VD123 'Johanna Antonia'

VD123 'Johanna Antonia'

De zeeschouw VD123 'Johanna Antonia' is vermoedelijk gebouwd in 1935 bij de fa. Van Goor in Monnickendam. Er werd toen een serie van 5 schouwen gebouwd met krediet van de Rijksdienst in opdracht van werkloos geworden spinners van de ENKEV (Eerste Ned. Kunstharsspinnerij Edam Volendam). Het is een zogenaamde Hoornse schouw. In ca. 1937 is het schip met nog enkele andere schouwen van hetzelfde type verkocht naar de 'overkant': Lemmer. Daar heeft vermoedelijk Leeuwke Sakes Bootsma ermee gevist en daarna verkocht aan H. de Boer uit Volendam. Toen is de schouw gaan varen met het visserijnummer VD123. In 1946 is er een Albin benzine motor ingebouwd bij D. Loots te Edam. In 1962 heeft de fam. Maas er een kajuit op laten bouwen door Scheepswerf Manus Groot in Edam.

Nieuwe eigenaar gezocht - Te koop

Voor dit schip wordt een nieuwe eigenaar gezocht.
Voor meer informatie: e-mail ploth001@gmail.com.

Hoornse schouw

In het boek "Ronde en Platbodemjachten" van Mr. Dr. T. Huitema staat over de zeeschouw geschreven:
De zeeschouwen zijn uit economische noodzaak ontstaan. Het ging weer eens slecht met de visserij op de Zuiderzee en de gebruikte schepen bleken te duur in bouw en onderhoud. Zo is men omstreeks 1900 begonnen een groter en robuuster schouw te bouwen, die zeewaardig zou zijn voor de visserman, die er in alle weersgesteldheden en jaargetijden mee op zee moest. De bouw van dit type is waarschijnlijk in 1898 door Wierda in Lemmer als eerste ter hand genomen. Wierda zelf had als jongeman gevaren op een visaakje en wist wat er geëist moest worden van een zeeschip. Door omstandigheden is hij later aan de wal opgeleid tot wagenmaker en in de buurt, van Akkrum woonachtig geweest. Hij heeft dus ook veel open schouwen gezien.

Wierda is in Lemmer een zwaarder type schouw gaan bouwen. Volgens mededelingen van zijn zoon waren al zijn schouwen 8 meter over de stevens. Thans vaart er nog een door hem in 1914 gebouwde zeeschouw, inmiddels als jacht verbouwd. Daar een zeeschouw onder moeilijker omstandigheden moest varen, werd ze veel breder gemaakt; 3 meter en meer, met meer oplopend voordek en een holte van ruim 1 meter. Verschillende van deze schouwen heeft Wierda zelf met zijn zoon naar de Hollandse wal overgezeild.
In Hoorn ontwikkelde zich in de loop van de jaren twintig en dertig tot een typische spekbakkenhaven. De latere schouwen zijn van ijzer en staal gebouwd. De zeeschouwen die aan de Hollandse wal werden gebouwd, onder andere bij Van Goor in Monnickendam, vertonen over het algemeen meer zeeg dan de Friese, terwijl hun voordek wat meer oploopt waardoor ze een wat gedrongen indruk maken. Ondanks de veel gebruikte aanduiding 'Hoornse schouw', zijn deze scheepjes ter plaatse niet gebouwd. De toevoeging geeft in dit geval aan dat schouwen op een bepaald moment een alles overheersende rol speelden in de Hoornse vloot. Rond de tweede wereldoorlog telde de Hoornse vloot zo'n 17 Zeeschouwen.
Meer informatie in onze publicatie "Hoornse schouwen".

Een deel van de Hoornse `spekbakkenvloot' begin jaren '50 met vooraan de HN1 van Klaas Blokker Jr. Vervolgens de HN20 van Arend de Beer, nu eigendom van Stichting De Hoornse Schouw, en de HN48 van Cornelis de Reus. De volgende nummers zijn niet goed leesbaar maar betreffen vermoedelijk de HN11 van de gebroeders Homan, de HN55 van Evert de Best en de HN53 van Jan de Best, ook wel 'de Spoorman' genoemd.

Eigenschappen

Plaquette nummer:1649 Zeil nummer:
Categorie:B Tekening nummer:
Type:Zeeschouw

Bouw

Bouwjaar:1935 Ontwerper:
Werf:W. van Goor Werf plaats:Monnickendam
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:IJzer/staal Materiaal kajuit:Iroko
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:9,00 m Breedte berghout:3,50 m
Diepgang:0,60 m Masthoogte water:11,00 m
Oppervlakte grootzeil:45,00 m2 Oppervlakte fok:0,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:45,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1935 – 1937 Fam. Last of Jan Tol (vd Knoest), Volendam ( HN2 (?))
1937 – 1 Leeuwke Sakes Bootsma, Lemmer ( LE4)
onbekend – onbekend H. de Boer, Volendam ( VD123 'Alida')
1950 – 1950 Scheepswerf Hakvoort, Monnickendam ( VD123 'Alida')
1950 – 1956 Jacob Buitenhuis ( BIW12)
1956 – 1962 W. Doets, Noord Beemster ( OH4 'Orion')
1962 – 1964 Mevr. Maas, Oosthuizen ( Johanna Antonia)
1964 – 1974 Dhr. v.d. Valk, Huizen ( Johanna Antonia)
1974 – 1975 H. van Heusden, Zwolle ( Johanna Antonia)
1975 – 1979 L. Harms, Spakenburg ( Johanna Antonia)
1980 – 1984 J. Heule, Wassenaar ( Johanna Antonia)
1984 – 1991 H.W. Buijs, Echteld ( Johanna Antonia)
1991 – 1999 R. Bloem, Zuidlaren ( Johanna Antonia)
1999 – 2007 H. vd Schuit, Harlingen ( Johanna Antonia)
2007 – Nu (laatst bekend) P.E. Loth, Rijswijk ( Johanna Antonia)

Geschiedenis

1950

1950

1950: Inschrijving Visserijregister: formulier van aangifte

1956

1956

1956: Inschrijving Visserijregister: nieuwe eigenaar

1992

januari 1992

januari 1992: Geschiedenis Zeeschouw 'Johanna Antonia' door oud-eigenaar H.W. Buijs uit Echteld

Vermoedelijk gebouwd in 1935/1935 bij de fa. Van Goor in Monnickendam. Er werd toen een serie van 5 boten gebouwd met krediet van de Rijksdienst in opdracht van werkloos geworden spinners van de ENKEV (Eerste Ned. Kunstharsspinnerij Edam Volendam). Het is een zogenaamde Hoornse schouw (Hoorn 2?), die de familie Last zou hebben gekocht of Jan Tol (v.d.Knoest) uit Volendam.
In ca. 1937 is het schip met nog enkele andere boten van hetzelfde type verkocht naar de 'overkant': Lemmer. Daar heeft vermoedelijk Leeuwke Sakes Bootsma ermee gevist tot ca. 1953. De boot was uitgerust met een T-Ford benzinemotor, zeilen + bun (nog zichtbaar op het vlak). Jammer genoeg hebben we nog steeds geen oude Lemster aan boord gehad die dit definitief kan zeggen. Steeds werd getwijfeld over de LE 4 of LE 44. Een jaar of twee/drie geleden kwamen we echter in Stavoren de originele LE 44 in vissermans uitvoering tegen, dus volgens ons moet de Johanna Antonia de oorspronkelijke LE 4 zijn.

Daarna wordt het gemakkelijker:
1962-1964: Fam. Maas koopt de boot en bouwt er een kajuit op. Het schip krijgt een nieuwe naam 'Johanna Antonia' naar Mevr. Maas. Het originele bord hangt in het vooronder. In 1989 heb ik gesproken met Mevr. Maas. Haar man was net overleden en zij wist zich niet meer zoveel te herinneren.
1964-1974: Dr. v.d. Valk uit Huizen N.H. vertimmert het vooronder en de kajuit. De mast met contragewicht wordt vervangen door een draaiende mast op het dek (1967). In 1968 komt de Peugeot motor in de boot. In 1972 wordt het gehele schip gestraald, er komen nieuwe zwaarden + een nieuw roer aan het schip. Kleur van de boot toen: rood boeisel, groene vlakken, witte katoenen zeilen. Alles werd bij de Gebr. Kok in Huizen gemaakt.
1974-1975: Hr. Hendrik van Heusden uit Zwolle vaart er 1 jaar mee.
1975-1979: Dierenarts L. Harms wordt de nieuwe eigenaar. Deze straalt het schip en scolpeert het. Tevens maakt hij het grote achterraam aan de achterkant van de kajuit. Eerst zat hier een klein rond raam.
1980-1984: Fam. J. Heule uit Wassenaar heeft de boot en laat er in 1984 voor de verkoop nieuwe zeilen op zetten van bruin dacron. De fam. Heule emigreerde naar de VS.
1984-1991: Fam. H.W. Buijs koopt het schip en verkoopt het in 1991 aan de familie Bloem in Zuidlaren. De langsbank wordt een hoekbank, er komt een boekenplank in, het vooronder wordt met meer hout bekleed, nieuw schijnlicht. Er wordt een botterfok aangeschaft en de zwaarden worden gereviseerd.

