Vivo

Vivo

Dr. Ir. J. Vermeer schrijft in zijn boek "De Boeier":
De huidige eigenaren hebben dankzij naspeuringen een groot deel van de historie van dit interessante schip achterhaald. De oudste geschiedenis is evenwel nog steeds in nevelen gehuld. Het schip stamt in ieder geval nog uit de negentiende eeuw, toen in het kader van het destijds vigerende belastingstelsel een zogenaamd patentrecht werd geheven op vaartuigen met een laadvermogen van meer dan vier ton. Alle vaartuigen moesten daarom aan een meting worden onderworpen en ten bewijze hiervan van een brandmerk voorzien. 

 

Alle vaartuigen moesten daarom aan een meting worden onderworpen en ten bewijze hiervan van een brandmerk voorzien. In een van de dekbalken rondom de uitwip is zo'n brandmerk nog aanwezig . Daaruit blijkt dat het schip in Amsterdam is gemeten; de letter n duidt op de periode mei 1893 tot mei 1894.

De betekenis van een tweede brandmerk: 1714 DORD 1905, kon in het kadaster worden achterhaald. Het heeft betrekking op een hypothecaire lening die de toenmalige eigenaar Harm van Dijken, glasslijper te Dordrecht, met zijn schip als onderpand, aanging.

Eigenschappen

Plaquette nummer:113 Zeil nummer:
Categorie:A Tekening nummer:
Type:Boeier

Bouw

Bouwjaar:1894 < Ontwerper:
Werf: Werf plaats:
Motor:Inbouw Motor type:
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:Eikenhout
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip: Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:7,21 m Breedte berghout:3,00 m
Diepgang:0,60 m Masthoogte water:10,33 m
Oppervlakte grootzeil:20,40 m2 Oppervlakte fok:9,70 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:30,10 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Register Varend Erfgoed Nederland

Registratie nummer:685 Registratie datum:15-04-2014
Geregistreerd als:Varend Monument

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

onbekend – onbekend ( Mimi)
1899 – 1903 W. van der Werf, Amsterdam ( Hanny)
1903 – onbekend H. van Dijken, Dordrecht ( Hanny)
+/- 1925 – onbekend H.J. Femme, Amsterdam ( Hanny)
onbekend – 1930 G.B. Wolf, Leiden ( Pieter)
1930 – 1939 J. van Steeden, Hilversum ( Jan Bart)
1939 – 1947 J.H. Coolhaas, Schoorl ( Buizerd)
1947 – 1954 O.G. ter Gast, Amsterdam ( Vivo)
1954 – 1995 W.N. Koot, Haarlem ( Vivo)
1995 – 1996 C. Burger, Amsterdam ( Vivo)
1996 – Nu (laatst bekend) A.P. de Vos, Leiden ( Vivo)

Geschiedenis

1903

1903

1903: De Boeier 'Vivo' in het boek "De Boeier" van Dr. Ir. J. Vermeer

De Boeier 'Hanny' in bezit van Van der Werf in Amsterdam

De tot nu toe oudste eigenaar werd gevonden bij Ernst Crone in zijn bekende gedenkboek ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de Zeilvereeniging 'Het Y'. Een lijst uit 1903 van vaartuigen liggende in de jachthaven van 'Het Y' vermeldt de boeier "Hanny"; die is dan eigendom van W. van der Werf te Amsterdam. Een verslag in het toenmalige blad Nederlandsche Sport van de onderlinge wedstrijd van de ZV 'Het Y', gehouden op zondag 2 juli 1899 op het IJ voor Amsterdam, vermeldt dat de "Hanny", stuurman D. van der Werf te Amsterdam, in de klasse 'Ronde en Platbodem Open Jachten met Zijzwaarden, als Tjotters enz.', moest opgeven wegens het breken van de mast.

De wedstrijdmaat WM bedroeg 7,0, even groot als die van de concurrent "Piet Hein", stuurman C. Jurrjens, eveneens te Amsterdam. Het wedstrijdverslag vermeldt dat de boeier "Hanny" voer tegen de tjotter "Piet Hein". Hieruit zou geconcludeerd kunnen worden, dat het schip van oorsprong inderdaad een boeier geweest is en niet een verbouwd open jacht. De "Piet Hein" (latere naam "Wielewaal") was, zoals het verslag vermeldt, wel een open jacht. Jurrjens bezat eerder de door Van der Zee in 1886 gebouwde boeier 'Sperwer', die hij in 1898 verruilde voor de 'tjotter' "Piet Hein".
Uit dit bericht blijkt dat de "Hanny" reeds in 1899 eigendom was van Van der Werf. Vroegere eigenaren konden (nog) niet worden achterhaald en daarmee de vraag wanneer de "Hanny" in het bezit is gekomen van Van der Werf. Helaas is het patentregister uit 1894 niet meer beschikbaar. Opmerkelijk is dat aan de Sneeker Hardzeildag in 1902 in de klasse 'Boeiers en Jachten met of zonder roef' een schip met de naam "Henny", eigendom D. van der Werf te Amsterdam, deelneemt; dit is naar alle waarschijnlijkheid hetzelfde schip, de naam zal foutief zijn gespeld.

Eigenaar Harm van Dijken uit Dordrecht van de Boeier 'Hanny'

Waarschijnlijk reeds in 1903 werd de boeier verkocht aan bovengenoemde Harm van Dijken te Dordrecht. Een programma van een voorgiftwedstrijd van de Dordrechtsche Roei- en Zeilvereeniging uit 1904 vermeldt de "Hanny" als deelnemer bij de boeiers; eigenaar Van Dijken. Aan de huidige eigenaar vertelden twee dochters van Van Dijken, mevrouw De Groot-van Dijken en mevrouw Hordijk-Van Dijken, dat hun vader, geboren in 1878 te Amsterdam, een zoon was van een beurtschipper die van Amsterdam op Friesland voer. In latere jaren bezat hij achtereenvolgens twee scherpe jachten. Van een van deze, de "Tineke II", blijkt uit een bericht in "Ons Element" van 1920 dat het een 9-meter R-jacht was.

1905

1905

1905: Teboekstelling 'Hanny'

1925

1925

1925: Supplement Nederlandsch Jachtregister 1924-1925: De Boeier 'Mimi'

Hoe lang de boeier "Hanny" in Dordrecht is gebleven weten we niet. In het Nederlandsch Jachtregister van 1924-25 vonden we in het supplement een boeier met de naam "Hanny" (ex Mimi), eigenaar H.J. Femme te Amsterdam, lengte 7,10 meter. De toevoeging "Mimi" kan aanleiding geven tot verwarring. Het Jachtregister bevat namelijk ook een Lantinga-boeier met dezelfde naam. Deze "Mimi", gebouwd in 1908, heeft echter een lengte van circa 8 meter. Wij veronderstellen dat de boeier van Femme dezelfde is als de huidige "Vivo", wat gezien de opgegeven lengte heel goed kan, en dat het Femme bekend was dat een eerdere naam van de "Hanny" "Mimi" moet zijn geweest. Eén en ander blijft echter speculatief.

1929

1929

1929: Eigenaar G.B. Wolf van de boeier 'Pieter'

De 'Vivo' onder zeil in 1929 (toen onder de naam 'Jan Bart' of 'Hanny')
De 'Vivo' onder zeil in 1929 (toen onder de naam 'Jan Bart' of 'Hanny')

Vanaf de latere jaren twintig is de historie van deze boeier in redelijke mate bekend. Hij was toen eigendom van G.B. Wolf te Amersfoort. In 1967 herkende ir B.H. Wolf in de "Vivo", liggende in Monnickendam, de boeier "Pieter" die destijds eigendom was geweest van zijn vader. Aan de toenmalige eigenaren, mevrouw C. Loots en de heer W.N. Koot, stuurde ir Wolf een brief met een aantal foto's van de "Pieter", waarvan hier een drietal is gereproduceerd, in het bijzonder omdat ze laten zien waar houtsnijwerk aanwezig was. De boeier werd in de late jaren twintig door de familie Wolf voor grote tochten gebruikt, onder andere bezocht men de waddeneilanden, zoals uit de foto's blijkt (één daar­van werd opgenomen in "De Waterkampioen).

1930

1930

1930: Eigenaar G. van Steeden van de Boeier 'Jan Bart' vanaf 1930

De heer Wolf verkocht de "Pieter" in 1930 aan de heer Van Steeden, die de naam veranderde in "Jan Bart". Over de lotgevallen in de dertiger jaren is verder niets bekend. Een berichtje in de rubriek De Uitkijk van "De Waterkampioen" van 1939 meldt dat de heer J. van Steeden te Hilversum zijn boeier "Jan Bart" heeft verkocht aan de heer J.H. Coolhaas te Schoorl. 

1939

1939

1939: Eigenaar J.H. Coolhaas van de Boeier 'Buizerd' vanaf 1939

Kapitein-luitenant-ter-zee J.H. Coolhaas was eerder woonachtig in de marinestad Hellevoetsluis en eigenaar van de tjotter "Ursula" (later "De Trouwe Hand") met zeilnummer 25OF, waarmee hij in wedstrijden uitkwam. Van zijn hand verschenen destijds enige handboeken op scheepstechnisch gebied, zoals het bekende "Schiemanswerk, steken, knopen en splitsen" en "Zeilen op zee". Toen Coolhaas de boeier kocht was hij leraar in de scheepsbouw aan het Koninklijk Instituut voor de Marine en commandant van het instructieschip Hr.Ms. "Urania". De boeier kreeg een ligplaats in De Woude en ook weer een nieuwe naam, "Buizerd". Hij voer veel op het Alkmaardermeer. Ook uit deze periode zijn enkele foto's bewaard gebleven.

1947

1947

1947: Eigenaar O.G. ter Gast van de Boeier 'Vivo' vanaf 1947

Na het overlijden van Coolhaas in 1947 werd de boeier verkocht. Aangezien zijn beide zoons in die tijd in het buitenland vertoefden, is niet precies bekend wanneer hij werd verkocht noch aan wie. In ieder geval is de boeier in 1949 eigendom van O.G. ter Gast, een bekende figuur in watersport-kringen; hij was medeoprichter en jarenlang secretaris van de WV 'Westend', initiatiefnemer van de Westeinder Zeilwedstrijden (WZW) en bestuurslid van de KVNWV. De boeier kreeg van hem de naam "Vivo". Foto's uit die dagen laten zien dat de "Vivo" wit geschilderd was, wat erop wijst dat de huid toen was ingeblikt. Volgens een verslag in de "Waterkampioen" van 1952 wint Ter Gast tijdens de WZW de eerste prijs in de klasse 'Ronde Jachten A', vóór de "Jan W. Friso" van Van der Linden. De heer Ter Gast overleed in 1954 op 75-jarige leeftijd. 'De Waterkampioen" wijdde aan hem een eervol in memoriam. Te zijner nagedachtenis stelde het bestuur van de Westeinder Zeilwedstrijden de O.G. ter Gast Memorial Trophee in als wisselprijs bij dit jaarlijkse evenement.

Foto van de 'Vivo' genomen op 18 augustus 1952
Foto van de 'Vivo' genomen op 18 augustus 1952

1954

1954

1954: Eigenaren W.N. Koot en mw C. Loots van de Boeier 'Vivo in 1954

Via een advertentie in 'De Waterkampioen" werd de "Vivo" door jachthaven Dragt verkocht aan W.N. Koot en mw C. Loots te Haarlem. Deze bleven aanvankelijk op de Westeinder varen, waar de boeier in een botenhuis lag. Later heeft hij gedurende vele jaren in Monnickendam gelegen, aan de stuurboordoever van de vaart naar de zeesluis. De eerste schepenlijst van de in 1955 opgerichte Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten vermeldt de "Vivo" op naam van W.N. Koot te Haarlem. Veertig jaar lang bleef de "Vivo" in handen van mevrouw Loots en de heer Koot. Zij deden er alles aan om het op jaren zijnde schip zo goed mogelijk in stand te houden. Na het overlijden van de heer Koot in 1994 verkocht mevrouw Loots de "Vivo" in maart 1996 aan C.P. Burger te Elahuizen. 

1996

1996

1996: Alexander de Vos eigenaar van de Boeier 'Vivo' in 1996

Een jaar later kwam hij in handen van de heer en mevrouw De Vos te Leiden. Zij brachten de boeier naar het Zwanengat aan de Haarlemmervaart in Warmond, waar is aangevangen met een algehele restauratie.

Workum 1996
Workum 1996

1997

1997

1997: Overzicht Geschiedenis Boeier 'Vivo' door Alexander de Vos

1893/1894      In een dekbalk is een brandmerk aangebracht in het kader van het recht van patent. De jaarletter n stamt uit de periode van mei 1893 tot mei 1894; het metersmerk (een uit driehoekjes opgebouwde driehoek) duidt op Amsterdam.
 
1901 Een wedstrijduitslag van Z.V. "Het Y" vermeldt dat de 'Hanny' van D. van der Werf te Amsterdam tweede wordt achter de 'Piet Hein' van Jurrjens.
 
1903 In de lijst van vaartuigen liggende in de jachthaven van Zeilvereeniging "Het Y" staat de boeier 'Hanny', eigenaar W. van der Werf.
 
1904 Een wedstrijdprogramma van de Dortsche Roei- en Zeilvereeniging vermeldt de 'Hanny', eigenaar Van Dijke, als deelnemer bij de boeiers.
 
1905 Brandmerk 1714 DORD 1905: Het kadaster van Dordrecht vermeldt dat Harm van Dijken, glasslijper te Dordrecht, een hypotheek van f 800,- neemt op het houten jacht 'Hanny' metende 6.083 ton.
 
1928 In 1967 herkent Ir. B.H. Wolf in de 'Vivo' het schip van zijn vader, de 'Pieter'. Foto's van de familie Wolf uit 1928/1929 laten de boeier zien in blank gelakte staat en nog met een lage roef. Als student in Delft woont B.H. Wolf aan boord van de 'Pieter'.
 
1930 De heer Wolf verkoopt de 'Pieter' aan de heer Van Steeden uit Hilversum, die het schip herdoopt in 'Jan Bart'.
 
1939 In de Waterkampioen staat een berichtje dat de boeier 'Jan Bart' van de heer Van Steeden verkocht is aan J.H. Coolhaas te Schoorl. De heer Coolhaas noemt de boeier 'Buizerd'. Vaarwater is het Alkmaardermeer.
 
1947 Na het overlijden van J.H. Coolhaas wordt het schip verkocht.
 
1949 In een bericht in de Waterkampioen ter gelegenheid van de 70st verjaardag van O.G. ter Gast wordt zijn boeier genoemd. O.G. ter Gast ligt in de haven van Dragt te Aalsmeer. O.G. ter Gast was mede-oprichter en secretaris van W.V. Westend, alsmede initiatiefnemer van de Westeinder Zeilwedstrijden (W.Z.W.). In 1956 wordt bij de W.Z.W. de 'O.G. ter Gast Memorial Trophee' ingesteld.
 
1952 O.G. ter Gast wordt met de 'Vivo' eerste in de ronde jachten klasse op de Westeinder plas.
 
1954 O.G. ter Gast overlijdt. De 'Vivo' wordt via een advertentie in de Waterkampioen door Dragt verkocht aan W.N. (Pim) Koot en mevr. (Cor) Loots uit Haarlem. In eerste instantie ligt het schip in een botenhuis aan de Westeinder, later gedurende vele jaren in Monnickendam.
 
1995 Na het overlijden van de heer Koot, eind 1994, verkoopt mevr. Loots de 'Vivo' in maart 1995 aan C.P. (Combert) Burger uit Elahuizen. Ligplaats wordt een sloot bij Workum.
 
1996 Combert Burger en zijn mede-eigenaar Cor Maat verkopen de 'Vivo' aan Astrid en Alexander de Vos. In Warmond wordt met de restauratie aangevangen.

maart 1997

maart 1997: SSRP Jaarverslag 1996 - Met subsidie uit het Restauratiefonds FONV uitgevoerde restauraties van in het Stamboek ingeschreven jachten

In het SSRP jaarverslag 1996 wordt melding gemaakt van de volgende restauratie:
Ook Alexander de Vos, die een restauratieplan voor de Boeier "Vivo" voor subsidie door het restauratiefonds van het FONV zag goedgekeurd is van plan het overgrote deel van de werkzaamheden zelf uit te voeren. De "Vivo" is sinds maart 1996 in het bezit van de familie de Vos-Pumot. De bouwer is niet bekend. Het schip is met zekerheid voor 1894 gebouwd. De restauratie zal in fasen geschieden. De totale kosten aan materiaal, waaronder ongeveer 8.8 m3 eikenhout worden gesçhat op f 75.000,-, terwijl gerekend wordt dat het karwei ruim 2800 uur zal nemen. Tot dusver bestond het werk grotendeels uit slopen en het zoeken en kopen van het benodigde hout. Over deze restauratie zal zeker in de toekomst meer te melden zijn. 

1998

maart 1998

maart 1998: SSRP Jaarverslag 1997 - Met subsidie uit het Restauratiefonds FONV uitgevoerde restauraties van in het Stamboek ingeschreven jachten

In het SSRP jaarverslag 1997 wordt melding gemaakt van de volgende restauratie:

 

De eigenaars restaureren dit jacht in eigen beheer volgens een meerjarenplan. In het jaarverslag 1996 is daarover al het één en ander verteld. 

Dit jaar viel de voortgang wat tegen in verband met hun gezinsuitbreiding maar een deel van het berghout kon in de zomervakantie worden vernieuwd alsmede een aantal losse onderdelen als giek, uitwip, koekoek, stuurplank, loopplank, helmstok, grootschootblokken en zelfs de authentieke vlaggenstok en dekzwabber. 

2001

maart 2001

maart 2001: SSRP Jaarverslag 2000 - Met subsidie uit het Restauratiefonds FONV uitgevoerde restauraties van in het Stamboek ingeschreven jachten

In het SSRP jaarverslag 2000 wordt melding gemaakt van de volgende restauratie:
Bij de algehele restauratie van de boeier Vivo zijn in het afgelopen jaar nieuwe berg houten gemaakt en een aantal spanten vervangen. Vooral het branden van de ronding in de 4 duim dikke middendelen van de berghouten was een hele klus. Voor de 14 spanten (4 leggers, 6 zitters en 4 oplangers) die tot nu toe zijn vervangen werd gebruik gemaakt van in 1996 ingekochte krommers die inmiddels aardig waren gedroogd. Aan het eind van het jaar is er nieuw hout ingekocht anticiperend op de volgende fasen van de restauratie. 

2002

2002

2002: Restauaratie door Alexander de Vos

2005

2005

2005: Technische gegevens

Hoofdafmetingen

  • Lengte over de stevens    7,20 m
  • Grootste breedte over de berghouten 3,00 m
  • Holte op het grootspant    1,36 m
  • Diepgang
  • Zeiloppervlak: grootzeil + fok    30,6 m2
  • Kluiver, c.q. halfwinder    n.a.

Bijzonderheden

  • zwaar gebouwd schip
  • kielbalk 14 cm breed, 8 cm hoog
  • spanten 8' cm dik, 17 à 20 cm hart op hart
  • enigszins hoekig grootspant
  • uitgesproken hoekige kimmen
  • vlaktilling van de zandstroken 0°
  • lichte piek in voor- en achterschip
  • kielgang + 10 huidgangen, geen verloren gangen
  • voordek gedeeltelijk grenen
  • snijwerk op beretanden, kluisborden en kajuit-rand
  • roer bekroond met vergulde leeuw

Opmerkingen

De zware constructie, grote holte, grote breedte en verstaagde mast wijzen erop dat deze boeier gebouwd is voor gebruik op groot water. Ook de bijzondere zwaardophanging, die het mogelijk maakt dat het zwaard zijdelings vrij uit kan zwaaien, wijst in die richting. Opmerkelijk is ook de schuin omhoogstekende botteloef. In de dertiger jaren is de roef verhoogd; rond 1950 is het schip in het blik gezet. Na 1954 is het zeilwerk en het vlak naar achteren verstevigd door middel van een aantal hardhouten liggers en is aan beide boorden een ijzeren zeilspant aangebracht. De huidige eigenaren zijn in 1996 begonnen aan een omvangrijke restauratie, waarbij ernaar gestreefd wordt om de roef en het zeilwerk in authentieke staat terug te brengen.

2014

12 oktober 2014

12 oktober 2014: De Boeier 'Vivo' verhuist naar de Historische Scheepstimmerwerf “Klaas Hennepoel”

Na 17 jaar verhuist de boeier 'Vivo' van Jachthaven 't Zwanengat naar de nieuwe werfschuur van de Historische Scheepstimmerwerf “Klaas Hennepoel”. Voor de lunch stond de Vivo al in de werfschuur.
Twaalf jaar geleden stuurde Alexander de Vos een briefje aan de gemeente met het voorstel om een historische scheepstimmerwerf te bouwen op het erf van de boerderij van Zwetsloot. 8 Jaar duwen en trekken en vervolgens 4 jaar bouwen verder staat de Vivo op een passende plek om de restauratie te voltooien!

Heeft u vragen en/of opmerkingen?

Terug naar het overzicht