Vrouwe Adriana ARM17

Vrouwe Adriana ARM17

Deze hoogaars draagt de naam van de vrouw van de laatste schipper, die met het vaartuig heeft gevist. Dat was de Arnemuidenaar (Aeremuienaer op z'n Zeeuws) Cornelis van de Ketterij Bzn (Blaaszoon). Het schip is in 1878 gebouwd op de werf van Meerman te Arnemuiden. Van oorsprong is met de "De Vrouw Adriana" op garnalen gevist. Tijdens die periode bestond de bemanning uit een schipper, drie volwassenen en een jongen.

De Hoogaars ARM17 is i n tot jacht verbouwd op de werf van C.A. Meerman in Arnemuiden. In 1977 wordt het schip weer teruggebracht naar visserman-uitvoering door Bültjer in ditzum (Dld). Bij deze restauratie werden de dek-boeiingen verwijderd, waardoor het oude visserij nummer "ARM17" weer tevoorschijn kwam. Door gebrek aan budget werd de kajuit er niet meer opgezet. Terugbrengen in -ongeveer- originele staat was ca 30% goedkoper. Zij is de enige nog met spriettuig uitgeruste hoogaars.

Foto Boek 'Ronde en Platbodemjachten' van Mr. Dr. T. Huitema
Foto Boek 'Ronde en Platbodemjachten' van Mr. Dr. T. Huitema

Eigenschappen

Plaquette nummer:211 Zeil nummer:
Categorie:A Tekening nummer:
Type:Hoogaars

Bouw

Bouwjaar:1878 Ontwerper:Meerman
Werf:Meerman Werf plaats:Arnemuiden
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:13,80 m Breedte berghout:4,85 m
Diepgang:0,95 m Masthoogte water:12,20 m
Oppervlakte grootzeil:0,00 m2 Oppervlakte fok:0,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:0,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1952 – 1993 W. Scholtes (vader en zoon), Warmond/Boxtel ( Vrouwe Alize)
1993 – Nu (laatst bekend) Stichting Museumhaven Zeeland, Zierikzee ( De Vrouw Adriana ARM17)

Geschiedenis

1959

1959

1959: Foto van zoon Willem Scholtes (latere eigenaar) op het voordek van de ARM17 in 1959

1960

1960

1960: Op de werf van Duivendijk in de 60-tiger jaren, waarbij het - iepen- vlak dichtgestopt werd met spietjes vanwege worm

1977

1977

1977: Inschrijving in Stamboek

1978

1978

1978: W.H. de Vos-prijs uitgereikt aan A.M. Scholtes tijdens de reünie in Medemblik

De door ons voor deze gelegenheid gekozen admiraal, en die verkiezing door hem welwillend aanvaard, was ditmaal de Commissaris van de Koningin in de provincie Noord-Holland. Aan boord van de "Vrouwe Alize" nam hij, bijgestaan door de burgemeester van Medemblik het saluut in ontvangst. Geen sinecure op deze winderige dag aan boord van de, in open vissermans-uitvoering terug gebrachte, Arnemuider Hoogaars, door Meerman gebouwd in 1895. Een geleende pet en gewoon een grote pot met garnalen, het past allemaal in het beeld van de echt oud-Nederlandse zeilschepen. Het schip zelve, na het saluut wegzeilende ender het oorspronkelijke spriettuig was daar de bekroning van.
Voor het gedurende vele jaren met zorg onderhouden van dit schip, het terugbrengen hiervan in de oorspronkelijke staat en hiermede op voortreffelijke wijze het streven van onze Stichting te hebben gediend en bevorderd, ontving de eigenaar de heer A. M. Scholtes te Warmond hiervoor de "W. H. de Vos-Wisselprijs".

2005

2005

2005: Iepenhouten vlak van een hoogaars en hoe geschiedenis “vermaakt” kan worden

Willem scholtes, oud-eigenaar, vertelt:

Willemijn, mijn dochter, komt thuis en vertelt dat ze bij de hoogaars is geweest in de werkplaats – de oude houtloods – te Zierikzee. Ze was er met vrienden en had de rondleidende gids niet verteld dat zij groot geworden is op dit schip en op haar 12e aan het roer Zierikzee binnenzeilde…

Zo gebeurt het dat deze gids bij het ankerspil gaat staan en vertelt dat dit nog een van de weinige originele onderdelen van het schip is. Hierop komt Willemijn naar voren en stelt zich aan de gids voor. Ook vertelt ze zachtjes aan deze man dat ze het zich nog zo goed kan herinneren dat dit brok hout in huis lag terwijl haar vader dit ankerspil aan het maken was… Hoezo origineel?
We hebben het hier over “mijn” hoogaars, de ARM17, die nu in bezit is van het Maritiem Museum te Zierikzee. Ik heb haar aan dit museum verkocht in 1996, nadat ik mijn halve leven op dit schip had doorgebracht en menig restauratie en reparatie had meegemaakt en zelf uitgevoerd. Eerst op de werf van Meerman te Arnemuiden, waar mijn vader dit schip in 1952 had gekocht, om vervolgens op verschillende werven onder handen te zijn genomen, waaronder bij Duivendijk te Tholen, Kromhout te Amsterdam en Bültjer te Ditzum. Deze hoogaars was volgens de werfbescheiden en de “oude” Meerman van omstreeks1878. Meerman was toen al, in de zestiger jaren, in de tachtig, en de ARM17 was door zijn vader gebouwd.

Na Willemijns relaas ben ik zelf naar de houtloods te Zierikzee gegaan om e.a. eens te bekijken. Ik ben nooit betrokken geweest bij de herbouw en vond het, zeker na de interventie van Willemijn, interessant om zelf waar te nemen wat ze met het schip aan het doen waren. Op dat moment waren ze al een heel eind gevorderd en een van de eerste dingen die me opviel was het nieuwe vlak. Dit was van eikenhout in plaats van het originele iepen en het had krommingen die het nooit had gehad, met het diepste punt ter hoogte van het zeilwerk. Op mijn vraag waarom, vertelden ze me dat de projectleider dit zo besloten had, mede doordat dit zo beschreven is in een boek over hoogaarzen en het vlak, volgens dezelfde projectleider, was uitgezakt. Hij dacht dat het originele vlak ook hol was en daarom ook dat door het uitzakken het vlak recht geworden was. Ik vroeg hen of ze nog stukken hadden bewaard van het oude vlak en zij lieten me zo’n stuk zien; iepenhout! Ze hadden het bewaard omdat het vol met wurmgaten zat. Die wurmgangen kon je zo mooi op de doorsnede zien. Ook kon je zo mooi de originele dikte zien van het vlak; veel dikker dan een eiken vlak omdat iep nou eenmaal zwakker is dan eiken. Dat het oorspronkelijke vlak recht was zonder holte, is te verklaren uit o.a. de eigenschappen van dit soort iepenhout dat zich in tegenstelling tot eiken moeilijk laat buigen. Duivendijk uit Tholen heeft een keer het hele vlak met houten spieën dichtgemaakt; het zat zo vol met wurmgaten, het leek wel een vergiet! Ook hij verbaasde zich over het feit dat het vlak van iepenhout was gemaakt. De “oude” Meerman vertelde over dit soort vlakken, dat ze niet zoveel voorkwamen, zo’n 5 in totaal bij zijn weten. Het materiaal was goedkoper en doordat er geen holte in werd aangebracht was het ook nog eens goedkoper in het bouwen. Onder water bleef iepenhout goed bewaard en was dus prima te gebruiken. Het grote nadeel echter was dat het vlak niet op te branden was aan kont en voorschip, waar de Arnemuidse hoogaars om bekend stond.
Zo kan het dat er nu een museum schip rond vaart met een “verkeerd” vlak

2006

2006

2006: Restauratie door Stichting Museumhaven Zeeland

In 1993 is het schip, in desolate staat verkerend, door de Stichting Museumhaven aangekocht. Het is de enige en oudste spriettuig getuigde hoogaars die er nog in Nederland is.

Medio 2006 is de ARM17 in oude glorie gerestaureerd, na jaren noeste arbeid. Het werk is uitgevoerd door vrijwillige medewerkers(sters) van de stichting Museumhaven en medewerkers van de Zuidhoek, reïntegratie B.V. Zij hebben het werk met veel liefde voor het oude en groot vakmanschap uitgevoerd.

Voor meer informatie zie de website van de Stichting Museumhaven Zeeland in Zierikzee,

2013

8 december 2013

8 december 2013: Reactie op het verhaal in de Spiegel der Zeilvaart over het iepenhouten vlak van W.J. Tasseron

Het verhaal van oud-eigenaar Wim Scholtes uit 2005 over het iepenhouten vlak van een Hoogaars is in de Stamboekrubriek in het decembernummer 2013 van de Spiegel geplaatst. Hierop kwam de volgende reactie:

Leuk stuk in de Spiegel over de Arnemuidse hoogaars Vrouwe Alize, ik kan me schip goed herinneren dat het onder een wolk van zeilen, met als enige hoogaars de spriet, op de Oosterschelde voer. Wat betreft het vlak, iepen is ongeveer net zo sterk als eiken en is zelfs beter te buigen dan eiken. De elasticiteitsmodulus van iepen is beter dan van eiken, de buigsterkte iets minder, beide houtsoorten vallen onder de klasse; sterk. Ik denk dat iepen werd gebruikt vanwege de prijs, vroeger stonden op de Zeeuwse dijken veelal iepen en er waren in Zeeland ook wel zagerijen, eiken moest van verder weg komen. De loodsjollen werden van iepen gemaakt omdat het sterk en veerkrachtig is, de mindere duurzaamheid is hierbij geen probleem omdat de jollen na gebruik weer uit zee gehaald werden.

M. vr. gr. Wim Tasseron

2015

2015

2015: Consent voorjaar 2015 nr31 - ARM17 Vrouwe Adriana

De Arnemuidse hoogaars ARM 17 'Vrouwe Adriana' is al jaren een beeldbepalende verschijning in de museumhaven in Zierikzee. Het schip is op Vrijdag 26 maart 1993 overgedragen in eigendom van de Stichting Museumhaven Zeeland. Op die dag heeft Willem Scholtes, de laatste eigenaar, het schip overgedragen aan de stichting. De aankoop is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Slavenkas Zierikzee. Begin jaren 2000 volgde een volledige herbouw door vrijwilligers, onder leiding van de heer PJ. Huijbrecht, de toenmalige voorzitter van de stichting, en scheepstimmerman Peter Weeda. 
De geschiedenis van het schip is jarenlang onderwerp van discussie geweest. Sommigen geloven dat het schip in 1878 gebouwd zou zijn, anderen hebben het over het jaar 1903. De kaarten van het centrale visserijregister zijn niet eenduidig. Naar aanleiding van de eindeloze discussie heeft de stichting besloten om eens en vooral een eind te maken aan de onzekerheid, door alle bescheiden naast elkaar te leggen en op zoek te gaan naar datgene wat nog ontbreekt. Het hieronder volgende verslag, bedoeld om klaarheid te geven, zal mogelijk niet het einde van de discussie zijn. Gelijk hebben is immers nog geen gelijk krijgen!
Dit soort onderzoek verloopt doorgaans achterstevoren, omdat de recente geschiedenis nu eenmaal meer aanknopingspunten geeft. Vandaar dat we beginnen met de conclusie: de huidige ARM 77 is gebouwd in 1903, op de werf van de Gebroeders Meerman in Arnemuiden, in opdracht van Joost Willem van den Heuvel uit Breskens.

pdf Consent-voorjaar-2015-nr31-ARM17-Vrouwe-Adriana.pdf

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht