Turc

Turc

Gebouwd in 1925 op de werf Gesar van Damme te Baesrode aan de Schelde in België, in opdracht van de heer Edmond Grahay in Antwerpen. De 'Turc' was eigendom van de familie Crahay van 1925-1958. De heer Crahay had in Antwerpen een modezaak tegenover de Boerentoren, Schoenmarkt 10. Tussen de heren Edmond Crahay en scheepsbouwer Gaston van Damme hebben ernstige onenigheden en wrijvingen plaats gehad en wel van zo ernstige aard dat een en ander de heer Van Damme na meer dan 40 jaar nog zo dwars zat, dat hij niet bereid was de heer van Gils enige informatie over de 'Turc' te verstrekken.

Crahay was een vriend van Léon Huybrechts, de toenmalige eigenaar van de vermaarde hoogaars de 'Jetty'. Huybrechts schijnt tijdens de bouw van de 'Turc' smalend over 'dieën ijzeren bak' gesproken te hebben.

Eigenschappen

Plaquette nummer:197 Zeil nummer: OB4, OB7, OB38, VB38
Categorie:A Tekening nummer:
Type:Hoogaars

Bouw

Bouwjaar:1925 Ontwerper:Cesar van Damme
Werf:Cesar van Damme Werf plaats:Baesrode (B)
Motor:Inbouw Motor type:Peugeot Indenor, 60pk, 1982
Materiaal romp:Staal Materiaal kajuit:Teakhout
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:12,60 m Breedte berghout:4,00 m
Diepgang:0,92 m Masthoogte water:13,80 m
Oppervlakte grootzeil:77,83 m2 Oppervlakte fok:0,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:77,83 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1925 – 1958 E. Crahey, Antwerpen ( Turc)
1958 – 1999 B.J.M. van Gils, Tholen ( Turc)
1999 – Nu (laatst bekend) C.A.J. Stulemeijer, Breda ( Turc)

Geschiedenis

1933

6 september 1933

6 september 1933: Belgische Meetbrief VB38

1937

3 juni 1937

3 juni 1937: Belgische Meetbrief VB38

1980

1980

1980: Stichtingsmonografie nummer 27 - Drie Hoogaarzen

Bernard van Gils is evenals zijn vrouw Jeanne niet alleen gehecht aan de eigen 'Turc', maar hij heeft in een aantal jaren een indrukwekkende documentatie samengesteld over Nederlandse en Belgische Hoogaarzen en Hengsten. In Stichtingsmonografie nummer 27 - Drie Hoogaarzen heeft hij onder andere het verhaal van zijn eigen 'Turc' opgeschreven. 
Bernard schrijft: Hoewel de 'Turc', voor zover mij bekend, het enige nog bestaande jacht is, dat in Baesrode, op de, in 1720 gestichte werf Gesar van Damme, is gebouwd, zijn daar geen gegevens betreffende de bouw te vinden, terwijl die bij het schip zelf wel duidelijk voor handen waren. Terloops zij hier vermeld dat de bekende, 16 meter lange, botter 'Zomerland' van Doeksen op Terschelling, in 1901 eveneens op deze werf is gebouwd; of beter gezegd wàs gebouwd want de 'Zomerland' is omstreeks 1965 door de eigenaar tot zinken gebracht. 
De 'Turc' heeft tot 1958 Lillo aan de Schelde, ten noorden van Antwerpen, als thuishaven gehad. Zij heeft daar steeds tezamen met de hengst de 'Pax' gelegen. Zoals in België. zeker toentertijd, gebruikelijk was, hadden mensen maar ook schepen, bijnamen. Zo heette de 'Turc' de 'Sauspan' en werd de 'Pax' de 'Loebas' genoemd. Ik ben daar in Stavoren achter gekomen, nadat de 'Turc' reeds in ons bezit was. Een toevallig daar passerende Belg vertelde mij het verhaal, waaruit deze Bourgondische ambitie tot toepasselijke naamswijzigingen bleek. De overwegingen, die aan die namen ten grondslag liggen, zijn, dat een gezellige dikke goedmoedige vent bij onze zuiderburen vaak 'enen Loebas' wordt genoemd. Een hengst, toch al een breed zwaar wat log aandoend schip en de 'PAX' was een bijzondere zware logge hengst, vandaar de 'Loebas'. Dit schip is door brand verloren gegaan.
De 'Turc' daarentegen is met vrij veel zeeg en haar sterk geveegd Lemmer achterschip en de spitse boegvorm van de Hoogaars, erg elegant en heeft daardoor nogal wat weg van de vorm van een ouderwetse juskom, vandaar de Belgische benaming 'De Sauspan'. 

De 'Turc' schijnt ook nog de bijnaam 'de boterpot' gehad te hebben. Hoe ze aan haar normale naam is gekomen is weer een heel ander verhaal, dat mevrouw Crahay mij heeft verteld.
Haar man, die ik niet meer heb gekend, is tijdens de eerste wereldoorlog lange tijd bij de loopgravenslag aan de IJzer betrokken geweest. Toen de oorlog was afgelopen en hij de ernstige psychische gevolgen daarvan te verwerken had, heeft hij om wat meer ontspanning te vinden, wat zij toen noemden, een 'bateau de chasse' overgenomen van een zekere Cuerte. De naam die deze man zijn boot had gegeven, bestond in het anders rangschikken van de letters van zijn eigen naam. Zo ontstond de eerste 'Turc'. De huidige 'Turc' zou dus eigenlijk 'Turc 11' moeten zijn. Uiteraard is de 'Turc' ook in verband gebracht met 'Tête du Turque' in de betekenis van zondebok - wrijfpaal of ook wel de kop van Jut. 
Toen de 'Turc' eens in Le Touquet in zeer grote moeilijkheden raakte, en bij zware zeegang dreigde op het strand te slaan, maar zich tenslotte uit de situatie redde, werd vanaf de Lemsteraak 'Salamander' keihard geroepen , ‘At Aturk' en dat is nu soms nog de erenaam. 

Zie Pag. 401-411 - Monografie 27 - Drie Hoogaarzen

2001

maart 2001

maart 2001: SSRP Jaarverslag 2000 - Met subsidie uit het Restauratiefonds FONV uitgevoerde restauraties van in het Stamboek ingeschreven jachten

In het SSRP jaarverslag 2000 wordt melding gemaakt van de volgende restauratie:

Bij het door Van Damme in Baesrode in 1925 gebouwde stalen hoogaarsjacht Turc bleek de lekkage door het authentieke teakdek niet meer met deknadenrubber te bestrijden.

Na de sloop van het dek bleek dat het onderliggende ijzerwerk ook was aangetast. Zowel het ijzerwerk als het houten dek (35 mm massief teak) zijn door Van Duijvendijk in Tholen vernieuwd. Tevens is een deel van de roef vervangen: nieuwe stalen roefschotten, mahonie dekbalken en teak dekdelen. Na de sloop van het dek bleek dat het onderliggende ijzerwerk ook was aangetast. Zowel het ijzerwerk als het houten dek (35 mm massief teak) zijn door Van Duijvendijk in Tholen vernieuwd. Tevens is een deel van de roef vervangen: nieuwe stalen roefschotten, mahonie dekbalken en teak dekdelen. 

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht