HL9 'Vrouwezand'

HL9 'Vrouwezand' Niet actief

Dit schip heeft een plaquette van de SSRP aan boord van een eerdere inschrijving, maar staat nu "geregistreerd" in Categorie X in het Stamboek en wordt dus gekenmerkt als 'Inactief'. Schip en eigenaar zijn op dit moment NIET "actief" aangesloten bij de SSRP als Behoudsorganisatie. De huidige eigenaar is (nog) niet in onze administratie opgenomen. Deelname aan Evenementen waarbij de eis wordt gesteld, dat het schip en de eigenaar zijn aangesloten bij dezelfde Behoudsorganisatie als onderdeel van de FVEN, is vanuit de SSRP daarom NIET mogelijk.

Dit betekent dat het schip nog onderdeel is van de Aanmeldingsprocedure (her-inschrijving) of, en dat geldt voor de meeste schepen, de eigenaar heeft het schip niet her-aangemeld en betaalt dus ook geen jaarlijkse bijdrage aan de SSRP voor Inschrijving in het Stamboek. Eventueel vermelde gegevens van schip en oud-eigenaren dateren meestal uit de periode van eerdere 'actieve' Inschrijvingen en zijn waarschijnlijk niet volledig en mogelijk niet correct. Voor dit schip kan, omdat het niet aantoonbaar voldoet aan de Criteria van de SSRP, geen Meetbrief door de KNWV worden afgegeven.
Vanwege de doelstelling van de SSRP om alle historie van de in het Stamboek opgenomen schepen vast te leggen, worden in de Schepenlijst wel de in het stamboekarchief beschikbare gegevens van dit ooit geregistreerde schip en summiere gegevens van de (oud-)eigenaren getoond.
Heeft u informatie over dit schip of bent u eigenaar en wilt u het graag weer 'activeren'? Laat het ons weten!

De jol is vrijwel zeker in opdracht van de vader van Gerlof Vogelzang gebouwd. Deze Johannes A. Vogelzang wonende in Scharl had in 1901 door Wildschut in Gaastmeer de jol HL90 laten bouwen. Zeer waarschijnlijk is de HL 9 (Hemelum Oldephaert) ook door Wildschut in Gaastmeer gebouwd. Op de visvergunning uit 1911 is het bouwjaar 1907 geregistreerd. Auke Vogelzang had drie zonen, Johannes, Gerlof en Hendrik en gaf aan de jol de naam 'Drie Gebroeders'. Hendrik (geboren 13 februari 1887), en Gerlof Vogelzang (geboren 19 november 1883), woonplaats Scharl, visten met z'n tweeën op de 'halfgedekte zeilboot' (jol) vanuit Laaksum. De landelijke registratie op 15 augustus 1911 vermeldt de Kustvisscherij: 'Haring en ansjovis visscherij, over de geheele Zuiderzee in 't bijzonder in den omtrek van de kustplaatsen Laaksum, Marderhoek, Lemmer, Stavoren en Urk.' Op 26 juni 1933 wordt de vergunning doorgehaald met de stempel `wegens afsluiting van de Zuiderzee'.

Vogelzang is dan vijftig jaar oud en blijft door vissen. Tijdens de oorlog, op 12 oktober 1942 is het schip opnieuw geregistreerd voor de IJsselmeer-visscherij. Er is een vlet als bijboot en er wordt door twee mensen met snoekbaarsnetten en botnetten gevist op het zoete water van het IJsselmeer. Met palingfuiken en hoekwant vist hij in zijn eentje, als nevenbedrijf volgens de vergunning. Op 30 januari 1947 wordt de vergunning doorgehaald en ingeleverd omdat het schip te koop ligt. Hij krijgt een uitkering ingevolge de Zuiderzee steunwet. Gerlof is dan vierenzestig jaar oud, het schip ligt al een aantal jaren stil en zit in het stort (is bekleed met blik).
Via de bemiddelaar Glashouwer en de werf Zwolsman in Workum wordt het schip op 7 mei 1947 voor achttienhonderd gulden verkocht aan de heer Stants, van beroep graanfactor, uit Amsterdam.

