Ludana

Ludana

Dr. Ir. J. Vermeer schrijft in zijn boek 'De Boeier':
Deze grote boeier zou volgens Bon, waarschijnlijk op gezag van de heer Dierdorp die in zijn stukje in "De Waterkampioen" een eigenaarsreeks vermeldt, onder de naam "Olga" in 1898 van stapel op de werf van H. Bernhard in Nieuwendam zijn gelopen in opdracht van de heer Lette van Oostvoorne te Amsterdam. Later was deze "Olga" dan eigendom van de heren De Lanoy Meyer en Boissevain. In één van de bewaard gebleven ledenlijsten van de Koninklijke Nederlandsche Zeil- en Roeivereeniging, en wel die van het jaar 1894, komt de naam van mr N.J.C. Lette van Oostvoorne te Amsterdam voor. Deze is eigenaar van een boeier genaamd "Fenna", groot 18 Ned. tonnen.

Latere ledenlijsten laten zien, dat een boeier met de naam "Olga", in 1901 in het bezit van de heer A.A.H. Boon Hartsinck te Baarn, in 1907, 1908 en 1909 inderdaad eigendom is van H.J. de Lanoy Meijer en A.A.H. Boissevain Ezn te Amsterdam. Deze "Olga" meet ook 18 ton; de inhoudsmaat in Nederlandse tonnen duidt op het resultaat van de scheepsmeting krachtens de wet op het patentrecht waaraan alle binnenvaartuigen (ook plezierjachten) in de negentiende eeuw onderworpen waren. Wij veronderstellen dat "Fenna" en "Olga" twee opvolgende namen voor dezelfde boeier zijn. Als de boeier van Lette van Oostvoorne door N.A. Bernhard is gebouwd, zal het bouwjaar dus op 1894 of mogelijk nog eerder moeten worden gesteld. Dat in de overlevering de naam Lette van Oostvoorne en het jaar 1898 met elkaar verbonden zijn, zou erop kunnen wijzen dat hij in dat jaar de boeier heeft verkocht en dus waarschijnlijk aan de heer Boon Hartsinck te Baarn.

De 'Ludana' in Workum in 2005 voor de werf van Combert Burger (foto Jan Eissens)
De 'Ludana' in Workum in 2005 voor de werf van Combert Burger (foto Jan Eissens)
Lijnenplan Fenna. (Collectie Jaap Bernhard)
Lijnenplan Fenna. (Collectie Jaap Bernhard)
Eigen website

Eigenschappen

Plaquette nummer:36 Zeil nummer:
Categorie:D++ Tekening nummer:
Type:Boeier

Bouw

Bouwjaar:1893 Ontwerper:H. Bernhard
Werf:Werf "Het Jacht", H. Bernhard Werf plaats:Amsterdam (Lijnbaansgracht)
Motor:Inbouw Motor type:Nanni 42pk
Materiaal romp:Eikenhout Materiaal kajuit:Eikenhout
Materiaal zeil:Dacron
Onderwaterschip:Rond Kiel:

Afmetingen

Lengte stevens:10,32 m Breedte berghout:4,12 m
Diepgang:0,90 m Masthoogte water:15,00 m
Oppervlakte grootzeil:55,00 m2 Oppervlakte fok:35,00 m2
Oppervlakte botterfok:0,00 m2 Oppervlakte kluiver:0,00 m2
Oppervlakte totaal:90,00 m2 Oppervlakte overig:0,00 m2

Register Varend Erfgoed Nederland

Registratie nummer:1511 Registratie datum:20-03-2017
Geregistreerd als:Varend Erfgoed

Dispensaties

Dispensaties Einddatum Datum nieuwe schouw
Het gehele achter/onderwaterschip is met polyester bedekt. Dat is niet origineel en in strijd met de Criteria van de SSRP. De eigenaar zal het schip binnen afzienbare tijd terug moeten brengen in originele staat. Daarvoor wordt een tijdelijke dispensatie verleend. 2019

Tot nu toe bekende eigenaren en namen van het schip

1894 – 1898 N.J. Lette van Oostvoome, Amsterdam ( Fenna)
1898 – 1904 A.A.H. Boon Hartsinck, Baarn ( Olga)
1904 – 1909 H.J. de Lanoy Meyer en A.A.H. Boissevain, Amsterdam ( Olga)
1914 – 1921 W.E. Kuipers, Leeuwarden ( Hludana)
1914 – 1921 Syndicaat Sprenger, Beekhuis en Lucardi, Leeuwarden ( Hludana)
1921 – 1931 A. Sprenger, Loosdrecht ( Ludana)
1931 – onbekend Phillips, onbekend (GB) ( Ludana)
omstreeks 1940 – onbekend William C. Rae, onbekend (GB) ( Ludana)
omstreeks 1955 – onbekend A.E. Lea, Wimbledon (GB) ( Ludana)
1963 – 1972 F.G. Bessant, Leeds (GB) ( Ludana)
1972 – 1976 T. Chapman, Torpoint (GB) ( Ludana)
1976 – 1983 Clive Wallace, (GB) ( Ludana)
1983 – 1986 Dhr. Gravenstein, Utrecht ( Ludana)
1986 – 1991 H.B. Beernink , Wetering-Oost ( Ludana)
1991 – 1997 C.P. Burger, Workum ( Ludana)
1997 – 2016 A.W. Verwaaijen, Rotterdam ( Ludana)
2016 – Nu (laatst bekend) Stichting Behoud Boeier, H. Brilleman, Rotterdam ( Ludana)

