Huisman - Ronduite en Kettingbrug / Wanneperveen

De bekendste vestiging van het geslacht Huisman was die `an de Rondute'. De geschiedenis van dit bedrijf is opmerkelijk. Al in 1827 is er in een Wanneperveense huwelijksakte sprake van een Jan Pieters Huisman, scheepstimmerman en veehouder, zoon van Pieter Jans Huisman, eveneens scheepstimmerman. Vermoedelijk was dus aan het eind van de achttiende eeuw het vak al in de familie. De werf was toen gevestigd bij de boerderij `an de Kettingbrugge'; dit gebouw bestaat nog en is thans het hoofdkwartier van de camping van de familie Slot. De werf was daar gunstig gelegen, want het scheepvaartverkeer van het Belter Wiede naar het Zuideindiger Wiede en verder moest hierlangs passeren, daar de doorgraving van de Veneweg (van Vollenhove richting Meppel) bij de Blauwe Hand nog niet bestond (deze kwam pas in 1927 tot stand).

Gait L. Berk schrijft in zijn boek 'De Punter':
De al genoemde Jan Pieters Huisman had drie zonen, Pieter, Barteld en Jan, die natuurlijk niet allemaal in het ouderlijk bedrijf een bestaan konden vinden. Hoe de gang van zaken toen precies geweest is, is niet opgehelderd; de familieoverlevering weet alleen van een afspraak dat het de zoons vrijstond voor zichzelf te beginnen, mits ze zich maar niet naast hun familieleden vestigden. In het derde kwart van de vorige eeuw is er sprake van een scheepswerf `an de Zandbelt', gedreven door de gebroeders Pieter en Barteld Huisman (hier was later de boerderij van Barteld Lok, bij het pontje over de Aremberger Gracht).
In de omgeving van Belt en Schutsloot was de vervening met haar behoefte aan vaartuigen toen in volle gang, maar op den duur was de klandizie in dit afgelegen dorp toch te gering, zodat de gebroeders teruggingen naar de Kettingbrug. Vermoedelijk was dit mogelijk doordat Jan een nieuwe vestiging begon `an de Rondute' (1884).
De Ronduite is een buurtschap aan het kanaaltje tussen Beulaker en Belter Wiede, over land bereikbaar via de oeroude Veneweg, die tussen de grote wieden doorloopt. Dit was ook een strategisch punt, zowel militair (hier lag vroeger een schans, redoute) als commercieel voor de werf: het was van alle kanten bereikbaar en je kon er veel passerende schepen verwachten. Toch was het een waagstuk hier een scheepswerf te beginnen; te midden van al dat water kon je er niet voor de zekerheid bij boeren, zoals in Wanneperveen.

Jan Huisman van de Ronduite had ook drie zoons, Jan, Wolter en Peter. Van deze had de oudste een studiekop; na verloop van tijd verliet hij de werf en werd gemeenteontvanger, maar Wolter en Peter werden beide scheepsbouwer. Peter vestigde zich op het voorvaderlijk bedrijf bij de Kettingbrug, Wolter zette het bedrijf in Ronduite voort, spoedig geassisteerd door zijn beide zoons, Jan en Jacob. Het was onder de leiding van deze Wolter dat de werf onder de firmanaam W. Huisman & Zonen zijn grote reputatie verwierf.

Wolter Huisman op de Ronduite

`Huusman an de Rondute' - zo stond de werf jarenlang bekend - bouwde aanvankelijk vooral voor de boeren en verveners in de Noordwesthoek punters en aanverwante scheepjes (bokken, vlotten enzovoort, waarover later meer). Daarnaast voerde men veel reparaties uit aan de tjalken van voorbijkomende turfschippers. Hoe de kustvissers bij Huisman terechtkwamen, is niet duidelijk; mogelijk is de werf ontdekt door de Zwartsluizigers, die van oudsher contacten hadden met de Belt. In ieder geval wisten de visserlui de Ronduite wel te vinden. Toen Kroeze in Vollenhove tijdens de Eerste Wereldoorlog de nieuwbouw moest staken, gingen de Huismannen ook schepen als bolletjes en bonsjes voor de Zuiderzeevissers bouwen.

De Ronduite rond 1930
De Ronduite rond 1930

Peter Huisman bij de Kettingbrug in Wanneperveen

Ondertussen dreef Peter Huisman gedurende tal van jaren (1900-'945) het puntermakerijtje bij de Kettingbrug in Wanneperveen. Dit bedrijf was naar oude traditie half boerderij en half werf, maar toch heeft Peter heel wat scheepjes gebouwd. Hij beoefende het punter maken met een zekere hartstocht, zodat het boerenwerk wel eens in de verdrukking kwam. Vooral bij de puntervissers van de kust waren Peters produkten zeer gezocht; zijn punters golden als extra degelijk en zeewaardig. Ze hadden inderdaad een eigen karakteristiek, met een betrekkelijk kort vlak, een extra lange voorsteven en een zeer sterke kromming van de zijden in de kop. Een punter van dit model was jarenlang in of bij de haven van Blokzijl te bewonderen en stond bekend als een van de mooiste exemplaren van de Noordwesthoek. Dit schip had ook de gelegenheid om faam te verwerven, want visser Visserman uit Blokzijl heeft er ruim vijftig jaar mee gevist. Toen waren man en punter beide op.

Vollenhovense bollen

Toen Huisman van Ronduite, Vollenhovense bollen ging bouwen, ontstond een soort bol met enkele voor die werf karakteristieke kenmerken. De punterbouwer, die Huisman van oorsprong was, maakte aanvankelijk schepen met een te veel weggesneden achterschip, waardoor deze bollen slecht door de wind gingen. Op de Vollenhovense werf werden er daarom ook verscheidene van een extra stuk doodhout voorzien tussen de eigenlijke steven en het roer, waarbij ook het laatste uiteraard iets veranderd moest worden. De oude Huisman heeft dit gebrek later verbeterd en zo ontstond een uitstekend zeilende bol van een iets slanker en verfijnder type.

Doordat deze werf zich bovendien op de jachtbouw ging toeleggen werd de afwerking ook steeds fraaier. Er groeide zo, na de vissersschepen, een serie van vier jachten. Bij deze schepen ontbreekt weer de uitholling van de boeisels en de beer, terwijl wel beretanden aanwezig zijn. Deze vier jachten zijn de 'Jarro' (vroeger 'Riepel') gebouwd in 1921, de 'Vrouwe Lucia', in 1926/27 op dezelfde mallen gebouwd, de 'Goetzee' gebouwd in de winter 1939/40 (zie de Waterkampioen 1950, pagina 161 en volgende) en ten slotte volgde in 1954 de 'Njord'. Waarschijnlijk is de Njord, die inmiddels naar Engeland is verkocht en daar helaas is verbrand, de Iaatste houten VolIenhovense bol. De werven in VolIenhove en Blokzijl bestaan immers niet meer en de werf in Wanneperveen is verplaatst en op staalbouw overgegaan.

De Vollenhovense bol 'Goetzee' in aanbouw in 1945
De Vollenhovense bol 'Goetzee' in aanbouw in 1945

Wolter Huisman neemt de werf over

In 1959 nam Wolter Huisman het inmiddels naar Vollenhove verhuisde bedrijf van zijn vader over. Het transport over de weg van de steeds groter wordende jachten vanuit Ronduite maakte de verhuizing noodzakelijk. Na nog enkele jaren aan staalbouw te hebben gedaan, ging de werf in 1964 met veel succes over op de bouw van schepen van aluminium. Uiteindelijk heeft dat geresulteerd in het bedrijf wat nu in Vollenhove is gevestigd en in niets meer aan vroeger doet denken: Royal Huisman die werelwijd bekend is en zeer tot de verbeelding aansprekende de jachten bouwt. Wolter Huisman is in 2004 overleden en door zijn dochter Alice opgevolgd.

In 2000 krijgt Wolter Huisman de W.H. de Vosprijs

In 2000 krijgt Wolter Huisman tijdens de Winterreünie van de SSRP in Vollenhove de W.H. de Vosprijs.
De overwegingen daarvoor:

  • dat vier opvolgende generaties Huisman hebben bijgedragen aan de tot standkoming en het onderhoud van vele houten ronde en p/atbodemjachten met een grote diversiteit aan scheepstypen en dat Wolter Huisman de laatste telg uit dit geslacht is die daadwerkelijk aan de bouw van deze scheepstypen heeft bijgedragen;
  • dat Wolter Huisman door zijn initiatieven en betrokkenheid bij de Vereniging van Eigenaren van Houten Huismanjachten heeft zorggedragen voor een aktief toezicht op de restauratie van een tiental behouden gebleven monumentale ronde en platbodemjachten die in het verleden op de werf van Huisman zijn gebouwd en daarmee een bijdrage van onschatbare betekenis heeft geleverd voor het in stand houden van deze jachten;
  • dat het initiatief van een werfgebonden vereniging met een behoudstaak als doelstelling een voorbeeldfunctie heeft voor andere historische werven die mogelijk tot navolging zal leiden;
Alle resultaten

Overzicht van schepen met SSRP-Plaquette, gebouwd op de werf van Wolter Huisman op de Ronduite

Alle resultaten

Overzicht van schepen met SSRP-Plaquette, gebouwd op de werf van Peter Huisman bij de Kettingbrug in Wanneperveen

Terug naar vorige pagina