Friso

Friso Verdwenen

De Friso is een jachtjol van Wildschut, midden dertiger jaren. In 1954 kocht P. Boonstra uit Leeuwarden (van de doodskistjesfabriek) de jol van Jhr. Van Eysinga uit Sint Nicolaasga. In 1964 bezat de fam. Boonstra ook de botter EB17. Als ze daarmee zeilden vanuit Stavoren, bleven de zussen Marjan en Joke vaak in Stavoren, waar de jol bleef liggen in de vissershaven. In 1980 werd de jol verkocht aan iemand uit Den Haag. 

Fakenews

Dirk Huizinga schrijft regelmatig kleine verhaaltjes over intrigerende maritieme zaken uit het dagelijks leven. In april 2018 schreef hij het volgende:
De nieuwe eigenaar liet er een binnenboordmotor in zetten en verwijderde de kajuit, zodat het een voormalige vissersjol leek. De geplande restauratie liep echter uit op een fiasco. De jol stond jarenlang in een weiland bij Eemnes. Daar kon het wrak niet blijven en een nieuwe eigenaar nam het wrak voor niets over en bracht het naar Workum voor een restauratie. In het blad Tagrijn schreef hij een enthousiast verhaal hoe deze oude vissersjol weer in oude glorie zou worden hersteld. "We hopen gauw wat reacties uit Stavoren te krijgen betreffende het verleden." Die restauratie is echter nooit van de grond gekomen. Het nieuws over de jol kwam wel: het was de voormalige jachtjol 'Friso', die nooit voor de visserij is gebruikt, maar wel voor de recreatie. Weer jaren later is het wrak in 2016 bij scheepswerf De Hoop weggehaald. Het zal een functie krijgen in een recreatiepark om kinderen te laten fantaseren over....hoe het zover met een vissersschip kon komen.

Eigenschappen

Plaquette nummer:201 Zeil nummer:
Categorie:V Tekening nummer:
Type:Staverse jol

Bouw

Bouwjaar: Ontwerper:Gebr. Wildschut
Werf:Gebr. Wildschut Werf plaats:Gaastmeer
Motor: Motor type:
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:6,80 m Breedte berghout:0,00 m
Diepgang:0,00 m Masthoogte water:0,00 m
Oppervlakte grootzeil:0,00 m2 Oppervlakte fok:0,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:0,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1954 – 1960 P. Boonstra, Leeuwarden ( Friso)
1960 – 1964 E. Ebels, Leeuwarden ( Friso)
1964 – 1980 Erven P. Boonstra, Leeuwarden ( Friso)

Geschiedenis

2004

2004

2004: De 'Friso' in de Tagrijn 2004, nr. 4

 


 

2013

4 november 2013

4 november 2013: Informatie van Dirk Huizinga

Van het restauratieplan van de eigenaar uit Den Haag kwam niets terecht, zodat het schip in Bunschoten in een weiland bleef liggen, ontdaan van de kajuit. Eind jaren negentig werd de jol naar Workum gebracht, naar scheepswerf de Hoop. Daar ligt het schip nog, achterin de loods. Af en toe wordt er een nieuwe gang aangebracht. Er is nog geen koper gevonden. In de Tagrijn 2004 nr. 4 (zie eerder) kwam een artikel van Rob Hulsbosch met de opmerking van de familie van de Haagse eigenaar, dat deze jol nog als visserman was gebruikt, maar dat klopt niet. Het is steeds een jachtjol geweest.

De 'Friso' in het boek "Staverse Jollen" van Dirk Huizinga:

Dirk Huizinga schrijft in zijn boek "Staverse Jollen":
In de jaren zestig lag ’s zomers regelmatig een fraaie Wildschutjol in de vissershaven van Stavoren: de ‘Friso’, een jachtjol die omstreeks 1935 in Gaastmeer was gebouwd. Blank gelakt, uiteraard met kajuit en goed onderhouden. Die jol was van de familie Boonstra uit Leeuwarden. In 1954 had P. Boonstra het scheepje overgenomen van Jhr. ds. Cees van Eysinga uit Sint Nicolaasga/Langweer. 

Later is de 'Friso' verkocht aan iemand uit Den Haag, die van plan was het scheepje te restaureren. Uiterlijk zag de jol er nog heel goed uit, maar na ruim dertig jaren blijkt toch steeds dat dergelijke eiken scheepjes veel verborgen houtrot hebben. Die voorgenomen restauratie bleek veel later op een fiasco te zijn uitgelopen.
Rob Hulsbosch schreef in de Tagrijn (2004,nr. 4, p.8,9) hoe hij in het midden van de jaren tachtig met een botter de Eem opvoer en een houten scheepje op de wal ontdekte. Hij schonk er verder geen aandacht aan, maar tien jaren later kreeg hij het bericht dat aan de Eem een bolletje in het weiland stond. Ter hoogte van de afwatering van Eemnes. Uiteindelijk bleek dit een jol te zijn, half verscholen onder de bomen. Hij schrijft: “De jol was van iemand uit Den Haag en stond er al zo’n zestien jaar. (…) Het was een vrij grote jol die voorzien was geweest van een kajuit die uit pure ellende op het vlak beland was.

Ondertussen waren er nieuwe ontwikkelingen die het lot van de jol beïnvloedden. De eigenaar van de grond waar de jol op stond, overleed en de erfgenamen wilden dat het wrak werd verwijderd. Rob Hulsbosch zag wel iets in de jol. Ze had een mooie lijn en delen van de romp waren nog sterk genoeg om haar te kunnen vervoeren. De gemeente drong ondertussen aan op een snelle verwijdering van het wrak, zodat Hulsbosch werk moest maken van het plan de jol te behouden. Hij belde de eigenaar en die wenste hem ‘veel geluk’ met de jol. Vervolgens werd Erick Mulder, toenmalig werfbaas in Workum, bereid gevonden een plekje vrij te maken voor de Friso.

Inmiddels heeft het scheepje aardig wat bekijks in Workum en we hopen gauw wat reacties uit Stavoren te krijgen betreffende het verleden.” Tien jaren later is de restauratie nog niet van de grond gekomen en zelfs het verleden van de jol bleef grotendeels onbekend. 

2015

oktober 2015

oktober 2015: De Staverse jol 'Friso' in het najaar van 2015

Dirk Huizinga schrijft ons:
In 2015 nam werfbaas Harold de Lange vrij onverwacht het besluit om fulltime brandweerman te worden. Zijn opvolger op de historische scheepswerf bij de sluis werd Ivor van Klink, die al de nodige bekendheid als uitstekend scheepsbouwer in hout had verworven met zijn werk in een schuur in Makkum. Hij nam uit Makkum bovendien wat lopend werk mee naar Workum. De 'Friso' werd uit de loods verwijderd en kwam buiten te staan, aan de overzijde van de vaart, bij de Blazerhaven. Erick Mulder had reeds een begin gemaakt met de restauratie, maar nu het scheepje buiten de timmerschuur van alle kanten goed bekeken kon worden, werd ook zichtbaar hoe zeer het in tien jaren tijds verder achteruit was gegaan. In het najaar van '2015' werd de Friso overgenomen door Lars de Bok, die reeds enige jaren werkzaam was op de werf en nu zijn tanden mag zetten in de restauratie van zijn eigen jol.

Workum, oktober 2015. De Friso op de kant bij de Blazerhaven t.o. de werf. (Foto’s: Dirk Huizinga)
Workum, oktober 2015. De Friso op de kant bij de Blazerhaven t.o. de werf. (Foto’s: Dirk Huizinga)

Ook goed zichtbaar en verrassend is de kielconstructie. De Friso had geen doorlopende kiel ‘zoals dat hoort’ bij Staverse jollen, maar een doorlopende kielbalk van 20 centimeter met in de kop een loefbieter die 10 centimeter dieper steekt en achter een scheg. Beide lopen geleidelijk, onder scherpe hoek, naar de kielbalk, die midden onder het schip dus slechts 20 centimeter is.

Workum, 2015. De restauratie van de Friso vergt een volledige wederopbouw van het schip. Verrassend vind ik de kiel van slechts 20 cm., die in kop en kont iets verdiept is. Deze constructie is waarschijnlijk reeds tijdens de bouw door Wildschut aangebracht. De aan de windse eigenschappen verbeteren er zeker niet door. De oude boeier ‘Tjet Rixt’ heeft een kielbalk die 20cm. onder het vlak uitsteekt en ook sommige botters hebben een ‘kiel’ van 20 cm. Normaal heeft een jol van deze lengte een kiel van 35 cm. De romp steekt eveneens zo’n 35 cm. in het water, zodat de jol ca. 70 cm. diep steekt. 

Van opzij is goed de afwijkende vormgeving van de kiel te zien. (Foto’s: Dirk Huizinga)
Van opzij is goed de afwijkende vormgeving van de kiel te zien. (Foto’s: Dirk Huizinga)

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht