Njord

Njord

Het jacht "Njord" verraadt zijn afkomst als 'boereboot' nog steeds. Het onderscheidt zich van de, uitsluitend voor de pleziervaart, door Eeltjebaes later gebouwde Friese jachten, door zijn relatief grate breedte en holte en zijn sterk gepiekte bodem. Voorts staat de mast relatief verder naar voren dan bij de andere jachten. Het schip is sterk geveegd, maar de zeeg is betrekkelijk gering. Deze eigenschappen wijzen er o.i. op, dat de de opdrachtgever enerzijds veel laadruimte achter de mast wenste en toch goede zeileigenschappen verlangde, wat voor een fervente hardzeiler vanzelfsprekend lijkt. Later is zeer fraai snijwerk aangebracht.

De "Njord" neemt onder de Friese jachten een bijzondere plaats in. Ten eerste is zij het oudste door Eeltjebaes gebouwde jacht dat nog in de vaart is; ten tweede, omdat het nu reeds meer dan 100 jaar eigendom is van één en dezelfde familie; ten derde, omdat het pas na verbouwing in 1885 zijn huidige gedaante kreeg. Oorspronkelijk was het een zogenaamde `boereboot', dat wil zeggen een bedrijfsvaartuig voor dagelijks gebruik. Het bezat nog geen berghouten en geen versieringen.

Eigenschappen

Plaquette nummer:11 Zeil nummer: RD104
Categorie:A Tekening nummer:
Type:Fries jacht

Bouw

Bouwjaar:1867 Ontwerper:E. Holtrop van der Zee
Werf:E. Holtrop van der Zee Werf plaats:Joure
Motor:Inbouw Motor type:Albin 1971
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:5,40 m Breedte berghout:2,51 m
Diepgang:0,60 m Masthoogte water:8,95 m
Oppervlakte grootzeil:18,00 m2 Oppervlakte fok:9,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:27,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1867 – 1873 W. Pekema, Grouw ( Njord)
1873 – 1885 A.F. van der Meer, Grouw ( Njord)
1885 – 1897 S. Boltjes, Grouw/Leeuwarden ( Njord)
1897 – 1922 T.Y. Kingma Boltjes, Rotterdam/Leiden/Menaldum ( Njord)
1922 – 1930 P. Kingma Boltjes, Enschede ( Njord)
1930 – 1954 M.P. Kingma Boltjes, Rotterdam ( Njord)
1954 – 1981 T.Y. Kingma Boltjes, Rotterdam/Leiden/Menaldum ( Njord)
1981 – 2011 J.C. Kingma Boltjes-van Gulik, Grouw ( Njord)
2011 – Nu (laatst bekend) S.O. Kingma Boltjes, Tuk ( Njord)

Geschiedenis

1925

1992

1992

1992: Dr. Ir. J. Vermeer Het Friese jacht - 'Njord'

In zijn standaardwerk 'Het Fries jacht' schrijft Dr. Ir. J. Vermeer onder meer:
Omtrent het bouwjaar bestaat enige onzekerheid. Uit de werfboeken van Van der Zee blijkt, dat zowel in 1863 als in 1864 en in 1867 een boot is afgeleverd aan Wiebe Pekema te Grouw. De eerste had een lengte van 5,30 m, de beide volgende van 5,40 m. Bij de laatste staat vermeld, dat Pekema 125,- betaalde ..... op het andere toe ... Blijkbaar ruilde hij een oudere boot in, mogelijk de oudste uit 1863. Algemeen wordt aangenomen, dat het geboortejaar van de "Njord" 1867 is. Een van de latere eigenaren, Mr T.Y. Kingma Boltjes, die het jacht in 1897 in bezit kreeg, meende het bouwjaar eerder te kunnen traceren, namelijk 1860; dit jaartal staat ook vermeld in het Nederlandsch jachtregister van 1924-25. Echter houden wij het hier op 1867, daar ons dit het meest waarschijnlijk voorkomt. Wiebe Pekema was boer (of huisman, zoals dat toen ook heette) en een fervente hardzeiler. Later, vanaf 1873, werd hij beurtschipper van Grouw op Sneek en Leeuwarden met het destijds zeer snelle veerschip "Dorp Grouw", dat in 1861 eveneens op de werf van Van der Zee was gebouwd. Hij verkocht nu zijn boot aan A.F. van der Meer, boer op het oude "Heech Hiem" aan de noordzijde van de Janssloot. Omstreeks 1885 komt het scheepje dan in zeer verwaarloosde toestand in handen van Mr Siebren Boltjes, destijds advocaat in Grouw.

Met vier paarden werd het uit het totaal dichtgeslibde schiphuis getrokken! Mr Boltjes laat het dan hij Postma in Grouw verbouwen tot plezierjacht, waarbij toen berghouten aangebracht werden. Waarschijnlijk stamt uit die tijd ook het zeer fraaie snijwerk op bedelbalk en hennepalk.
 

Wedstrijdzeilen

Mr S. Boltjes was een verwoed wedstrijdzeiler. Met het jacht, dat nu 'Njord' gedoopt was, won hij vele prijzen. Na zijn benoeming tot notaris in Appingedam, verkoopt hij in 1897 het schip aan zijn oudere halfbroer Mr T.Y. Kingma Boltjes, notaris te Jorwerd. Dankzij een nog in het bezit van de familie zijnd kasboekje van de nieuwe eigenaar, is dit jaartal bekend; de koopsom bedroeg f 750,-, inclusief 4 zeilen, 5 fokken, wedstrijdmast en zetboorden. Deze laatste liggen nog steeds in het huidige schiphuis.
Bij de 80e verjaardag van Mr T.Y. Kingma Boltjes in 1922 ging het schip over op zijn vier kinderen. In 1925 vermeldt het Jachtregister als eigenaar van de "Njord" Mr T. Kingma Boltjes te Enschede. In 1930 komt zij dan in het bezit van Dr M.P. Kingma Boltjes, chirurg te Rotterdam. Na het overlijden van diens weduwe, mevrouw A. Kingma Boltjes-van Delden, ging het schip in 1954 over naar haar zoon T.Y. Kingma Bultjes, huisarts te Menaldum. Dokter Kingma Boltjes was lange jaren voorzitter van de K.Z.V. "Oostergoo''. Sinds zijn overlijden in 1981 is de "Njord" eigendom van mevrouw J.C. Kingma Boltjes-van Gulik en haar kinderen. 
Meer dan 100 jaar is dit jacht nu dus onafgebroken in handen van dezelfde familie, met steeds als thuishaven Grouw. Als bijzonderheid zij nog vermeld, dat in 1915 voor het eerst een motor werd ingebouwd. In 1954 laat T.V. Kingma Bokjes de voorplecht opklapbaar maken, zodat er twee slaapkooien in het vooronder konden worden ingericht.
Vermelden wij nog de volgende bijzondere evenementen waar de "Njord" bij aanwezig was: In 1948 het eeuwfeest van K.Z.V. "Oostergoo" met ouderwets hardzeilen vanaf bakens aan de wal; in een veld van 11 'tjotters' veroverde de "Njord" de vierde prijs; voorts in 1953 de eerste reünie van Friese ronde jachten, eveneens in Grouw.

Technische gegevens

Hoofdafmetingen

  • Lengte over de stevens                      5,42 m
  • Grootste breedte over de berghouten     2,53 m
  • Holte op het grootspant                     1,15 m
  • Zeiloppervlak: Grootzeil + fok          26.8 m2

Bijzonderheden

  • geen kielbalk
  • over de gehele lengte sterk gepiekt vlaktilling 15°
  • kielgang + 8 huidgangen
  • laag voordek, opklaphaar als 'tent', bedelbalk geen kluisborden en geen beretanden breed tjotterroer
  • zeer fraai snijwerk op bedelbalk, hennepalk, roerklik en helmstok.

2017

1 juli 2017

1 juli 2017: Model van het Fries jacht 'Njord'

Model van Fries jacht 'Njord', vervaardigd door Jelle Sytema Grouw, de zeilknecht van de familie Kingma Boltjes. De eerste  foto is van 1927 met de kleine Tjomme er naast. De tweede is gemaakt met het Skipkesilen in 1999.

Heeft u vragen en/of opmerkingen?

Terug naar het overzicht