Petrèl

Petrèl

Nadat de werf Paans in 1897 het eerste Fries jacht 'Drie Gebroeders' had gebouwd, later verkocht en vervolgens als wrak weer had teruggevonden, werd het plan opgevat om een grotere boeier te bouwen. Dat werd de Petrèl. In januari 1967 werden de eerste spanten opgezet. Er werd gerekend, getekend, gebrand en gelast en langzaam verrees het schip dat opa zijn hele leven lang voor de geest had gestaan: een boeier van ras, van vloeiende lijnen, snel en gemakkelijk wendbaar, sportief maar comfortabel.

Tewaterlating

Het bouwen van een vaartuig van deze lijnen is een moeilijk en langdurig werk en het duurde tot 10 juli 1967 eer het schip te water kon worden gelaten. De kraan kon het gewicht maar net torsen. De dag daarop kwam de zeilmaker uit Dordt met het tuig - dezelfde zeilmaker die een zeventig jaar tevoren het tuig had geleverd voor 'De Drie Gebroeders'. Er volgde nog een dag voor bet opknappen van honderden kleine werkjes en toen, in veel te ruw weer, werd de boeier, nog ruikend naar verse verf, naar Hellevoetsluis gesleept om te tonen wat hij waard was. Daar werd op 14 juli, de reünie gehouden van het Stamboek van Ronde en Platbodemjachten, de organisatie, die probeert het oud-Nederlandse jacht in ere en aanzien te doen houden. Hoewel geen van de Paansen enige ervaring had in het zeilen met de nieuwe boeier, won het gloednieuwe schip meteen een tweede prijs, terwijl er toch beroemde jachten aan de wedstrijd op het Haringvliet deelnamen.

Eigenschappen

Plaquette nummer:536 Zeil nummer: RC96
Categorie:D Tekening nummer:
Type:Boeier

Bouw

Bouwjaar:1967 Ontwerper:Paans
Werf:Gebr. Paans Werf plaats:Roodevaart
Motor: Motor type:
Materiaal romp:Staal Materiaal kajuit:Staal
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:Midzwaard

Afmetingen

Lengte stevens:7,50 m Breedte berghout:2,92 m
Diepgang:0,65 m Masthoogte water:11,50 m
Oppervlakte grootzeil:0,00 m2 Oppervlakte fok:0,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:0,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1967 – 1985 W. Paans, Moerdijk ( Petrèl)
1985 – onbekend R. van der Zee, Zevenbergen ( Petrèl)
onbekend – 2008 B.W.G. Peek, Zeewolde ( Petrèl)
2008 – 2017 H. ten Klooster, Hasselt ( Petrèl)
2017 – Nu (laatst bekend) G.A. Timmerman, Culemborg ( Petrèl)

Geschiedenis

1967

oktober 1967

oktober 1967: Waterkampioen October 1967 nr1208 - Stapelloop Stalen Boeier Petrèl

De stalen boeier Petrèl op de werf. Op de voorgrond het 70 jaar oude Friese jacht De Drie Gebroeders.
De stalen boeier Petrèl op de werf. Op de voorgrond het 70 jaar oude Friese jacht De Drie Gebroeders.

Toen in 1895 de heer Lebret zijn Fries jacht 'Hou Moed' aan de werf Paans te Roodevaart bracht en de Friese schipper de opmerking maakte: "Bekijk dit schip maar eens heel goed, want dát kunnen ze in het Zuiden niet", wist niemand dat dit 70 jaar later nog gevolgen zou hebben. De 'Hou Moed' was gebouwd door de beroemde Eeltje van der Zee. Boeiers waren de werf Paans echter niet vreemd, hoewel ze meer ponen en boeieraken bouwden. Na de uitdaging van de Friese schipper kregen de zoons Paans toestemming van hun vader een Fries jachtje van 5 meter over de stevens te bouwen. Het werd een succes, zowel van lijn als van zeileigenschappen. Na enkele jaren werd het scheepje 'De Drie Gebroeders' verkocht, met het plan een wat groter schip te bouwen. Dit zou echter pas in 1967 ten uitvoer worden gebracht. Wel kocht de familie Paans in 1952 'De Drie Gebroeders' terug, maar restauratie bleek wel heel moeilijk te zijn. Ten eerste erg kostbaar en ten tweede, het scheepje zou met zijn 5 meter toch aan de kleine, zo niet tè kleine kant zijn voor het Hollandsch Diep.

In 1953 zette de heer Paans Sr. weer een boeier op de tekenplank, mede naar aanleiding van een prijsvraag in de Waterkampioen. Een scheepje, lang 7,45 meter over de stevens en breed 2,80 meter met 38 m2 doek. Het lijnenplan kwam geheel klaar, doch het tuigplan slechts gedeeltelijk. Twee uur voor zijn dood stond hij er nog aan te werken.

De afgelopen winter kreeg de werf Paans het advies van een jachtbouwer om geen casco's voor jachten te bouwen, want dat een werf die gewend was grotere schepen van zwaarder materiaal te bouwen, dit toch niet zou kunnen. 70 jaar later dus weer een uitdaging. In januari 1967 werd de boeier, het ontwerp van de heer Paans Sr., op de vloer gezet en op 10 juli 1967 ging het schip te water, om op 14 juli naar de reünie te Hellevoetsluis te gaan met daarop aansluitend een tocht naar Friesland. Het schip werd geheel gelast van 3 millimeter plaat, de stevens 4 millimeter met een kieldikte van 6 millimeter. De binnenbetimmering is geheel uitneembaar, behalve het plafond. Er zijn 4 ruime slaapplaatsen met een hanglegkast aan bakboord en aanrechtkast met butagasstel aan stuurboord, met veel bergruimte onder de kooien. De tuigage werd geleverd door de Fa. Hageman en Zoon te Dordrecht. Hoe kan het anders, want zeilmaker en scheepsbouwwerf deden ruim honderd jaar geleden al zaken. De leeuw op het roer werd door de heer A. Paans Sr. in 1896 gesneden voor 'De Drie Gebroeders'. Deze staat nu weer op het roer van de nieuwe boeier, welke de naam 'Petrèl' kreeg, naamgenoot van het jacht, waar de ontwerper zulke prettige jeugdherinneringen aan had.

2011

2011

2011: Foto's Petrèl

2017

18 maart 2017

18 maart 2017: Detailfoto's van Gerard ten Cate

augustus 2017

augustus 2017: Foto's

2018

11 juli 2018

11 juli 2018: Reactie van Marinus Houbolt

Wat leuk om de 'Petrèl' op jullie website tegen te komen. Als klein jongetje lagen wij de in de haven in Roodevaart, de achtertuin van Wim Paans. Daar had hij als hobby een klein jachthaventje. Ik kan mij de 'Petrèl' (destijds zwart ) nog herinneren en ook de ophef over het midzwaard, door Paans ingebouwd om makkelijker op de motor te varen (hij lag achter in de haven). Als ik het mij goed herinner moest hij tijdens wedstrijden zijn midzwaard verzegelen en werd de snelle boeier uit Zeeland wantrouwend bekeken.
Lang geleden, de Moerdijk raffinaderij was er nog niet en de Biesbosch was getijdenwater. Leuk om te zien hoe mooi de 'Petrèl' er nu uit ziet!

Ik kan mij herinneren, dat er een kleine tjotter was met de naam 'Woeltje'. Het was een ijzeren geklonken scheepje van zo'n 3-4 meter. Ik kan mij nog een vakantie herinneren in Friesland in Elahuizen, waar Paans ook was met de boeier 'Petrèl' en de 'Woeltje'. Beide hebben volgens mij toen meegevaren bij het admiraalzeilen. Daar was ik zelf niet bij aanwezig.
Wat ik nog wel weet, is dat ik en een vriendje bij hoge uitzondering in de sloot bij Elahuizen met de 'Woeltje' mochten zeilen onder de uitdrukkelijke voorwaarde, dat we niet de Fluessen op mochten, iets dat we uiteraard toch deden. Het ging ook meteen mis, de dirk bleef achter een staak van een visnet hangen en het lummel beslag werd uit de mast getrokken. Op een of andere manier wisten we de zaak toch te redden en hebben het lummel beslag met schroef en al weer in de mast terug geplaatst.  Voorzichtig weer terug gezeild, niemand wat verteld en ons de rest van de dag voorbeeldig gedragen.

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht