Verslag van het symposium “Op zoek naar het echte”

3 februari 2014

Op vrijdag 31 januari 2014 werd er een symposium georganiseerd door de werkgroep Maritieme Geschiedenis van de Fryske Akademy in het “Aljemint” te Leeuwarden.
Het onderwerp is ontleend aan het feit dat het bij alle restauraties en bij herstelwerk gaat om het bewaren van de authenticiteit. Maar vaak geldt dat het herstel van de oorspronkelijke staat maar tot op zekere hoogte kan worden bewerkstelligd omdat er gebruik wordt gemaakt van moderne materialen en moderne middelen als elektrische of pneumatische gereedschappen, een dergelijke. Soms ook moeten er wel concessies aan de originaliteit worden gedaan omdat veiligheid, snelheid, modern comfort, kosten en bedrijfszekerheid nu eenmaal niet helemaal samengaan met de bouwwijzen en toestand van vroeger. 

De zoektocht naar het authentieke blijkt veelal eigenlijk een tocht naar “het ongrijpbare echte”. Om dit onderwerp verder toe te lichten en vanuit verschillende gezichtspunten te beschouwen was een viertal inleiders gevraagd een voordracht te houden. Deze omschrijving in de aankondiging van het symposium was goed voor de opkomst van een 160-tal toehoorders. Onder hen een groot aantal mensen die dagelijks hetzij beroepsmatig, hetzij als gevolg van hun hobby met dit onderwerp op het gebied van scheepsrestauraties te maken hebben. In de zaal was dan ook een groot kennisniveau aanwezig.

De dagvoorzitster, die op een goede manier de verschillende stukken aan elkaar wist te praten, was Sippy Tigchelaar, journaliste en verslaggeefster van Omrop Fryslân.

De tjalk 'Trijntje' van Lourens Touwen, directeur van het recreatieschap “De Marrekrite”,

De huidige directeur van het recreatieschap “De Marrekrite”, Lourens Touwen is bezig met de restauratie van de tjalk “Trijntje”, na reeds eerder een restauratie aan een door hem gekochte tjalk te hebben uitgevoerd. Zijn bijdrage was vooral gericht op het laten zien van de noodzaak van historisch onderzoek bij (eigenlijk noodzakelijkerwijs voorafgaan aan) de restauratie van een schip. Aan de hand van een fotoverslag van alle bezigheden tijdens de restauratie, met een duidelijke toelichting kregen de aanwezigen een goed beeld van de aandacht en moeite die in dit herstel was gestoken. De gebruikte materialen en de restauratiemethoden en technieken benaderd hij steeds zo origineel mogelijk. Klinken waar er geklonken was, persenning op de luiken, en aan de hand van bijvoorbeeld oude foto’s de oorspronkelijke maten van de geheel verdwenen roef weer tevoorschijn halen. Naast een prachtig resultaat geeft deze werkwijze ook de mogelijkheid om een uitgebreide documentatie van de restauratie te maken, waardoor voor de toekomst ook vast is komen te liggen hoe de restauratie is uitgevoerd. Dat voor eventueel eigen gebruik later, maar ook als mogelijke handreiking voor anderen die met een soortgelijke herstel van het oude worden geconfronteerd.

Johan Prins, bouwmeester van het beurtscheepje de “Aebelina”

De tweede spreker was Johan Prins, bouwmeester van het beurtscheepje de “Aebelina”. Johan was aanvankelijk werkzaam als schipper op de bruine vloot. Hij kwam daardoor in aanraking met het vak van scheepsrestaurateur en bekwaamde zich daar verder in. Thans is hij de eigenaar van een bekende scheepsrestauratiewerf te Workum. Zijn rijk geïllustreerd verslag van de replicabouw van dit 19e-eeuwse beurtscheepje, was boeiend. Het verduidelijkte de moeilijkheden die er vanaf  de ontwerptekeningen tot aan de tewaterlating bleken te bestaan nu er naar gestreefd werd een zeer nauwkeurige replica van het oorspronkelijke beurtscheepje, zoals gebouwd door Eeltje Holtrop van der Zee, te gaan bouwen. Het project was tevens een werk- leertraject voor jongeren waardoor niet alleen het nodige op het gebied van de oorspronkelijke houten scheepsbouw, en dito bouwbegeleiding werd gevraagd van hem, maar ook op het gebied van jongerenbegeleiding. Een prachtig houten schip is het resultaat waaraan niet is af te lezen dat het niet reeds door Eeltjebaes zelf werd gebouwd.

Peter Tolsma, voorzitter Criterium Commissie SSRP

Na de pauze, sprak Peter Tolsma over de organisatieperikelen rond de ronde en platbodemjachten. Als voormalig organisatieadviseur, en in zijn vrije tijd ooit restaurateur van een Groninger dektjalk, vertelde hij over de verschillende invloeden en perikelen die er voortdurend spelen rond het Stamboek van ronde en platbodemjachten. Achtereenvolgens behandelde hij de clusters van belanghebbende en betrokken organisaties en gaf hij aan hoe samen met deze gepoogd wordt om het werk van deze behoudsorganisatie, waarvan hij ook voorzitter is geweest, gestalte te geven. Zijn werk thans in de Criteriumcommissie van de SSRP geeft een mooi beeld van alle moeilijkheden en voorvallen die zich voordoen bij de beoordeling omtrent de toelating tot het Stamboekregister. De criteria zijn en worden nog steeds zo nu en dan bijgesteld en/of aangepast op grond van de ontwikkelingen die zich voordoen bij ontwerpers en bouwers en die veelal voortkomen uit de behoefte de wedstrijdprestaties van schepen te optimaliseren. Dat dat de nodige spanning geeft met het streven van het Stamboek om de uitstraling en het voorkomen van ronde en platbodemjachten zo traditioneel mogelijk te laten moge duidelijk zijn. De criteria zijn immers niet bedoeld als handleiding voor het bouwen van een schip, maar als vastlegging van de vormen en eigenschappen van een bepaald traditioneel scheepstype. Dat omdat zulks de moeite van het bewaren waard is.

Klaas Jansma, journalist en verslaggever van het skûtsjesilen

Als slotstuk van de dag trad Klaas Jansma voor het voetlicht over de spanning tussen originaliteit, authenticiteit en sportieve prestaties bij het skûtsjesilen. Klaas is natuurlijk alom bekend als journalist en verslaggever van het skûtsjesilen en heeft daarnaast een uitgeverij/publiciteitsbureau op het gebied van de klassieke watersport. Hij redigeerde en schreef mee aan onder andere de boeken “Troch de Wyn”, een standaardwerk over skûtsjes, en aan “De Lemsteraak; trots der Zuiderzee”, een zelfde soort werk over lemsteraken. Met zijn ongelooflijk grote kennis van de skûtsjeswereld en de daarin opererende schippers en schepen, kon hij met foto’s uit de verschillende jaren, laten zien hoe de veranderingen in dit wereldje plaatsvonden. Zijn verhaal was zoals altijd uiterst boeiend en voorzien van een groot aantal anekdotes en niet bekende wetenswaardigheden, zodat de zaal niet in zijn verwachtingen teleurgesteld werd.

Geslaagde middag

Al met al een zeer geslaagde middag volgens de bezoekers en meer dan de moeite waard om een vervolg te krijgen.

Peter Tolsma

I www.fryske-akademy.nl

De Dagvoorzitster en de Presentatoren worden bedankt voor hun indrukwekkende verhalen, foto Alexander de Vos
De Dagvoorzitster en de Presentatoren worden bedankt voor hun indrukwekkende verhalen, foto Alexander de Vos
Terug naar vorige pagina