Geschiedenis

1912

8 mei 1912

8 mei 1912: Foto's uit het begin van de 20ste eeuw

De boeier 'Lludana' van den heer J.E. Kuipers uit Leeuwarden
De boeier 'Lludana' van den heer J.E. Kuipers uit Leeuwarden

 Jaap Bernhard stuurt een andere foto uit die tijd:
Onderstaande foto heb ik altijd voor een afbeelding van de 'Fenna', de latere 'Ludana' gehouden, misschien op de Amstel. De foto komt uit de boedel van de werf Bernhard in Nieuwendam. Het betreft een originele 22x28 afdruk, van fotograaf Elfrinkhoff, die door N.A. Bernhard  soms werd ingeschakeld voor foto’s. Het lijkt me een staatsieportret, dat bewust zo in scene is gezet. Elfrinkhoff maakte vermoedelijk ook de bekende foto bij de werf aan de Lijnbaansgracht. Het origineel ligt in Scheepvaartmuseum Amsterdam.
De foto van 'Ludana' voorop "De Watersport" lijkt me overigens niet bij Leeuwarden, zoals het onderschrift bij de foto suggereert, maar misschien wel op het IJ.

Reactie van Alexander de Vos:
Een plausibele aanname. Vergelijk de foto van de 'Ludana' op de omslag van het allereerste nummer van de Watersport. Wat had het schip een spectaculair mooie lijnen. Prachtig die ontzettend smalle baantjes van het grootzeil. Aan de hand van oude foto’s heb ik ooit een analyse gemaakt van de breedte van de baantjes van echte mooie fjouweracht grootzeilen. Dit bleek 18 cm te zijn met twee valse naden per kleed!

1924

1955

1955

1955: Gegevens in het Stamboekarchief

augustus 1955

augustus 1955: Waterkampioen 1955: Boeier „Ludana" onder Engelse vlag

Tijdens mijn vacantie ontmoetten wij In Zeeland een groot aantal buitenlandse jachten, waaronder een opvallend groot aantal Engelse. Een daarvan, waarmee wij gelijktijdig in Zierikzee lagen, was zo kennelijk een boeier van Nederlandse makelij, dat wij niet konden nalaten een praatje niet de bemanning aan te knopen. De eigenaar bevestigde onze mening en liet ons de Engelse meetbrief zien, welke vermeldde, dat het jacht In 1898 gebouwd was op de werf van N.H. Bernhard te Amsterdam.
Het jacht was door de huidige eigenaar In Engeland gekocht onder de naam „Ludana", welke het thans nog droeg. Gedurende de laatste oorlog had het in Falmouth gelegen. Daarvoor had het schip een andere naam gehad, die ik echter vergeten ben. Hoe dit typisch Nederlandse zeiljacht In Engeland was gekomen, kon de heer Lea ons echter niet zeggen.
Gaarne zend ik u hierbij een foto, welke de heer Lea ons welwillend ter beschikking stelde; de kleuren kloppen evenwel niet meer: de romp is nu blauw en de zeilen wit. De maten zijn volgens de Engelse meetbrief: lengte 33,4 voet, breedte 13 voet.
Indien het u mogelijk Is de levensloop van dit. schip na te gaan, zou Ik dit graag vernemen om deze door te geven aan de huidige bezitter.
Zutphen, Augustus 1955.
S. C. DIERDORP.


Wij vragen ons af, of dit het boeierjacht „Ludana" is, destijds van de heer A. Sprenger te Loosdrecht. Wie anders kan ons inlichten?
Redactie.

 

1956

1956

1956: Waterkampioen: Nogmaals Ludana

Naar aanleiding van liet artikel van de heer Spits in no. 961 wil ik niet nalaten om enkele aanvullende gegevens te verstrekken, die ik als reactie op mijn vraag in de W.K. no. 960 verkreeg. Ik ben hiertoe niet eerder overgegaan, daar de heer Sprenger mij in een brief meedeelde, dat hij niet geheel zeker was of het zijn vroegere eigendom betrof, daar de gepubliceerde foto wat veel van voren was genomen. Eerst enkele weken geleden kreeg ik van de huidige eigenaar de bevestiging, dat het inderdaad hetzelfde schip was, waarvan de heer Sprenger in „Yachting Monthly" een foto had gezien bij een artikel over een trip van deze boeier in december van de oostkust naar de zuidkust van Engeland. Dit laatste is wel een bewijs, waartoe een goede boeier in staat is, al vermoed ik, dat menigeen het gewaagd zal vinden met een schip van dit type de Noordzee te bevaren.

In het kort nog even de eigenaars van 'Ludana':
1898 (bouwjaar) de heer Lette van Oostvoorne.
1904 de heren Tegelberg en Boissevain (of de heren Lanoy Meyer en Bossevain)
1907 de heer Kuipers te Leeuwarden
1914 Leeuwarder Zeil- en Visclub
1921 de heer A. Sprenger te Loosdrecht
1933 de heer Phillips in Engeland, thans de heer A. E. Lea, 99 Church Road Wimbledon.

Aardig is, dat het schip de naam 'Ludana' sedert 1907 behouden heeft ondanks de vele wisseling van eigenaar. Deze naam was voor de heer Lea en ook voor mij een raadsel. Hoogstwaarschijnlijk is hij ontleend aan de geloftesteen, welke in 1888 uit de terp te Beetgum is opgegraven en waarvan de inscriptie ongeveer luidt als volgt:  "Aan de godin Hludana hebben de pachters van de visserij onder bedrijfsleider Quintus Valerius haar gelofte betaald vrijwillig en volgens verdienste."
Van de heer H. Bernard, kleinzoon van de bouwer vernam ik, dat er nog een boeier van dezelfde werf in Engeland is en wel onder de naam Aglaia (ex Bridge). Dit schip is in 1892/92 geheel van ijzer gebouwd voor rekening van de heer G. Schutte Jr. te Amsterdam onder de naam 'Nautilus'. Het heeft in 1950 Amsterdam bezocht en was toen eigendom van Major T. R. Wells te Rochester (Kent), die bij die gelegenheid de heer Bernard opzocht om nadere gegevens te verkrijgen. 
Tenslotte mijn dank aan de heren Sprenger en Bernhard voor hun brieven en aan de redactie voor de plaatsruimte.
Zutphen, januari 1956. S.C. Dierdorp. 

2005

2005

2005: De Boeier 'Ludana' in het boek "De Boeier" van Dr. Ir. J. Vermeer

Lette van Oostvoorne heeft de boeier "Fenna" niet als wedstrijdjacht laten meten; hij komt niet voor in het oudste meetregister van de Verbonden Zeilvereenigingen van Nederland en België. Ook onder de naam "Olga" vonden wij geen vermeldingen in wedstrijdlijsten, noch van de ZV 'Het Y', noch van de KNZRV. In 1909 kreeg Auke van der Zee van de gebroeders Boissevain te Amsterdam de opdracht een nieuwe boeier van bijna 15 meter te bouwen; deze kreeg weer de naam "Olga". De oude "Olga" zal omstreeks die tijd zijn verkocht; zowel Bon als Spits beweert in 1907. Als de informatie in de ledenlijsten van de KNZRV, waarin de (oude) "Olga tot 1909 nog op naam van De Lanoy en Boissevain staat juist is, vond de verkoop echter waarschijnlijk pas in 1909 plaats.

W.E. Kuipers te Leeuwarden

De volgende eigenaar was W.E. Kuipers te Leeuwarden. Deze herdoopte de boeier met de naam "Hludana", ontleend aan een Romeinse geloftesteen, volgens de 'Encyclopedie van Friesland' in 1888 gevonden op de terp van Beetgum (Fr). Deze steen zou door Romeinse pachters in het jaar 100 n.C. zijn opgericht voor de godin Hludana, schutspatroon van schippers en vissers. Over deze korte periode is verder niets meer bekend. Wel is de hier afgebeelde foto uit die jaren bewaard gebleven.

A. Sprenger te Loosdrecht

In 1914 verkocht de heer Kuipers de boeier aan een syndicaat gevormd door de heren Sprenger, Beekhuis en Lucardi te Leeuwarden. De naam werd vereenvoudigd tot "Ludana". Later ging hij over in eigendom van de heer A. Sprenger te Loosdrecht. de heer Sprenger was 40 jaar secretaris van de Koninklijke Watersport Vereeniging Loosdrecht. Over deze periode is verder niets bekend; wel vonden wij een foto in "De Waterkampioen". Een bericht in de rubriek De Uitkijk van hetzelfde blad uit 1931 luidt: Door de firma A.L.E. Rambonnet te Bussum werd het boeierjacht "Ludana" van den heer A. Sprenger te Loosdrecht naar Engeland verkocht.

A. Sprenger in het Jubileumboek KWVL 1912-2012
A. Sprenger in het Jubileumboek KWVL 1912-2012

Engelse periode

Het artikel van Bon vermeldt een vijftal namen van Engelse eigenaren. Allereerst vermelden we hier een mededeling in "De Waterkampioen" van S.C. Dierdorp te Zutphen, die in 1955 bij een bezoek aan Zierikzee een ontmoeting had met de heer A.E. Lea uit Wimbledon, eigenaar van een boeier genaamd "Ludana", waarmee hij naar Nederland was overgestoken. Dit schip bleek inderdaad volgens een Engelse meetbrief gebouwd door Bernhard te Amsterdam. Het bericht was vergezeld van een foto van de boeier onder zeil. De romp bleek ingeblikt en blauw geverfd. De eigenaar deelde mee dat de boeier tijdens de oorlog in Falmouth verbleef. Het was op dit bericht dat de heer F.G. Spits als beheerder van het pas opgerichte Stamboek van Ronde en Platbodemjachten reageerde met een aantal historische bijzonderheden betreffende de werf van Bernhard. De heer Dierdorp ontving verder een aantal reacties, waaruit hij de bovengenoemde reeks van eigenaren tot 1933 kon afleiden.

Ingeschreven in het Stamboek vanaf 1966

Acht jaar later, in 1963, meldde H.Th.G. Steenstra uit Rotterdam, eigenaar van het tjalkjacht "De Maze", aan de secretaris van het stamboek dat hij in Whitby had kennisgemaakt met de heer F.G. Bessant, woonachtig in Leeds, eigenaar van de boeier "Ludana" (ex "Olga") en dat deze in contact met de stichting wilde komen. De heer Bessant werd inderdaad donateur van de stichting en de boeier "Ludana" komt op diens naam voor in de schepenlijst van 1966 tot en met 1972. Omstreeks dat laatste jaar verkocht hij de boeier, want vanaf 1974 tot en met 1976 staat in deze schepenlijst als eigenaar vermeld T. Chapman te Torpoint (GB). De onderhoudstoestand was kennelijk zo slecht geworden, dat ook deze het schip weer spoedig doorverkocht. 

De laatst bekende Engelse eigenaar was Clive Wallace. In 'De Waterkampioen "van 1974 biedt hij door bemiddeling van de firma Kooijman en De Vries te Deil de boeier te koop aan met de volgende tekst, voorzien van foto:
Houten boeier 10.25 x 4.08 m, bouwer N.H. Bernhard.
Dit in Engeland gestationeerde jacht is de bekende "Ludana".
De eigenaar is bereid het jacht naar Nederland over te zeilen.
Een expertiserapport is voor serieuze gegadigden beschikbaar. Prijs: f 30.000,-.

De foto laat het schip zien onder zeil, geheel wit geschilderd met bruine zeilen.

Terug naar Nederland

De heer Gravenstein te Utrecht, die de boeier van Clive Wallace overnam, verkocht hem spoedig weer door aan H.B. Beernink te Wetering Oost (0v). Deze zou er weinig mee gevaren hebben, waarschijnlijk door de slechte toestand waarin het schip verkeerde.  

Combert Burger

De voorlaatste eigenaar, de heer Combert Burger, kocht de "Ludana" in 1991. Hij begon eigenhandig vol moed aan de restauratie, die enkele jaren in beslag zou nemen. De volgende vernieuwingen werden daarbij uitgevoerd: nieuwe huid onder het berghout met diverse inhouten, nieuw voordek, nieuwe binnenbetimmering (was niets meer Van over), nieuwe mast en tuig, nieuwe motor. De oorspronkelijke bedoeling van de heer Burger was dagtochten te gaan maken met betalende passagiers; daar is het echter nooit echt van gekomen. De boeier werd daarom verkocht.

Dries Verwaaijen te Rotterdam

De huidige eigenaar, de heer Dries Verwaaijen te Rotterdam, heeft verschillende restauratiewerkzaamheden, zoals de complete vernieuwing van boeisels en berghouten, door Combert Burger laten uitvoeren. Hij gebruikt het schip als werkplek voor zijn bedrijf; aan boord geeft hij communicatietrainingen aan teams van allerlei organisaties. De thuishaven is Galamadammen bij Koudum. Zoals de foto's laten zien, is de "Ludana" thans weer in goede staat en een sieraad in de vloot van het Stamboek.

Technische gegevens

Hoofdafmetingen

  • Lengte over de stevens    10,32 m
  • Grootste breedte over de berghouten    4,12 m
  • Holte op het grootspant    1,67 m
  • Diepgang    0,95 m
  • Zeiloppervlak: grootzeil + fok    90,0 m2
  • Kluiver, c.q. halfwinder    n. a .

Bijzonderheden    

  • kielbalk 12 cm hoog + aangezette kielbalk van 16 cm
  • gepiekte bodem
  • vlaktilling
  • kielgang + 13 gangen
  • betrekkelijk smalle zijzwaarden
  • snijwerk op rand van de kajuit, waarin deurtjes met glas-in-lood
  • roer bekroond met leeuw (nieuw), vroeger eenvoudige klik

Opmerkingen

De zijzwaarden zijn smaller dan gebruikelijk. Zoals de oude foto uit de tijd van de heer Kuipers laat zien, was dat destijds ook al het geval. Enkele bijzondere kenmerken van deze boeier zijn verder: de breedte is groter dan bij vergelijkbare andere boeiers met een lengte van meer dan 10 meter, zoals de "Friso", "Catharina" en "Tjet Rixt"; het achterschip is vrij vol, de zeeg fraai. Ook hier staat de mast wat ver naar voren. Verder bleek bij de opmeting de kiel in voor- en achterschip ongeveer 5 cm uitgezakt, waarschijnlijk als gevolg van langdurig verkeerde ondersteuning op de wal.

16 maart 2005

16 maart 2005: Opdracht voor de 'Fenna'

De ondergetekende H Bernhard Scheepsbouwmeester wonende Lijnbaansgracht 304a te Amsterdam verklaart te zullen leveren aan de Weledele Heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne wonende Leidsche kade te Amsterdam een Boeierjacht volgens aangehechte en door beide gewaarmerkte tekeningen en op de volgende voorwaarden.
Lengte over alles 10.00 meter
Lengte op de lastlijn 9.50 meter
Grootste breedte buitenkant huid 3.88
Grootste breedte over de berghouten 4 meter.
De buitenhuid, stuurstoel, roef van eiken of ….
Het dek, de waardings en het dek in de stuurstoel van Amerikaans grenen evenzo bewerkt en van dezelfde houtsoort als het dek der Regina van de heer Jhr. Smisaert.
De binnenbetimmering, afwerking, assemblering, bekleding en Schilderwerk zijn in evenredigheid van afmetingen zoals in het boeierjacht Parkeler van den heer Van Lennep.
Aan stuurboord bij het ingaan der roef een kast voorzien van lavatorij en aan bakboord een kast waarin closet deze buitenboord werkend evenals de lavatorij, een en ander geheel naar keuze van de heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne. De drempel van de roef alsmede de drempels van de kasten in de stuurstoel zullen minstens 4 cm. hoger moeten zijn als in de Parkeler. De uitlozingsbuizen der stuurstoel moeten meer horizontaal liggen. In de stuurstoel aan te brengen koperen mikken voor de zonnetentstutten. De knippen op alle kasten moeten zijn van de soort als op de deur van den .. kast en privaat der Parkeler. Het slot der roefdeur eender als van Parkeler. Alle sloten, knoppen en hengsels van koper. Bij het ingaan der roef een waterschot vervat in koperen roede (??) en van afdoende hoogte. De kooien als in Parkeler met twee vaste beddeplanken. Kasten en buffet gemaakt als in Parkeler. De met trijp beklede zitbanken … naar keuze. De doorgang naar het vooronder zal zijn aan stuurboord, terwijl aan bakboord een hangkast obder de zeilbalk wordt gemaakt die in het vooronder doorloopt, de afmeting hiervan naar keuze van de heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne.
In het vooronder een geslagen ijzeren schoorsteen en fornuis. Het laatste niet kleiner doch eer groter als in Parkeler. Boven dek een koperen schoorsteen in twee stukken evenzo en evenlang als van Parkeler. De bank aan weerszijden van het fornuis niet vastgespijkerd. De kettingkoker met een luikje of deurtje in het vooronder. Op de ijzeren bak waarin de ballast van de mast een tafeltje.
Het roer moet van vorm zijn evenals van Nora van de Heer .. Bangert met koperen achterbeslag en koperen beugel voor vlaggestok.
De zwaarden iets smaller doch langer als van Parkeler. De verbinding aan dek en over het boord is evenals bij Roeloffine van de heer J. Herfst. Ter plaatse evenals bij Parkeler twee koperen …. ter versteviging van het boveneind.
Ogen van voldoende sterkte voor de bakstagen.
De uithouders en de steunder der botteloef moetren met afzonderlijke bouten aan de botteloef bevestigd worden.
De opstaande kanten waarover de ……luiken sluiten minstens zo hoog als in Parkeler.
Bolderpennen moeten geheel door de bolders lopen. Het schip moet voorzien worden van twee koperen pompen waarvan een vlak- en een lenspomp. Al het ijzerwerk dat door de heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne niet blank wordt verkozen moet gegalvaniseerd zijn.
De nodige losse ballast moet worden geleverd naar keuze van de Heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne om het schip bij de lastlijn te krijgen.
Bevestiging alles kopervast.
De houten krommers, leggers van prima droog eikenhout. Ingevolge berekening zal deze boeier (?) voorzien worden van een loden kiel en met koperen bouten van voldoende sterkte worden bevestigd. De loden kiel zal 1500 kilogram moeten wegen.
De mast van Rigo Grenen hout zal lang zijn 30 voet tussen bout en hommer en voorzien zijn van voldoende loden ballast om behoorlijk te kunnen strijken. De ballast die uit stukken lood ter zwaarte van hoogstens 20 kilogram ieder bestaat wordt in een ijzeren kast van voldoende sterkte, die voor dit doel aan de mast is bevestigd gelegd.
De mastkoker moet zijn van voldoende sterkte en bevestiging. De stootklamp minstens 10 cm hoog zijn en de achterkant der mastkoker geheel dichtgetimmerd met eikenhout van 15 cm dikte.
Het rondhout zal bestaan uit giek, gaffel, boegspriet. Jagerspier, fokkenstutter, 2 bomen, 2 haken, vlaggenstok alles van voldoende afmeting. Blokken van palmhout. Het klauwval met twee schijven.
Bakstagen van staal (bekleed) met toebehoren. Het touwwerk enz. voor de tuigage benodigd van prima kwaliteit.

Inventaris

2 Wrijfkussens, 1 puts, 1 dweil, 1 luiwagen, gegalvaniseerd anker en ketting van voldoende zwaarte soort en afmeting, 1 koperen bollantaarn, 2 landvasten ieder 20 voet, 1 trosje touw, alles …..
Grootzeil, fok, stormfok, kluiver van het … doek no 1 van half… … en doorgenaaid. Het doek dicht geweven bij de firma Sijpenstein. Een linnen jager. Bij alle zeilen zakken. Voor het grootzeil en fok onder en boven en botenhuik waterdicht.
Zeilen blokken touwwerk rondhout te vervaardigen door de firma Schouten te Gouwsluis.
Tijdens de bouw wordt de verzekering van de boeier door de heer H. Bernhard gedragen terwijl de polis daarna in het bezit van de heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne moet zijn.
Voormeld boeierjacht moet voor of op den 1ste april 1893 geheel …. worden afgeleverd doch in geen geval voor den 13den maart 1893.
Terstond na tekening van deze acte moet aan de bouw worden begonnen.
Voor de 1ste december 1892 zal het schip buitenom geheel dicht moeten zijn en voor de 1ste maart 1893 geheel …. klaar.
Voormeld jacht wordt door de heer H Bernhard aan de heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne onder boven omschreven voorwaarden geleverd voor de som van vijfduizend driehonderd gulden.
De betaling zal zijn in termijnen. Wanneer de kiel is gelegd en stevens staan vijfhonderd gulden. Wanneer het jacht buitenom dicht is een duizend gulden. Wanneer de gehele .. klaar is vijftienhonderd gulden en achttienhonderd gulden wanneer de boeier wordt afgeleverd op de
1e juli 1893. Tweehonderdvijftig gulden als blijkt dat geen reparaties nodig zijn tengevolge van onvoldoende constructie van schip of tuig en tweehonderdvijftig gulden als laatste termijn op de 1e oktober 1893 als het blijkt dat geen reparaties of veranderingen nodig zijn van onvoldoend zeildoek of slechte afwerking.
Voor omschreven boeierjacht met toebehoren te bouwen onder toezicht en goedkeuring van de heer C. Jaski te Amsterdam of een in zijn plaats gemachtigde van den heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne.
Mocht de afwerking op 1 december 1892, en de aflevering op op 1 april 1893 niet op genoemde datum zijn volbracht dan verplicht zich de heer H. Bernhard voor elke dag te late aflevering f.25 boete per dag aan de heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne te betalen.
Amsterdam 26 juli 1892
H. Bernhard
N.J.C. Lette van Oostvoorne

Foto van (waarschijnlijk) de 'Fenna' voor de kant bij de oude werf van Bernhard aan de Lijnbaansgracht (collectie Scheepvaartmuseum Amsterdam)
Foto van (waarschijnlijk) de 'Fenna' voor de kant bij de oude werf van Bernhard aan de Lijnbaansgracht (collectie Scheepvaartmuseum Amsterdam)
Lijnenplan van de 'Fenna'.
Lijnenplan van de 'Fenna'.

