichtingen krijgen bij de stuurman van „De Batavieren".

De klipper Lichtstraal van de Amsterdamse zeeverkennersgroep „De Batavieren" op het IJsselmeer. (Foto J. Dutilh)
De klipper Lichtstraal van de Amsterdamse zeeverkennersgroep „De Batavieren" op het IJsselmeer. (Foto J. Dutilh)

1977

1977

1977: Stichting Hendrik de Keysergroep wordt de nieuwe eigenaar

Door financiële problemen is het in november 1977 noodzakelijk de Lichtstraal te verkopen aan de huidige eigenaar. Voor de groep verandert er in wezen niets, omdat zij tot op heden de Lichtstraal in bruikleen hebben, wat betekent: 's winters helpen bij het opknapwerk en het weer zeilklaar maken en zomers weekenden en zomerkamp zeilen, bij toerbeurt meegaan als er verhuur gevaren wordt.

1978

1978

1978: Nieuwe motor voor de 'Lichtstraal'

Omdat de motor niet helemaal meer in orde is, komt er een nieuwe motor. Weer een Mercedes diesel, nu de DM 352, die weer wat meer vermogen heeft. De laatste jaren wordt er 's zomers ook een navigatiecursus voor het varen op IJsselmeer en Waddenzee gegeven, waarbij de theorie meteen in de praktijk toegepast kan worden. De Lichtstraal is waarschijnlijk één van de zeer weinige schepen, die altijd onder zeil gebleven zijn. Zij vaart nu nog volgens het tuigplan dat zij in 1915 kreeg. Ook het doel waarvoor zij vaart is in de loop der jaren nauwelijks veranderd. Door de jaren heen zijn haar kleuren wit en groen geweest.

2014

22 oktober 2014

22 oktober 2014: Fotocollectie van de klipper 'Lichtstraal' beschikbaar via Picasa

Marten van der kamp schrijft:
Als oud bemanningslid doe ik bij deze een oproep om zoveel mogelijk foto's van de "Lichtstraal" en haar bemanning, bijeen te brengen. Ik heb daarvoor een album ingericht op Picasa. Mocht u nog foto's hebben dan nodig ik u van harte uit deze aan mij te mailen of zelf te plaatsen. Vermelding van het jaar en de namen van personen op de foto, zou mooi zijn. U kunt een opmerking toevoegen bij een of meerdere foto's. De foto's zijn zoveel mogelijk gerangschikt in de tijd. Misschien kunnen we zo komen tot een interessante verzameling beeldmateriaal van deze bijzondere klipper.
Hartelijke groet,
Marten van der Kamp
martenvdkamp@gmail.com

Het album op Picasa van Marten van der Kamp
Het album op Picasa van Marten van der Kamp

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht