Open Schouw

De Friese schouw is van oudsher een veelgebruikt vervoermiddel bij kooplieden en boeren. Het is de kleinste vertegenwoordiger van de familie der zeilschouwen met een lengte varierend van 4,75 tot 6 meter en een breedte van 1,40 tot 1,80 meter. Het is een karakteristiek scheepje met een gestrekte lijn. De bijna rechtopstaande boeisels staan op de in lengterichting flauw gebogen en licht naar buiten vallende boorden. Op het boeisel staat een vrijwel zeegloos zetboord (settelboord) dat zwart geschilderd is met een groene bies of groen met een witte bies. Traditioneel schilderwerk wordt bij deze scheepjes in ere gehouden.

Rond 1850 wordt de Friese schouw genoemd in wedstrijd verslagen. Deze schouwen verschilden onderling nogal in grootte en tuigage. Later stelde de N.N.W.B. (de Noord-Nederlandse Watersport Bond) voor dit scheepje regels vast. De lengte 4,75 meter, de breedte 1,42 meter en het maximum zeiloppervlak 16m2. Het tuig, een spriettuig. De fok staat op een botteloef. Er werden tot 1961 wedstrijden mee gezeild.

Ondanks hun hoekige vormen zijn dit sierIijke scheepjes met uitstekende zeileigenschappen. Het is jammer dat ze nog slechts bij uitzondering in een zeilwedstrijd uitkomen. De bovenkant van hun boeisel is horizontaal; de zijden bij bovenaanzicht recht of bijna recht, alleen met een korte bocht bij voor- en achtersteven; flauw naar buiten waaiende zijden, bij enkele niet een knik, maar twee knikken; geen berghout, op de knik staan de brede gangen op elkaar, zonder uitstekend deel; veelal is er een losse plecht met losse planken tot aan de mastbank.

Friese schouw 4.75 X 1.42 m. N.N.W.B. klasse Schaal 1 : 40, tekening L. Stelwagen
Friese schouw 4.75 X 1.42 m. N.N.W.B. klasse Schaal 1 : 40, tekening L. Stelwagen
Friese schouw 4.75 X 1.42 m. N.N.W.B. klasse Schaal 1 : 40, tekening L. Stelwagen
Friese schouw 4.75 X 1.42 m. N.N.W.B. klasse Schaal 1 : 40, tekening L. Stelwagen

 


 

G.W.S.-schouwen (publicatie 1974)

Dat door de Grouwster Watersportvereniging (G.W.S.) in 1937 een wedstrijdklasse van z.g. G.W.S.-schouwen werd ingesteld, vond zijn oorzaak in het feit dat gedurende meerdere jaren daaraan voorafgaande, zeilwedstrijden werden gehouden van z.g. "sutelskouwen", schouwen zowel geschikt voor roeien als voor zeilen, waarmee destijds de winkeliers; bij gebrek aan landwegen, hun waren bezorgden bij hun klanten in het waterland in de omgeving van Grouw. Uiteraard was er tussen deze schouwen onderling veel verschil wat betrof breedte, zeiloppervlak, waterverplaatsing enz., veel verschil dus ook in zeileigenschappen en het werd in de kringen van de in 1935 opgerichte G.W.S. als een behoefte gevoeld hierin regelend op te treden en de, aan bovengenoemde wedstrijden deelnemende schouwen, aan enkele beperkende bepalingen te laten voldoen. Zo werd er aanvankelijk bepaald dat de schouw ten hoogste 5 meter lang mocht zijn, de grootste breedte in het "vlak" (d.i de platte bodem) 1 meter en dat de schouw van ijzer moest zijn. Zo ontstond dan in 1937 de klasse der G.W.S.-schouwen.
Er werd bepaald, dat alleen die schouwen mochten meezeilen in deze klasse, waarvan de eigenaar lid was van de G.W.S. Aanvankelijk was dus deze klasse een zuiver plaatselijke, een Grouwster aangelegenheid. In de loop der jaren is hierin wel verandering gekomen; de meerderheid der eigenaren woont beden ten dage elders en ook worden nu herhaaldelijk wedstrijden van G.W.S.-schouwen georganiseerd buiten Grouw t.w. te Wartena,. Eernewoude, De Veenhoop; Terhorne, Akkrum en Heeg.

65 GWS-schouwen in 1974

Een loffelijk streven is bovendien de traditionele vorm van de Friese schouw zo goed mogelijk in stand te houden.
GWS-schouwen werden tot dusverre 'in hoofdzaak gebouwd door plaatselijke scheepswerven (Willem Postma, Roel Wester, Ernst Wester); ook, zijn er schouwen door amateur-scheepsbouwers gemaakt. Aanvankelijk werden alle G.W.S.-schouwen geklonken met ingebouwde gelijkzijdige hoekijzer-spanten (30 x 30 x 3); na 1945 worden vrijwel alle schouwen gelast en worden geen hoekijzeren-spanten meer ingebouwd.
Het was gebruikelijk om, als een geregistreerde schouw van het toneel verdween (geen interesse meer in hardzeilen, verkoop naar "Holland" of gewoon verval), het toegekende registratie nummer opnieuw te gebruiken.Zodoende is niet bekend hoeveel geregistreerde schouwen er totaal zijn geweest.
Momenteel zijn er 65 G.W.S.-schouwen geregistreerd, genummerd 1 t/m 65. 

Terug naar vorige pagina