Werf Kater, de Haas, Bernhard, Y. de Jong - Durgerdam

Bij de 'kapel' in Durgerdam waren rond 1900 twee hellingen: van Cornelis Kleijn en Dirk Pauw. In Durgerdam bestond reeds in 1798 een werf en deze had 5 sleepbedden. De werf naast de 'kapel' werd in 1897 door Klaas Kater uit Monnickendam overgenomen. Baas Kater, bouwde en repareerde vele houten vissersvaartuigen. De werf wordt later verkocht aan Cornelis de Haas uit Monnickendam met Joris en Pieter Kater als zetbazen. In 1923 wordt de werf verkocht aan Bernhard, Nieuwendam. Deze plaatst de werf onder leiding van R. de Jong, welke wordt opgevolgd door Ype de Jong.

Foto genomen tussen 1910 en 1930
Foto genomen tussen 1910 en 1930

Durgerdam, een dorp vol herinneringen

Wim Kuyper schrijft in zijn boek "Zwervend langs het IJsselmeer":
Durgerdam is geen dorp meer sinds het bij Amsterdam gevoegd werd. De stormachtige ontwikkeling van de grote stad aan het IJ, eens een gelijksoortig vissersdorpje, is echter aan Durgerdam voorbijgegaan. Verschillende grote branden hebben de uit hout opgetrokken huizen in Durgerdam verwoest; ook in Amsterdam kwam dit regelmatig voor, doch daar werden voorschriften gemaakt dat de nieuwe huizen van steen gebouwd moesten worden. In Durgerdam echter bleef men met hout bouwen; de daken werden met pannen gedekt daar rieten daken verboden werden. In 1825 werd ook Durgerdam door een overstroming getroffen waarbij een gat in de stenen dam geslagen werd. Vijftien jaar later werd de haven van Durgerdam verplaatst naar de huidige plek. 
De haven bood plaats aan meer dan vijftig botters met de letters RD in het zeil, de initialen van Ransdorp, de gemeente waaronder Durgerdam ressorteerde. In 1920 werd Durgerdam met de andere Waterlandse dorpen door Amsterdam geannexeerd en de initialen van de vissersschepen zouden in ASD gewijzigd moeten worden, waartegen men zich echter blijvend verzette. 

De werf van Dirk Pauw rond 1900
De werf van Dirk Pauw rond 1900

De werf van Durgerdam: tijdperk baas Kater

Karakteristiek voor Durgerdam is de 'kapel', eerst als raadhuisje in gebruik met een school in de kelder; in deze kelder waren ook twee 'petoeten'. Aan de zijkant van de 'kapel' bevond zich de gemeentelijke visafslag. Naast de 'kapel' was de oude werf van Kater gelegen; de werf was eigendom van Klaas de Haas die ook eigenaar van de 'kleine helling' in Monnickendam was. Op deze werf in Monnickendam werd in 1918 het botterjacht 'Bruiser' gebouwd. Toen ik tussen mijn oude foto's een flets, bruin fotootje ontdekte van de 'Bruiser' op de helling in Durgerdam, werd mijn nieuwsgierigheid geprikkeld. Op de werf van Kater heerste een gezellige en bedrijvige sfeer; baas Kater, een kleine man, was altijd in de weer en liep blazend en puffend over de werf. Achter de dijk was nog een binnenhelling waar zijn zoon Joris houten pramen bouwde en repareerde; later zou Joris Kater een meester worden in het bouwen van kubboten, kleine snelle open boten waarmee voornamelijk op de Gouwzee gevist werd. 

Nieuwe botters

De nieuwe botters werden in de buitenloods gebouwd waar het daglicht in de winter, wanneer de deuren gesloten waren, slechts door kleine, hoogliggende ramen naar binnen viel. Bij de bouw daarvan bleef er aan weerskanten van de loods maar weinig ruimte over; men moet dan ook grote bewondering hebben voor de scheepstimmerlieden die in een zo kleine en donkere ruimte zulke prachtige schepen bouwden. 's Avonds werd er tot acht of negen uur doorgewerkt in de met petroleumlampen verlichte loods. De tewaterlating van een nieuwe botter was een feestelijke gebeurtenis met veel koffie en snijkoek. Boze tongen beweerden dat er achter in de loods waar het nogal donker was ook wat anders in kleine glaasje geschonken werd. De botters van Baas Piet hadden een eigen gezicht; zij werden naar eeuwenoude mallen met primitieve werktuigen gemaakt. Trouwens elke visserman herkende onmiddellijk de bouwer van een bepaalde botter; voor het oog waren zij alle gelijk en toch waren er grote verschillen. 

Tijdperk Ype de Jong

In 1923 wordt de werf verkocht aan Bernhard, Nieuwendam. Deze plaatst de werf onder leiding van R. de Jong, welke wordt opgevolgd door Ype de Jong. Naast nieuwbouw zijn er door Ype de Jong ook meerdere oude vissersschepen verbouwd tot jacht. Een mooi voorbeeld daarvan is de Lemsteraak 'De Kamper'. Ype de Jong overlijdt in 1981. De werf wordt nog een paar jaar voortgezet.

De werf van Ype de Jong in 1967 bij de verbouwing van Lemsteraak 'De Kamper'
De werf van Ype de Jong in 1967 bij de verbouwing van Lemsteraak 'De Kamper'
Alle resultaten

Schepen in het Stamboek gebouwd in Durgerdam

Terug naar vorige pagina