1995

1995

1995: Foto's 'Johanna Antonia'

9 januari 1995

9 januari 1995: Streekarchief Waterland Purmerend

Vissersvloot in 1950
Vissersvloot in 1950

1999

14 juli 1999

14 juli 1999: Vervolg geschiedenis Zeeschouw 'Johanna Antonia' door oud-eigenaresse Ina Bloem uit Zuidlaren

Deze historie van de zeeschouw 'Johanna Antonia' is een verdere uitwerking van de "Geschiedenis Zeeschouw Johanna Antonia" zoals dat door de heer Buys aan ons is overgedragen. De daarin vermelde data sinds 1962 zijn correct weergegeven, echter de geschiedenis van voor 1962 heb ik niet bevestigd kunnen krijgen. Als aanvulling op de geschiedenis van Buys kan thans vermeld worden:
1991 - 1999: fam. R Bloem, Zuidlaren. 1992 de motor ondergaat een deelrivisie v.w.b. het compressiedeel van de motor en 1994 wordt de keerkoppeling vervangen.
1999- fam. H.vd Schuit

In 1993 zijn door mij de de vissers Jan Tol en Jan Last beiden uit Volendam gebeld. Zij konden de 'Johanna Antonia' niet als hun schip identificeren.
Eind 1994 is er gesproken met mevrouw Johanna Antonia Maas-Bakker destijds wonende in het bejaardencentrum De Meermin te Edam. Mw. Maas vertelde dat de Scheepswerf Manus Groot, Kwakelsteeg 2, 1135 AM Edam het schip voorzien heeft van een kajuit.
Mw. Groot heeft bevestigd dat de zeeschouw bij hen is omgebouwd en dat het schip het visserijnummer OH4 droeg en 'Orion' heette en verkregen was van de heer W. Doets, de laatste visser op de 'Johanna Antonia'.
Van P. Doets, zoon van W. Doets is hiervan telefonisch een bevestiging verkregen (8 febr 1995). Later is mij ter ore gekomen dat P. Doets enkele dagen later is overleden (10 febr 1995)
Omdat er toen een visserijnummer bekend was, is er vervolgens bij Streekarchief Waterland uitgezocht dat de OH4 van Doets voordien de BIW12 is geweest, van de heer Jacob Buitenhuis. Buitenhuis kocht het schip in 1950, toen had het de visserijnummer VD123 en was in 1937 gebouwd bij van Goor Monnickendam. De naam van de VD123 was destijds "Alida", de oudste dochter van visser H. de Boer (bijnaam Broekie). Van de zoon van H. de Boer, Gerrit de Boer Volendam, kwam nog de informatie dat in 1946 een Albin benzine motor is ingebouwd bij D. Loots te Edam. De VD123 heeft nooit een brandmerk gekregen, omdat er geen hypotheek op rustte. Door financiële hulp van familie is het schip voor plm. 3000 gld gebouwd en contant betaald. Dhr. H.de Boer zei indertijd: "het rijk maakt je niet rijk!".
Tijdens de oorlog heeft H. de Boer ook met de VD123 gevist. De paling moest voor 35 cent per pond aan de Duitsers verkocht worden. Dit wilde de Boer eigenlijk niet en ging daarom voor gedeeltelijk voor zichzelf vissen, met alle risico's. Omdat de Boer viste tijdens de bezetting en een deel afstond aan de Duitsers is de boot niet gevorderd.

Omdat benzine steeds duurder werd en er steeds vaker dieselmotoren werden ingebouwd, ontstond voor de Boer de keuze van of diesel inbouwen of nieuwbouw met diesel. Op 19 maart 1950 is daarom de VD123 verkocht aan scheepswerf Hakvoort, Monnickendam.
De kleinzoon van H.de Boer, vist nog steeds onder het visserijnummer VD123, firma "Schilder en de Boer", dit schip is een kotter in Estland in 1993 gebouwd en heet "Regina Maris".
Enkele jaren terug zeilden wij op Fluessen, werden ingehaald door een 16 kwadraat, waarvan de eigenaar zei dat hij ook een VD123 heeft gehad, die aan een familielid van de Boer is verkocht. Dit bleek een rondbouw te zijn, vermoedelijk de opvolger van de zeeschouw VD123.

2018

2018

2018: Foto's VD153 'Johanna Antonia'

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht