Brontoliet

Brontoliet

De Brontoliet (Brontos = donder, Lithos = steen. "Dondersteen") is volgens de overlevering in 1905 in Oostende gebouwd. Deze wetenschap is in 1954 door de verkoper meegegeven. Ook mevrouw de Bruin - Schermerhorn, die als 14-jarig kind, op dit schip, onder de naam ‘Paradijsvogel’, met haar vader meevoer, wist te bevestigen, dat ook zij dit wisten. De gegevens over de bouw en de bouwer zijn echter verdwenen.

Bovenstaande afbeelding ontvingen we van Karel Koenen, die veel kennis heeft van houten schepen en zeer actief is op de Historische Werf Meerman in Arnemuiden. Onder de foto staat geschreven:  De zeer grote botter 'De Bries' op het droge voor de werf van Ferd. Joostens te Niel (Rupel), waar het schip in 1904 van stapel liep. De foto is ook gedateerd 1904. De scheepswerf Joostens is in de jaren dertig overgenomen door "Claessens". De 'Brontoliet' is in 1907 gebouwd als zusterschip.

Eigenschappen

Plaquette nummer:1905 Zeil nummer: OA17
Categorie:A Tekening nummer:
Type:Botter

Bouw

Bouwjaar:1907 Ontwerper:
Werf:Ferd. Joostens Werf plaats:Niel (Rupel) - België
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:Eikenhout
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:16,90 m Breedte berghout:5,20 m
Diepgang:1,50 m Masthoogte water:19,50 m
Oppervlakte grootzeil:100,00 m2 Oppervlakte fok:65,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:45,00 m2
Oppervlakte totaal:210,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1907 – 1936
1936 – 1940 Prof. Schermerhorn, Rotterdam ( Paradijsvogel)
1941 – 1945 General der Flieger der Deutsche Luftwaffe Herr F.G. Christiansen ( Paradijsvogel)
1948 – 1954 Hesselenfelt ( Brontoliet)
1954 – 1976 R. Terwindt, Vught ( Brontoliet)
1998 – Nu (laatst bekend) D. van Wassenaer, Rotterdam ( Brontoliet)

Geschiedenis

1960

1960

1960: Eén van de weinige oude foto's in het Stamboek

Theo van Wanrooij: De 'Brontoliet' bracht elk jaar Sinterklaas in Kerkdriel (reactie 05-01-2019)

Ik kwam toevallig dit artikel tegen. In de periode 1954-1976 was de 'Brontoliet' eigendom van R.A.J. Terwindt, die ook een steenfabriek bezat in Kerkdriel. De 'Brontoliet' bracht elk jaar Sinterklaas aan wal in ons dorp. Mijn oom Karel Broekmeulen was in dienst bij Terwindt en had altijd als binnenschipper gevaren. Hij fungeerde als kapitein en onderhoudsman op de 'Brontoliet'. Bijgaand een foto van een aankomst van de Sint. De man met schipperspet links naast de mast is Karel Broekmeulen.

2000

2000

2000: Geschiedenis Botter 'Brontoliet'

2005

februari 2005

februari 2005: Spiegel der Zeilvaart Februari 2005: Noordzeebotter 'Brontoliet' moet behouden blijven

In opdracht van Dirk van Wassenaar en Hein Terwindt (links) restaureert Scheepswerf Nieuwboer het bijna honderd jaar oude botterjacht Brontoliet. 'De Brontoliet is er slecht, heel slecht aan toe', vertelt Terwindt. 'Er groeiden bomen doorheen en in. Het herstel vergt zoveel vakmanschap, zoveel kennis en zoveel ervaring dat wij het werk alleen aan werfbaas Henk van Halteren toevertrouwen.'
Terwindt was geschokt toen hij de Brontoliet na bijna dertig jaar terug zag. 'Mijn echtgenote en ik zijn van 1954 tot 1976 eigenaar geweest van dit botterjacht. Zo af en toe kwamen wij de Brontoliet nog wel tegen bij evenementen maar op een gegeven moment zijn wij hem uit het oog verloren. Via een goede vriend hoorden wij dat het schip in Emmeloord zou liggen. Toen wij gingen kijken, kon ik mijn ogen niet geloven. Het botterjacht lag half weggezakt en was overwoekerd door brandnetels. Er groeiden bomen doorheen en in. Ik herkende hem aan de lelijke ijzeren bolders en het luikje. Voor de rest was er weinig dat herinnerde aan "onze" ooit zo mooie Brontoliet.'

Terwindt en Dirk van Wassenaar, net als Terwindt een "fan" van de Brontoliet, besloten het jacht te kopen. 'Wij hebben een klein bedrag voor het schip en vijf jaar liggeld betaald', aldus Terwindt. 'Mocht het niet lukken, zo argumenteerden wij, dan zouden wij in ieder geval hout voor de open haard hebben. Nu heb ik geen open haard dus resteert alleen de eerste optie: de volledige restauratie volbrengen.' Die restauratie is begroot op ruim een miljoen euro. 'Een onwaarschijnlijke hoeveelheid geld. Maar dit schip is het waard. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is dit de grootste eiken Noordzeebotter die als jacht is gebouwd en nu nog bestaat. Een schip uit 1905, gebouwd in Oostende. Zo'n schip mag je niet verloren laten gaan.' Werfbaas Van Halteren is al gestart met de eerste fase van de restauratie: de romp.

pdf SdZ Februari 2005 nr01 - Noordzeebotter Brontoliet moet behouden blijven.pdf

2006

maart 2006

maart 2006: SSRP Jaarverslag 2005 - Met subsidie uit het Restauratiefonds FONV uitgevoerde restauraties van in het Stamboek ingeschreven jachten

In het SSRP jaarverslag 2005 wordt melding gemaakt van de volgende restauratie:
Een zeldzaam project is de algehele restauratie van het 17 meter lange botterjacht Brontoliet op de werf van Nieuwboer in Spakenburg. Zo’n dertig jaar geleden is al eens het grootste deel van de romp vervangen. Doordat de restauratie toen stil is komen te liggen, waren de inhouten door inwerking van weer en wind weer aan vervanging toe. Bij de toenmalige restauratie zijn de oude smalle eiken huidgangen paarsgewijs vervangen door één iroko gang. Dit iroko was op zich niet slecht, maar bij de huidige restauratie is de oorspronkelijke toestand weer in ere hersteld. Door de enorm geveegde kont van deze ‘Belgische botter’ lopen de gangen bij de achtersteven zo smal toe dat ze bijna vierkant zijn! Het was een prachtig gezicht om te zien hoe een stuk of zes mensen op de werf in Spakenburg vakbekwaam samenwerkten, als een ploeg van honderd jaar geleden die in een geweldig tempo de huid aanbrachten en de romp vol inhouten zetten.

2007

maart 2007

maart 2007: SSRP Jaarverslag 2006 - Met subsidie uit het Restauratiefonds FONV uitgevoerde restauraties van in het Stamboek ingeschreven jachten

In het SSRP jaarverslag 2006 wordt melding gemaakt van de volgende restauratie:
De in 2004 aangevangen restauratie van het 17 meter lange botterjacht Brontoliet van de heren Van Wassenaer en Terwindt nadert voltooiing. Enerzijds is hiermee op de werf van Nieuwboer in Spakenburg het fijne werk van het aftimmeren gekomen, maar anderzijds was ook te zien hoe het indrukwekkende bovenkrophout werd gemaakt. Even imposant als de romp is de uit één stam lariks gemaakte steekmast met achtkante voet. Jaarringen tellend moet deze boom zo’n eeuw geleden geplant zijn, mogelijk nog vóór de bouw van de Brontoliet.

Evenals bij een aantal andere jachten vormde het dek een dilemma. Ook de Brontoliet had van oorsprong een grenen dek dat later met teak overlaagd is. Bij de restauratie is er uit praktische overwegingen voor gekozen om een eigentijdse dekconstructie toe te passen. Voor de heer Terwindt zal het een bijzondere ervaring zijn om in 2007 weer aan het roer te staan van het schip waar hij zo’n halve eeuw geleden ook mee voer.

augustus 2007

augustus 2007: Spiegel der Zeilvaart Augustus/September 2007 - Grootste Noordzeebotterjacht gerestaureerd

De in 2004 aangevangen restauratie van het 17 meter lange botterjacht 'Brontoliet' van de heren Van Wassenaer en Terwindt nadert voltooiing. Enerzijds is hiermee op de werf van Nieuwboer in Spakenburg het fijne werk van het aftimmeren gekomen, maar anderzijds was ook te zien hoe het indrukwekkende bovenkrophout werd gemaakt. Even imposant als de romp is de uit één stam lariks gemaakte steekmast met achtkante voet. Jaarringen tellend moet deze boom zo'n eeuw geleden geplant zijn, mogelijk nog vóór de bouw van de Brontoliet. Evenals bij een aantal andere jachten vormde het dek een dilemma. Ook de Brontoliet had van oorsprong een grenen dek dat later met teak overlaagd is. Bij de restauratie is er uit praktische overwegingen voor gekozen om een eigentijdse dekconstructie toe te passen. 

Op vrijdag 25 mei het geheel gerestaureerde botterjacht Brontoliet op Scheepswerf Nieuwboer te watergelaten. Het team van wedbaas Henk van Halteren kreeg eind 2004 opdracht van Dirk van Wassenaar en Hein Terwindt voor een complete restauratie van het in 1905 gebouwde schip. Het grootste Noordzeebotterjacht dat ooit was gebouwd. Henk van Halteren: 'Het project is vergevorderd, maar nog niet af. Wij zijn sinds eind 2004 continu met drie tot vier mensen bezig geweest. Vrijdag is de mast geplaatst en kon het schip te water worden gelaten. Nu moet de hele binnenbetimmering nog worden gedaan. Daar zijn wij tot eind van dit jaar mee bezig. De definitieve oplevering vindt plaats in het voorjaar van 2008.

pdf SdZ Augustus-September 2007 nr07 - Grootste Noordzeebotterjacht gerestaureerd.pdf

2008

maart 2008

maart 2008: Jaarverslag 2007: Tewaterlatingen van vers gerestaureerde ronde en platbodem jachten

In het SSRP jaarverslag 2007 wordt melding gemaakt van de volgende tewaterlating:

Voor de tewaterlating van de geheel herbouwde 17 meter lange Noordzeebotter 'Brontoliet' was Spakenburg in rep en roer. De hele middag was het verkeer gestremd door de kraan die het schip te water zette en daarna de paalmast in hees. 


Voor alles aan de 'Brontoliet' schieten superlatieven te kort: groot en mooi. Temidden van onderhoudende toespraken door de mensen van scheepswerf Nieuwboer en de eigenaren, had de heer Van Wassenaer een wijze beschouwing: De koopsom van het wrak is geëvalueerd naar de brandhoutprijs (inclusief de berkenbomen die op het vlak groeiden). 


De investering van de restauratie wordt niet alleen omgeslagen over de uren vaarplezier in het verschiet, maar vooral ook over alle tijd dat genoten is van de restauratie en het bevoorrechte bezit van zo’n uniek schip. De verdere af- en intimmering is ter hand genomen terwijl het schip in het water ligt.

2013

29 september 2013

29 september 2013: De 'Brontoliet in Stavoren in 2013

2015

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht