Branding

Over het scheepstype Wieringer schouw bestaat de nodige onduidelijkheid. Het eiland Wieringen is ca. 10 km lang en 1 tot 4 km breed, met een oppervlak van ca. 20 km2. Op Wieringen woonden boeren, arbeiders en vissers. In Westerland/Wieringen was Piet Portegijs (1907) gevestigd, zoon van Albert Portegijs (1880) en Trijntje Liefhebber (1881) uit Kolhorn. Zijn vader was visserman, maar zoon Piet zag weinig toekomst in de visserij en ging werken bij timmerman Piet Doves in Westerland (Wieringen). In 1930 kreeg Portegijs een eigen werkplaats waar hij meer dan 500 visboten gebouwd heeft. Een type wat hij bouwde was de Wieringer schouw. Foto's van zijn schepen zijn opgenomen in de Zuiderzeecollectie.
Gerrit Schutten besteed er in zijn boek "verdwenen schepen" aandacht aan:
"Toen de Wieringse vissers in 1932 begonnen met de visserij met haringkamers op volle haring, hadden ze een boot nodig waarmee ze de haring uit deze kamers konden halen. Hun aken waren hiervoor te hoog. Een fuikenboot was hiervoor te klein. Ze gebruikten hiervoor een platbodem vaartuig met vóór een scherpe steven. Dit vaartuig had bij benadering de vorm van een rondspant vlet met smal plat vlak. Dit type schouw was zeewaardig, handig in het gebruik en vooral goedkoop. Het type lijkt verwant aan de Enkhuizer schouw met een kleine ruit als voorsteven."

De 'Branding' is gebouwd in 1951 door Genius Fabricage (later Genius Vos BV) in IJmuiden, waar veel later ook de Zeeschouw 'Jacob Olie' is gebouwd. De 'Branding' is grotendeels gelast, maar ook deels geklonken. De opdrachtgever en eerste eigenaar W.J. de Jongh was werkzaam in het Technisch onderwijs en had een voorliefde voor Platbodemschepen. Een familielid van hem J.E. de Vries had een aantal platbodem schepen getekend en waarschijnlijk ook enkele laten bouwen. Aan hem wordt de tekening van de 'Branding' ook toegeschreven, gebaseerd op tekeningen en foto's van de Wieringer schouw. In de Meetbrief wordt het schip benoemd als "zeiljacht". In een schouwrapport van de ANWB in 1985 wordt de 'Branding' getypeerd als Wieringer schouw.
Helaas is het type Wieringer schouw heel summier beschreven en moeten we het voornamelijk met foto's doen. In het Stamboek is vrijwel direct na de start, de Wieringer schouw 'Berendina' ingeschreven. Helaas hebben we behalve over haar levensloop weinig informatie over het schip zelf. De 'Berendina' is gebouwd in 1920 door Lantinga in IJlst. Dus in Friesland was het type ook bekend. In Sloten zijn er meerdere vergelijkbare Enkhuizer schouwen gebouwd voor vissers uit West Friesland.

Stevenschouw of Scherpschouw

Veel later komt ook de benaming Stevenschouw en Scherpschouw in beeld. Na 1940 zijn er op de werf van de Groot in Edam geklonken Scherpschouwen gebouwd voor de visserij. Ze worden betiteld als de "laatste visserijschepen onder zeil". Maar nergens in de literatuur wordt daar ook maar enig woord over geschreven. Wel over de Markerrondbouwen, waarvan de bouw een paar jaar eerder begon en waarover veel is gepubliceerd. Op dit moment wordt er een boekje geschreven over een type Zalmschouw met aangezette steven, die rond de Biesbosch ook de typeaanduiding Stevenschouw heeft gekregen. Ook die benaming is nergens toe te herleiden. Veel onduidelijkheid dus.

Eigenschappen

Plaquette nummer:	2431	Zeil nummer:
Categorie:	A	Tekening nummer:
		Type:	Wieringer schouw

Bouw

Bouwjaar:	1951	Ontwerper:
Werf:	Genius Fabricage (later Genius Vos BV)	Werf plaats:	IJmuiden
Motor:		Motor type:	Vetus 11 pk
Materiaal romp:	Eikenhout	Materiaal kajuit:
Materiaal zeil:	Dacron
Onderwaterschip:	Knikspant	Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:	9,20 m	Breedte berghout:	3,00 m
Diepgang:	0,70 m	Masthoogte water:	9,00 m
Oppervlakte grootzeil:	27,50 m²	Oppervlakte fok:	0,00 m²
Oppervlakte botterfok:	11,80 m²	Oppervlakte kluiver:	11,80 m²
Oppervlakte totaal:	51,10 m²	Oppervlakte overig:	0,00 m²

Register Varend Erfgoed Nederland

Registratie nummer:	Nog niet bekend	Registratie datum:	14-06-2026
Geregistreerd als:	Varend Monument®

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1951 – 1975	W.J. de Jongh, Haarlem ( Brandaris)
1975 – 1992	T. de Fouw, Rijswijk ( Brandaris)
1992 – 2007	J.J.M. Bertelink, Roodhuis ( Brandaris)
2007 – 2009	J. Kors, Vledder ( Brandaris)
2009 – 2016	K. van der Heide, Wijnaldum ( Brandaris)
2016 – 2024	F. Reijen, Nijmegen/Lent ( Brandaris)
2024 – Nu (laatst bekend)	J.J. de Graaf, Bunschoten ( Brandaris)