Eigenschappen

Plaquette nummer:178 Zeil nummer:
Categorie:X Tekening nummer:
Type:Staverse jol

Bouw

Bouwjaar:1907 Ontwerper:Wildschut
Werf:Gebr. Wildschut Werf plaats:Gaastmeer
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:Eikenhout
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:7,20 m Breedte berghout:3,20 m
Diepgang:0,90 m Masthoogte water:9,80 m
Oppervlakte grootzeil:40,00 m2 Oppervlakte fok:0,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:40,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1904 – 1947 Gebr. Vogelzang (visserij), Scharl (Frl) ( HL9 'Vrouwezand'')
1947 – 1963 C.A. Stants sr. ( Vrouwenzand)
1963 – 1998 C.A. Stants jr., Amstelveen ( Vrouwenzand)
1998 – 2001 W. van Dongen, Amsterdam ( Vrouwenzand)
2001 – onbekend S. Hobma, Blauwhuis ( Vrouwenzand)

Geschiedenis

1963

1963

1963: Verslag Waterkampioen: Restauratie 'Vrouwezand' bij Scheepswerf 'Aalsmeer' v/h G.J. Dekker

Oud-eigenaar Stants heeft in 1947 de HL9 'Vrouwezand' uit de visserij gekocht en aangepast voor de pleziervaart. De belevenissen worden in een logboek bijgehouden en in 1963 verschijnt in De Waterkampioen een artikel over de belevenissen tot dan toe:
De jol, die voor dit artikeltje de aanleiding vormde, is in het jaar 1907 gebouwd. In mei 1947 kocht ik haar, de HL9 uit Laaxum (Hemelumer-Oldephaert en Noordwolde) - van de oorspronkelijke eigenaar, de door de Zuiderzee-werken tot ex-visserman gemaakte Gerlof Vogelzang. In verband met de Zuiderzee-steunwet mocht hij niet meer vissen en de HL9 had dus jaren werkeloos in Laaxum gelegen, Zodoende kwam de jol, zoals waarschijnlijk wel meer jollen, te koop, maar dit maakte ook, dat ik haar kopen kon en daardoor een lievelingswens van jaren kon vervullen, namelijk een eigen Staverse Jol te hebben.
Er was echter weinig van vreugde merkbaar bij schipper Vogelzang. De koop was tot stand gekomen langs de gebruikelijke weg: bemiddeling van een werf, die een advertentie plaatste in De Waterkampioen, waarop ik reflecteerde en hetgeen, zoals gebruikelijk, in een zuiver zakelijke sfeer lag. Dat was ook wel aan de houding van de schipper te merken. Toen gebeurde het volgende:
Mijn zoon en ik waren naar Laaxum gekomen om de jol te halen, samen met de bemiddelende werfbaas. In het haventje daar waren we druk doende om de zeilen aan te slaan en het schip klaar te maken voor de afvaart. Vogelzang stond er bij te kijken en vroeg op een goed ogenblik, wat ik nu met het schip ging doen? Ik antwoordde: „Wel, varen natuurlijk, ik zal er een roefje op laten bouwen en dan hoop ik er nog jaren mijn vakantie in door te brengen". Ik heb nog maar zelden een gezicht ze:, zien veranderen! „Oh, maar ik dacht, dat u hem voor de wederverkoop had gekocht! Oh, gaat u ermee zeilen! Wacht dan even". En de schipper verdween in het zijne van de 14 of 15 huisjes, die Laaxum telde, en in een paar reizen bracht hij nog vallen, blokken, scepters, de kluiver en de kluiverboom. Kortom alles, tot en met het mooie oude hoosvat, wat hij nog aan inventaris en reservedelen in huis had, kwam aan boord en hij vertelde honderd uit over waar alles moest zitten, hoe en waarom, en we waren op slag de beste vrienden. Bij het afscheid nemen schudde hij me de hand en zei: „Nou, meneer, Gods beste zegen met het schip". Ik voelde me toen beroerd.
Toen we ten slotte wegvoeren stond de baas op de dijk, ontroerd en diep bewogen zijn goede schip na te wuiven en na te kijken tot hij het niet meer zien kon om de hoek van Staveren. De HL9 was de 'Vrouwezand' geworden!

pdf De Waterkampioen 1963: Geschiedenis en Restauratie Staverse jol 'Vrouwezand'

1999

augustus 1999

augustus 1999: Spiegel der Zeilvaart augustus 1999 nummer 6 - Staverse jol HL9 'Vrouwezand' deel 1

De 1ste eigenaar na de visserij-periode, Dhr. C.A. Stants sr. heeft na de koop van de Staverse jol een dagboek bijgehouden. In 1999 zijn daar in de Spiegel der Zeilvaart delen van gepubliceerd. Het verhaal begint als volgt:
Een Staversche jol gekocht!! Droom van jaren verwezenlijkt. En dezen dag is dan bestemd om het schip uit Laaksum te halen en naar Workum te brengen om verbouwd te worden. De gebruikelijke trein van 6.30 bracht Kees Sr. en Jr. naar Stavoren - waar gewacht moest worden op Zwolsman en Glashouwer, die met eenige vertraging arriveerden. Per taxi naar Laaksum en vonden daar de oude visscherman Vogelzang, de eigenlijke oude eigenaar. Nadat over en weer het woordje gepraat was, ging die zich met de motor bemoeien, omdat die draaiend zou worden afgeleverd. De motor kreeg hij inderdaad aan de gang, terwijl de beide Keezen de zeilen aan boord brachten en vast aansloegen. Uit een gesprek met den visscherman bleek, dat verschillende onderdeelen die niet aan het schip zaten, toch nog wel aanwezig waren, zooals de botteloef, de kluiverboom met ingrediënten om hem uit te zetten en in te nemen en ook de kluiver zelf. De visscher was kennelijk verrast, dat ik het schip wilde houden om ermee te zeilen en bracht nog van alle mogelijke touwwerk aan, wat er allemaal bijhoorde.

pdf SdZ 1999 nr06 augustus - Staverse jol HL9 'Vrouwezand' deel 1

september 1999

september 1999: Spiegel der Zeilvaart september 1999 nummer 7 - Staverse jol HL9 'Vrouwezand' deel 2

In het vorige nummer maakten we kennis met de Staverse Jol 'Vrouwezand'. Deze HL9 is, na precies veertig jaar vissen, in mei 1947 gekocht door de familie Stants. Ze zijn er na enige aanpassingen, zoals een strijkbare mast en gereviseerde motor, vanuit Workum mee naar Amsterdam gezeild. In september 1947 wordt er met de inmiddels tot 'Vrouwezand' gedoopte jol, een tocht ondernomen weer terug naar Friesland. Het contact met Zwolsman in Workum naar aanleiding van de eerste aanpassingen was niet zo bevredigend gelopen. Onder andere door onbetrouwbare tijdsafspraken, wat door de trage communicatie mogelijkheden en de moeilijke bereikbaarheid vanuit Amsterdam bezwaarlijk was.
De motor moest uit het vooronder en het schip moest worden aangepast aan het gebruik als jacht. De wens om er een roefje op te bouwen werd daardoor in Gaastmeer neergelegd bij de werf van Wildschut, waar Laurens als laatste telg van het scheepsbouwersgeslacht nog in de jachtbouw bezig was.

pdf SdZ 1999 nr07 september - Staverse jol HL9 'Vrouwezand' deel 2

oktober 1999

oktober 1999: Spiegel der Zeilvaart oktober 1999 nummer 8 - Staverse jol HL9 'Vrouwezand' deel 3

In het derde deel over de Staverse jol 'Vrouwezand', vervolgt Wieke van Dongen - dankzij de logboeken van de familie Stants - haar speurtocht naar het verleden van de HL9. Nadat de Wieringermeer-polder in 1930 voltooid was, werd de Zuiderzee afgesloten. Het water na de afsluiting had tot 1945 dezelfde afmetingen als de voormalige Zuiderzee. Eb en vloed, de stroming en het zoute waren verdwenen. In 1945 werd de Noordoost-polder voltooid. Een groot visgebied vanuit Laaksum verdween. Het was toentertijd mogelijk van Amsterdam rechtstreeks naar Huizen te zeilen en van daar uit naar Elburg, Harderwijk, Urk of Enkhuizen al naar gelang de wind stond. In 1957 lag Oost-Flevoland droog. Het laatste grote stuk water verdwijnt in 1968. Het oppervlak van de voormalige Zuiderzee is dan ongeveer gehalveerd.De Zuiderzee was afgesloten en polders werden uitgevoerd of ingetekend op de kaart van Nederland. In deze aflevering de herinneringen aan de seizoenen 1950 en 1951. Aan de foto's, gemaakt tijdens de vakantietochten van de familie Stants in de jaren vijftig, is te zien dat er in vele vissersplaatsen nog een behoorlijke vloot ligt. Er wordt zelfs nog zeilend gekuild ter hoogte van Harderwijk. De visser Vogelzang heeft ook grote belangstelling als zijn jol weer eens in Laaksum aankomt. 

pdf SdZ 1999 nr08 oktober - Staverse jol HL9 'Vrouwezand' deel 3

november 1999

november 1999: Spiegel der Zeilvaart november 1999 nummer 9 - Staverse jol HL9 'Vrouwezand' deel 4

In 1963 heeft Kees Stants junior de Staverse Jol `Vrouwezand' van zijn vader overgenomen. Dat jaar is de romp, die helemaal in het blik zat, gerestaureerd. Doordat Laurens Wildschut met de werf in Gaastmeer gestopt was, is deze restauratie gedaan door de scheepswerf van G.J. Dekker in Aalsmeer. Het schip was in oktober 1962 naar de werf gebracht. Er volgde toen een heel strenge winter waardoor met de restauratie pas in maart 1963 begonnen kon worden. Hierover heeft de heer Stants senior een artikel geschreven in De Waterkampioen van 6 augustus 1963. We vervolgen hier de serie aan de hand van de oude logboeken.
ok in die tijd werden spanten, waar geen krom hout voor te vinden was, al gelijmd uit meerdere platte eiken latten rondom een mal. De lamineertechnieken zijn niet nieuw! Het jaar daarop ondernam Kees Stants met zijn gezin een tocht naar Laaksum om de volledig nieuwe jol, hun grote trots, te laten zien aan visser Gerlof Vogelzang van wie zijn vader het schip in 1947 gekocht had. Daar aangekomen bleek dat de heer Vogelzang overleden was. Navraag leerde dat hij op 19 februari 1963 gestorven was. Hij was toen bijna 80 jaar. De dag bleek drie weken voor het moment dat de bijl in het schip ging, als start van de restauratie. Dit gebeurde op maandag 11 maart. Op dezelfde dag exact vier maanden later, op 11 juli was de nieuwe tewaterlating.
In 1969 werd de restauratie voltooid met een nieuw dek en een nieuw roef-je, dat precies zo hoog was dat zijn vrouw Corry rechtop onder het schuifluik voor het fornuis kon staan. Het schip was vanaf dat moment `stofdroog', aldus Kees Stants. Het lag het gehele jaar in het water in een schip-huis in Aalsmeer en 's zomers werd het onderhoud door Dekker verzorgd. Nadat de werf eind jaren zeventig was overgenomen door zijn zoon, verwaarloosde het schip enigszins en zijn ze naar Workum gegaan. Daar werd vanaf begin jaren tachtig het onderwaterschip onderhouden door Roelof van der Werff in Workum die inmiddels op de, in samenwerking met Reid gerestaureerde, scheepswerf van Zwolsman was begonnen.

pdf SdZ 1999 nr09 november - Staverse jol HL9 'Vrouwezand' deel 4

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht