WL18

WL18

Deze 50 voet aak is op de werf van de Gebr. de Boer in Lemmer voor Belgische rekening gebouwd. De 'Maria Cristina' was de tweede mosselaak die door De Boer te Lemmer in 1917 werd gebouwd. De eerdere mosselaak in dat jaar wordt in de werfboeken een `motoraak' genoemd, gebouwd voor P. Verschraegen. Deze aak wordt geleverd met een `Goedkoop' motor van 20pk M11311; kosten motor f 3300,=. De aak 'Maria Cristina', die in de werfboeken een `motorvischaak' wordt genoemd (`bouw van schip als Verschraegen'), vertrekt zonder motor, maar wel met een geklonken schroefaskoker en motorfundatie in het achterschip. De werfboeken vermelden: 'geleverd 27 september 1917'.

In het boek Lemsteraak - Trots der Zuiderzee staat het volgende:
Uit het Kromhoutarchief blijkt dat het schip geleverd werd aan iemand die er in Antwerpen een 20pk Kromhout type Mi motor in heeft laten plaatsen. De Belgische opdrachtgever is echter ook niet in het Belgisch Kromhoutarchief te vinden. Een en ander is enigszins verwarrend omdat Goedkoop de geldschieter achter de Kromhout fabriek KMF was geworden, nadat deze in financiële moeilijkheden was geraakt. Waarschijnlijk zijn beide schepen dus uitgerust met een zelfde (gloeikop Kromhout-) motor. De één werd geleverd via Goedkoop Amsterdam, merk Kromhout, en de ander geleverd door KMF aan de Belgische dealer van deze motoren te Antwerpen, Emil Wauters Frères met het motornummer 1417. Door dit nummer weten we hoe de opdracht voor deze aak tot stand is gekomen en konden we de eerste naam van het schip en de eigenaar vaststellen. De aak van Verschraegen heeft motornummer (MI) i31i. Dit is dus de 'motorvischaak' gebouwd voor de gebroeders Schott.

De Mosselaak

Een mosselaak is een wat bredere en achter wat vollere Lemsteraak, iets minder diepstekend dan de andere Lemsteraken, speciaal ingericht voor het vervoer van mosselzaad en mosselen van de Zuiderzee en de Waddenzee naar Zeeland. Een aantal Zeeuwse vissers maakte jaarlijks die tochten, om dat zaad in haar eigen percelen in Zeeland weer uit te kunnen zetten. Daar groeide de mossel verder en werd, na een aantal keren te zijn verwaterd, geoogst en verhandeld. De Lemster mosselaak bleek een snelle zeiler en een zeer hanteerbaar schip in vergelijking met de Hengsten en Hoogaarsen die de gebruikelijke Zeeuwse vissersschepen wel `Lemmerjachten'.

Op grond van het feit dat er een flink aantal van deze schepen in Bruinisse lag, werd er ook wel over 'Bruinisser jachten' gesproken. Het woord jacht is hier in de oud-vaderlandse betekenis afgeleid van 'jagen' hetgeen `snel varen' als betekenis had. Volgens zeggen scheelde het de vissers, die naar de Waddenzee en terug voeren vanuit Zeeland ,een volle dag om deze reis te volbrengen. En ook voor het naar de markt brengen van mosselen was die snelheid natuurlijk belangrijk. Geen wonder dus dat een flink aantal Zeeuwen bij De Boer in Lemmer, Stapel in Enkhuizen, Appelo te Zwartsluis en Van Goor in Kampen een mosselaak bestelden. In Zeeland zelf kwam naar aanleiding van deze aken bij scheepsbouwers de gedachte op om hun eigen schepen, die daar geschikt voor waren, van een soortgelijke kont te voorzien. Zo ontstond o.a. de Lemmerhengst.

Lijnenplan gemaakt in 1993 in de periode van eigenaar J.W. van den Berg uit Beetsterzwaag

Eigenschappen

Plaquette nummer:1378 Zeil nummer:
Categorie:B Tekening nummer:
Type:Lemsteraak

Bouw

Bouwjaar:1917 Ontwerper:H. de Boer
Werf:Gebr. de Boer Werf plaats:Lemmer
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:Staal Materiaal kajuit:Staal
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip:Rond Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:14,28 m Breedte berghout:4,65 m
Diepgang:1,10 m Masthoogte water:18,50 m
Oppervlakte grootzeil:64,36 m2 Oppervlakte fok:43,42 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:20,00 m2
Oppervlakte totaal:127,78 m2 Oppervlakte overig:22,98 m2

Register Varend Erfgoed Nederland

Registratie nummer:2012 Registratie datum:06-05-2017
Geregistreerd als:Varend Monument

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1970 – 1972 Stofberg en zn BV, Enkhuizen ( WL18)
1972 – 1972 Gerrit Portengen, Muiden ( WL18)
1972 – 1980 Harry Smit / Piet Dekker ( WL18)
1980 – 1985 J.P. van Lohuizen, Weesp ( WL18)
1985 – 2001 J.W. van den Berg, Beetsterzwaag ( WL18 Aleida Johanna)
2001 – Nu (laatst bekend) IJ. Dijkstra, Aarlanderveen ( WL18)

Geschiedenis

1919

1919

1919: Mosselaak 'Maria Cristina' verhuist naar Nederland als Pl48 'Drie Gebroeders' met als eigenaar Leon Wijnen

In 1919 is de Mosselaak 'Maria Cristina' al weer terug in Nederland en eigendom van Leon Wijnen te Philippine: Pl48 Drie Gebroeders. In 1924 ging de aak over in handen van Aug. van Hurck Pl 47 waarna in 1928 de Gebroeders De Rooy in Yerseke eigenaar werden: YE50. In 1940 werd de aak gevorderd, in 1942 naar Duitsland afgevoerd en in 1945 weer teruggegeven aan de oude eigenaars.

Dan verhuist het schip van de Zeeuwse stromen naar de Wadden en wordt in 1951 S. Kroeze te Delfzijl de nieuwe eigenaar: DZ78. Drie maanden later wordt de inschrijving in het visserij register echter gewijzigd, eigenaar wordt Ekkert-De Vries terwijl S. Kroeze als schipper vaart op z'n vroegere schip. Dat duurt tot 1956, wanneer de aak wordt verkocht aan Jan P. Visser te Nes in de gemeente West-Dongeradeel: WL18. Dan wordt nog 1 keer - in 1959 - een andere garnalenvisser eigenaar, Monte Post die de aak verkocht aan Stofberg in Leimuiden.

Via G. Portengen en H. Smit / P. Dekker komt het schip tenslotte in 1980 in bezit van de heer J.P. van Lohuizen te Weesp. De heer Van Lohuizen heeft het schip geëxploiteerd voor de chartervaart. In 1985 is het schip in particulier bezit.

1928

1928

1928: De YE50 'Vijf Gebroeders' als Mosselaak

1960

1960

1960: De WL18 in zijn laatste jaren als garnalenvisser

1970

1970

1970: In 1970 wordt de aak door de Fa. Stofberg gekocht uit de visserij en wordt daarna verbouwd voor de chartervaart

In 1970 komt de aak uit de visserij. Ze wordt gekocht door de Fa. Stofberg in Leimuiden. Daarna wordt zij verbouwd en ingericht voor de chartervaart die in opkomst is gekomen. 

1981

1981

1981: Scheepsmeetbrief en Teboekstelling - 16430 B ROTT 1981

1984

15 april 1984

15 april 1984: J.W. van den Berg uit Beetsterzwaag koopt de aak, noemt haar 'WL18 Aleida Johanna' en beschrijft in het kort de geschiedenis

2001

2001

2001: IJ. Dijkstra koopt de aak en laat er een kajuit op bouwen

In 2001 koopt de huidige eigenaar het schip. Het is dan aan een grote restauratie toe. Heine Deelstra uit Gaastmeer wordt ingeschakeld om een plan te maken, en op de werf van Lex Tichelaar, de SRF, wordt dit uitgevoerd. Er komt een Lemsteraakroef op, en alle achterstallige onderhoud wordt uitgevoerd. Johan Prins verzorgt in de jaren daarna het intimmeren en al het andere houtwerk aan het schip. Door deze refit is alleen aan het casco nog te zien dat het hier om een oude mosselaak gaat.

Bolkoppenrace 2003
Bolkoppenrace 2003

2011

2011

2011: Foto's

2013

2016

7 juli 2016

7 juli 2016: De WL18 op Langeoog (Dld)

Heeft u vragen en/of opmerkingen?

Terug naar het overzicht