Toelichting van Jaap Bernhard

Ik neem aan dat uiteindelijk de versie van de door koper en verkoper ondertekende contracttekening gebouwd is. Die lijkt me overeenkomstig één van de schrale varianten in bijgaand plan, misschien de (vage) binnenste potloodlijn. Beter dan deze afdruk krijg ik het niet. Het is nu eenmaal een dunne lijnvoering, op een groot vel zwaar papier. De prent heb ik uit vererving, uit de werfboedel. Andere, overeenkomstige lijnenplannen uit deze periode zijn gesigneerd door M.L. van Breen, een ontwerper die door Bernhard werd ingeschakeld. Machiel Leendert van Breen (geboren 1841 Vlissingen en overleden in Den Haag 1925) was eerst "Hoofd A. Min. van Marine" en vanaf 1906 "Hoofdtekenaar". Aanvankelijk in Vlissingen, en later in Amsterdam. Blijkbaar deed hij de jachtjes er bij. Hij tekende en berekende voor Bernhard ook snelle centerboards en een (niet gebouwd) schoenerjacht. Daar is wat correspondentie van. Zelf heb ik een door hem gesigneerd en gedateerd ontwerp van een Fries jacht (Union, 1885).  Of Van Breen ook iets met dit plan voor de Fenna te maken heeft gehad weten we niet. Het is mij niet gelukt om meer van Van Breen te achterhalen. In het Scheepvaartmuseum in Amsterdam liggen meer ontwerpen op zijn naam. Het was naar mijn indruk een begaafde en zeer vooruitstrevende man, van het nodige aanzien.

Halfmodel Fenna (collectie Jaap Bernhard)
Halfmodel Fenna (collectie Jaap Bernhard)
Halfmodel 'Fenna' (collectie Zuiderzeemuseum)
Halfmodel 'Fenna' (collectie Zuiderzeemuseum)

2006

maart 2006

maart 2006: SSRP Jaarverslag 2005 - Met subsidie uit het Restauratiefonds FONV uitgevoerde restauraties van in het Stamboek ingeschreven jachten

In het SSRP jaarverslag 2005 wordt melding gemaakt van de volgende restauratie:
Deelnemers aan de zomerreünie van 1982 herinneren zich misschien nog hoe de Brit Clive Wallace veel opzien baarde toen hij met de haveloze boeier Ludana onverwacht voor de sluis van Gorinchem verscheen, nadat het schip een halve eeuw in Engeland gevaren had. Hij bleek zo uit Engeland overgezeild te zijn! Na een eerste redding van het schip door Combert Burger in 1991, was het schip opnieuw aan een grondige aanpak toe. In de winter 2004-2005 is, wederom door Combert Burger, ditmaal in opdracht van de huidige eigenaar Dries Verwaaijen, de huid van de kop geheel vervangen, inclusief de voorsteven en enkele inhouten.

 

Dankzij Jaap Bernhard, kleinzoon van de bouwer van de Ludana, zijn op basis van de oorspronkelijke tekeningen en een halfmodel de ontbrekende ‘walrustanden’ (kabellatten) weer aangebracht aan de zijkanten van de voorsteven. De gepiekte kop met mooi strokende nieuwe gangen, 15 per boord, levert een fraai lijnenspel op.

2009

maart 2009

maart 2009: SSRP Jaarverslag 2008 - Met subsidie uit het Restauratiefonds FONV uitgevoerde restauraties van in het Stamboek ingeschreven jachten

In het SSRP jaarverslag 2008 wordt melding gemaakt van de volgende restauratie:
Eind 2008 is door Oude Liefde Scheepsrestauratie een aanvang gemaakt met het vervangen van de roef van de boeier Ludana. De oude roef stamde mogelijk nog van de bouw in 1893 en kenmerkte zich door elegante lijnen en mooi hout. Houtrot en verlies aan stijfheid en sterkte noopte eigenaar Dries Verwaaijen om tot vervanging over te gaan. In de originele opdracht uit 1892 van mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne aan scheepsbouwmeester H. Bernhard voor de bouw van de Fenna (de huidige Ludana) wordt over de constructie van de roef slechts kort vermeld deze van eiken dient te zijn, dit in contrast met het Amerikaanse grenen dat toegepast werd voor het dek, de waardings en het dek in de stuurstoel. Hoewel het voor de huidige vervanging van het roefdak en de zijden niet relevant is, is het aardig te vermelden dat over de afwerking van het interieur des te meer werd vastgelegd: ’....Aan stuurboord bij het ingaan der roef een kast voorzien van lavatorij en aan bakboord een kast waarin closet deze buitenboord werkend evenals de lavatorij, een en ander geheel naar keuze van de heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne... De knippen op alle kasten moeten zijn van de soort als op de deur van den kast en privaat der Parkeler. Het slot der roefdeur eender als van Parkeler. Alle sloten, knoppen en hengsels van koper.... De kooien als in Parkeler met twee vaste beddeplanken. Kasten en buffet gemaakt als in Parkeler. De met trijp beklede zitbanken naar keuze. De doorgang naar het vooronder zal zijn aan stuurboord, terwijl aan bakboord een hangkast onder de zeilbalk wordt gemaakt die in het vooronder doorloopt, de afmeting hiervan naar keuze van de heer mr. N.J.C. Lette van Oostvoorne. In het vooronder een geslagen ijzeren schoorsteen en fornuis. Het laatste niet kleiner doch eer groter als in Parkeler. Boven dek een koperen schoorsteen in twee stukken evenzo en evenlang als van Parkeler. De bank aan weerszijden van het fornuis niet vastgespijkerd....’

2010

maart 2010

maart 2010: SSRP Jaarverslag 2009 - Met subsidie uit het Restauratiefonds FONV uitgevoerde restauraties van in het Stamboek ingeschreven jachten

In het SSRP jaarverslag 2009 wordt melding gemaakt van de volgende restauratie:
De roef van de boeier Ludana (ex Fenna) van Dries Verwaaijen is door Scheepsrestauratie Oude Liefde vervangen. In het jaarverslag 2008 is al geciteerd uit het bouwbestek van de Fenna. In 2009 werden in het tijdschrift `De Nederlandsche Sport' van 1893 nog een aantal artikelen over de nieuw gebouwde Fenna gevonden, waarin onder andere de roef werd beschreven: 'De roef is een fraai stuk timmerwerk en is zeer gerieflijk ingericht. Een lavatory en een closet met waterspoeling, het nieuwste wat er op dit gebied bestaat, zijn geleverd door den heer Th. v. Heemstede Obelt. De plafonds zijn mat geschilderd en met gouden lijsten afgezet. De kajuit is verder voorzien van 2 tweepersoons slaapplaatsen, terwijl er bovendien 2 ruime kooien in het volkslogies zijn. Het dek is van Amerikaansch greenen hout, dat, evenals het wagenschot en het eikenhout van het schip zelf, met de grootste zorg.

2013

december 2013

december 2013: Waterkampioen december 2013 nr12 - Ludana Overtuigd van zichzelf

Een boeier was in de 19e eeuw een boot voor notabelen. Dat je er ook wat vracht mee kon vervoeren, was slechts mooi meegenomen. Om te laten zien dat het je voor de wind ging, liet je je boeier rijkelijk voorzien van fraai houtsnijwerk en bladgoud. Zo niet de Ludana.... De Ludana, een boeier uit 1893, is wars van protserigheid. Bijna basic - zeker in zijn tijd. Toch was de bouwer daarmee zijn tijd ver vooruit. De Ludana werd namelijk vooral gebouwd op snelheid. Met meer V-vorm in het onderwaterschip en lood in de kielbalk. De Ludana kon daardoor meer zeil voeren dan alle andere boeiers. En daarmee slaagde de opdrachtgever zonder opsmuk aan de boot zelf, tóch in zijn opzet: zich onderscheiden van de rest. Om een mooie lijn te verkrijgen, werden destijds wel concessies gedaan aan het comfort. Zo is de kajuit relatief laag, waardoor je moet bukken om binnen te komen en binnen ook gebukt blijven.
Aan bakboord naast de kajuitingang de kombuis, aan stuurboord het toilet. Aan beide zijden twee langsbanken met bergladen. Tussen de banken een tafel. Tegen het schot een potkachel met Delftsblauwe tegels en aan bakboord nog een kastje voor glaswerk. `Kruip-door-sluip-door' kom je in de af te sluiten voorpiek met daarin twee kooien. De eigenaar zeilde zijn boeier namelijk altijd met twee bemanningsleden die in de voorpiek hun eigen verblijf hadden. Op een kooktoestelletje - op het contragewicht van de mast - werd het eten bereid en via een luik doorgegeven. In de kajuit mocht de bemanning namelijk niet komen... Een van de opmerkelijke punten van de Ludana is dat het complete interieur eruit kan, op de toiletpot en de kombuis na dan. Handig, omdat het binnenwerk in de winter goed kan luchten en het met een houtconserveringsmiddel relatief makkelijk tegen schimmels was te behandelen.
 

Vijftien gangen per kant

Waar de meeste boeiers eind negentiende eeuw werden gebouwd met tien planken per zijde, heeft de Ludana er maar liefst vijftien per kant. Daardoor is de romp gepiekter, snijdt hij beter door het water en is hij sneller. Ook de zwaarden zien er anders uit dan gebruikelijk. Boeiers werden oorspronkelijk gebouwd voor ondiep binnenwater en waren uitgerust met bijna ronde, brede zwaarden. De Ludana moest ook geschikt zijn voor de voormalige Zuiderzee en heeft daarom langere, smallere zwaarden. Een mooi detail is dat het ijzer rondom deze zwaarden - bedoeld om het hout te beschermen tegen schade in ondiep water - niet rond de zwaarden is gevouwen, maar erop is geschroefd. Waarbij de schroeven in het ijzer zijn verzonken.
In vergelijking met andere boeiers uit die tijd die groter zijn dan tien meter, zoals de Friso en de Catharina, is de Ludana breder. Het schip heeft een relatief vrij vol achterschip en een fraaie zeeg.

pdf Waterkampioen december 2013 nr12 - Ludana Overtuigd van zichzelf

2016

2016

2016: Foto's

We zijn zeer geïnteresseerd in uw opmerkingen en/of vragen over dit schip. Stuur ze ons!

Terug naar het overzicht